Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3751A

  • Attested titles :
    • S. Bernardus
    • Sententiae
  • Other label of the document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3751A
    • Paris. BnF, Latin 3751A
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Bernard de Clairvaux (saint, 1090?-1153)
  • Date of Origin :
  • Support Material : Parchemin. Traces de réglure à l'encre et à la mine de plomb.
  • Composition :
    • 32 ff. précédés et suivis de 2 ff. de garde papier.
  • Format :
    • 175 × 110 mm. (justification 145 × 95 à 85 mm.) (f. 1-16), 165 × 110 mm. (justification 140 × 80 mm.) (f. 17-24), 155 × 110 mm. (justification 135 × 85 mm.) (f. 25-32).
  • Codicological details :
    • F. 28-32v, additions un peu postérieures. — A appartenu à Roger de Gaignières ; cf. Cat. cod. mss. Bibl. regiae, IV, 511Initiales réservée (1), rouges ou vertes (2v-20), puis noires (20v-27). Quelques rubriques (10-17v). Signes de paragraphe noirs. — 4 cahiers de 8 ff. 32 ff. précédés et suivis de 2 ff. de garde papier. 175 × 110 mm. (justification 145 × 95 à 85 mm.) (f. 1-16), 165 × 110 mm. (justification 140 × 80 mm.) (f. 17-24), 155 × 110 mm. (justification 135 × 85 mm.) (f. 25-32).
  • Binding :
    • Demi-reliure chagrin rouge au chiffre de Louis-Philippe. Filets et titre dorés au dos : « DE GRADIBUS HUMILITATIS ETC. ».

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-19v [S. BERNARDUS, De gradibus humilitatis et superbiae], sans la retractatio (P.L., CLXXXII, 941-972 ; J. Leclercq et H. M. Rochais, III, Romae, 1963, 16-59) (1-19v) ; table des chapitres (J. Leclercq et H.M. Rochais, III, 13-14) (19v).

    F. 20 Sententiae. « Humilitas alia sufficiens... — ... justiciam » [S. BERNARDUS] (P.L., CLXXXIII, 755, sent. 37) ; « Pater. Filius. Spiritus sanctus. In Patre notatur potentia... — ... in Spiritum sanctum » [IDEM] (H.M. Rochais, dans Rech. théol. anc. méd., XXIX (1962), 89 n° 44) ; cf. Rochais, dans Analecta sacri ordinis Cisterciensis, XVIII (1962), fasc. III-IV, 75-77 ; « Duo gradus in hac scala... — ... contenptus Dei. Explicit ».

    F. 20-28 [S. BERNARDUS, Sermones]. De diversis : XCIII (P.L., CLXXXIII, 715-717 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 978-980) (20-20v) ; — IV : « De tribus vinculis quibus omnis religio astringitur » (P.L., CLXXXIII, 551-554 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 756-759) (20v-21v) ; — XIX : « De eo quod dicit Apostolus : Non est regnum Dei esca et potus... » (P.L., CLXXXIII, 589-592 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 808-812) (21v-22v) ; — XXXI : « De triplici genere cogitationum... » (P.L., CLXXXIII, 623-624 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 853-855) (22v-23) ; — CVIII (P.L., CLXXXIII, 734-735 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 1004) (23-23v) ; — LXXXIX (P.L., CLXXXIII, 698 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 954-955) (23v) ; — LXV : « De thesauro invento et de margarita et de sagena » (P.L., CLXXXIII, 687-688 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 939-940) (23v-24) ; — sententia 5 (P.L., CLXXXIII, 749) (24) ; — De diversis V (P.L., CLXXXIII, 554-556 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 759-762) (24-25) ; — VI : « De carne et cute et ossibus animarum » (P.L., CLXXXIII, 556-558 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 763-765) (25-25v) ; — LXXXIII : « De eo quod scriptum est : Mel invenisti... » (P.L., CLXXXIII, 700-701 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 958) (25v-26) ; — VII : « De triplici gloria » (P.L., CLXXXIII, 558-561 ; Gsell et Janauschek, I, fasc. III, 765-768) (26-27) ; — « In natale s. Johannis Baptiste, de lucerna », sermon 1, § § 1 à 4 incomplet, jusqu'à « et matris aurem intravit ad partum » (P.L., CLXXXIII, 397-400 ; J. Leclercq et H. Rochais, V, Romae, 1968, 176-179) (27-28).

    F. 28-32v Fragments et sentences ascétiques. Note sur les trois Maries : « Ex testimonio quatuor evangeliorum et epistole Jeronimi contra Helawinium. Maria mater Domini... — ... et mater Domini » ; cf. ms. Latin 3696B, f. 1 (bibliographie) (28) ; — [De humilitate] « Si me viderent homines honustum [sic] paxillis... — ... mortificet » (28-30) ; — « Quod Salomon ait : Nichil sub sole novum... (Eccl. I, 10). Existimet fortassis aliquis errorem... — ... dissolvi » (30) ; — « Salomon : Ponit, inquit, piger manum suam sub ascella... (Prov. XXVI, 15), quia opus verbo non applicat... — ... delicie » (30-30v), suivi de sentences plus courtes (30v-32v) jusqu'à : « Sicut profundum non ideo negari potest... — ... nullo modo potest » ; « In adquirendis consiliis plurimum confert vite probitas... — ... incurrat » (32v).

    F. 20-27. (Sancti Bernardi opera, éd. J. Leclercq, H. Rochais, VI1-VI2, Rome, 1970-1972, passim).

Participant

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Duo gradus in hac scala absque labore...

    f. 20

    Ex testimonio quattuor evangeliorum et epistolae Hieronymi contra Helawinium, Maria mater Domini...

    f. 28

    Humilitas alia sufficiens, alia abundans...

    f. 20

    In acquirendis consiliis plurimum confert vitae probitas...

    f. 32v

    Legimus in Evangelio quod praedicante Domino...

    f. 24

    Maria mater Domini, et Maria mater Jacobi...

    f. 28

    Pater, Filius, Spiritus sanctus. In Patre notatur potentia...

    f. 20

    [...] Ponit, inquit, piger manum suam sub ascella... (cf. Prov. XIX, 24), quia opus verbo non applicat...

    f. 30

    Incipit du lemme biblique

    Quod Salomon ait : Nihil sub sole novum... (Eccl. I, 10)

    Incipit

    Existimet fortassis aliquis errorem...

    f. 30

    Salomon : Ponit, inquit, piger manum suam sub ascella... (cf. Prov. XIX, 24), quia opus verbo non applicat...

    f. 30

    Si me viderent homines onustum paxillis...

    f. 28

    Sicut profundum non ideo negari potest quia vadosa sunt litora...

    f. 32v

    Ascétique -- Fragments, notes et sentences
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sentences et extraits
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- De Gradibus humilitatis et superbiae
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de diversis
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XIIe s.)
    GAIGNIERES (Roger de) -- Possesseur
    GAUFRIDUS Claraevallensis, LINGONENSIS ep. -- Traité à lui dédié
    MARIAE (Tres) -- Généalogie Versions en prose
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Louis-Philippe
    Sentences bibliques, patristiques ou théologiques
    Vertus -- Humilité Notes

Data source