Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 7434

  • Attested title :
    • 1.° Albumasaris tractatus de judiciis astrorum : initium et finis desiderantur. — 2.° Anonymi tractatus de perspectiva. — 3.° Alfragani rudimenta astronomica. — 4.° Anonymi tractatus de judiciis astrorum. — 5.° Magistri Rogerii de Herfordia liber de tribus generalibus judiciis astronomiae, ex quibus certa defluunt. — 6.° Liber Carastonis, sive tractatus de statera : authore Thebit, ben Corath. — 7.° Solutiones variorum problematum geometricorum. — 8.° Nonnullae propositiones de optica et de linea circulum tangente. — 9.° Fragmentum de computo. — 10.° Fragmentum de compositione et usu astrolabii.
  • Other label of the document :
    • Paris, BnF, lat. 7434
    • BnF, lat. 7434
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 7434
    • Paris. BnF, Latin 7434
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Date of Origin :
  • Place of Origin :
  • Support Material : Parchemin.

Digitisations

Codicological aspects

  • Parchemin, 114 f., 245 × 170 mm, recueil de six fragments de mss scientifiques (f. 1-12, 13-48, 49-51, 52-71, 72-107 et 108-113), chacun copié par une main principale. Trois de ces mss contiennent des parties astrologiques. Le premier (f. 1-12 anciennement numérotés 13-24, un cahier de 12 feuillets, texte : 185 × 120 mm, 39 lignes, illustrations soignées) est rempli par un traité astronomico-astrologique lacunaire du début et de la fin en raison de feuillets manquants de chaque côté. Le troisième (49-51, deux mains) comprend les dernières lignes d’une section astrologique (49ra) et un traité anonyme sur l’arc-en-ciel (49ra-51va, copié par Pierre de Limoges). Le cinquième (72-107, main identique à celle du Vatican, BAV, Reg. lat. 1261, texte : 190 × 130 mm, 44 lignes, titres en rouge, un ou plusieurs feuillets manquants au début) comprend la section astrologique (72r-79r) suivie de traités de géométrie et d’optique (79v-101v), d’un texte sur les miroirs ardents (102r-103v, autre main) et de notes et tables de comput copiées par Pierre de Limoges (104r-105v). Les autres mss comprennent Roger Bacon, De perspectiva (13ra-48vb, lacunaire de la fin) ; Alfraganus, De scientia astrorum (52r-71v) ; Pierre de Maricourt, Nova compositio astrolabii (108r-113v, lacunaire du début). Blancs : 106r-107v

    (Source : Persée - DER-IRHT, LXXXIV)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, LXXXIV

  • 1r-12v «(1r) … (début manquant) 8 lucide ex quibus quatuor sunt in via lactea… Post premissa de zodiaco aliquid in speciali… ; (5r) Capitulum 4. Nunc de aliarum 5 planetarum motu disseramus… ; (10v) Ego autem cum multis aliis anno ab incarnatione domini 1264 in Lombardia… ; (11r) De iudiciis astrorum in generali. De equatione seu dispositione 12 domorum. De proprietatibus et significationibus 12 domorum. De naturis et significationibus 12 signorum absolute. De comparatione signorum ad invicem per aspectus. De naturis et significationibus planetarum absolute. De naturis stellarum fixarum. De comparatione planetarum ad domos et signa secundum dignitates per impedita que habent in eis. De comparatione planetarum ad invicem. De iudiciis in speciali. De iudiciis que dantur considerata hora nativitatis vel conceptionis. De locis nativitatis et habitationis diversarum nationum et de moribus earum. De iudiciis que procedunt inspecta hora interrogationis. De iudiciis que investigantur per modum electionis. De iudiciis pertinentibus ad statum unius gentis vel regionis. Incipit secunda pars huius operis que est de iudiciis. De equatione seu dispositione 12 domorum. Postquam dictum est de astronomia sicut in ista secunda parte huius operis de astrologia — signorum ictus locus combustus est finis Libre et initium Scorpi… » (fin abrupte au troisième chapitre de la seconde partie). = Traité non identifié (les autorités citées sont Ptolémée, Alcabitius, Zael et Albumasar)

    49ra «… (début manquant) queres in forma celoris superioris — adversa omnia provenient » (suivi de six vers : «Collige per numerum quicquid vis omne probatum — Si superfuerit vivet, morietur si infra »). = Sphère de Pétosiris, sauf les six vers qui proviennent de la sphère d’Apulée/ Pythagore

    72r-75v «… (début manquant) super primum almucantaraz. Si autem fuerint tabule super figuram… Posito ergo gradu ascendente post duarum horarum lineas in astrolabio… Qualis sit domus… Descriptio domus… Si societatis copulam omnium hominum… (= Proportiones competentes in astrorum industria, 26) ; (72v-73r) De naturis signorum. Aries natura igneus, gustu amarus, orientalis… ; (73r-74r) De naturis 7 planetarum. Saturnus quid (?) natura frigidus et siccus, quandoque tamen humidus… ; (74r) Prima domus vite, corporis, animi et omnis originis et motus… ; (74r-74v) Debilitas stellarum est casus exicium… (suivent des tables indiquant les parts et les doctrines de bases relatives aux 12 signes, 75r-75v) ; (75v) Cum quis inter agere voluerit — pauperior redibit (ce dernier chapitre correspond aux Proportiones competentes in astrorum industria, 10) » . = Compilation sur l’astrolabe et l’astrologie (texte glosé dans les marges par Pierre de Limoges, qui a notamment indiqué les sources, principalement Albumasar)

    76r-79r «Incipit liber de tribus generalibus iudiciis astronomie ex quibus cetera defluunt, editus a magistro Rogero de Hefordie. Incipit prologus primi libri. Quoniam circa tria sit omnis astronomica consideratio — si alibi fuerit respiciens ascendens, secunda si non recipiens tertia. Explicit » . = Roger de Hereford, Liber de tribus generalibus iudiciis astronomie (texte glosé dans les marges par Pierre de Limoges) [Haskins, 126 ; HMES, II, 185 n. 4].

Participants

Former owners

Formerly part of

Origin

  • française, volume constitué par Pierre de Limoges, qui a copié l’essentiel de la troisième partie (f. 49-51) et abondamment glosé les autres parties ; collège de Sorbonne (en 1306) ; Colbert

    (Source : Persée - DER-IRHT, LXXXIV)

Provenance

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Colbertinus

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • JUSTE, David (2015), Catalogus Codicum Astrologorum Latinorum. II. Les manuscrits astrologiques latins conservés à la Bibliothèque nationale de France à Paris, Paris, CNRS Éditions (Documents, études et répertoires de l'Institut de Recherche et d'Histoire des Textes, 84), ici p. 155-156 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2015_cat_84_1)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • CCMB IV, p. 358
    • Delisle 1868-1881, II, p. 167 et 201, III, p. 69
    • Birkenmajer, p. 22-23 et 27
    • J. Hackett, «The Hand of Roger Bacon, the Writing of the Perspectiva and Ms Paris lat. 7434 » , in Roma, magistra mundi. Itineraria culturae medievalis. Mélanges offerts au père L. E. Boyle à l’occasion de son 75e anniversaire, éd. J. Hamesse, I, Louvain-la-Neuve, 1998, p. 323-336 ; Juste 2007, p. 359

Life cycle of this document

Data sources