Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3569

  • Attested title :
    • Honorius III papa , Sermones.
  • Other label of the document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3569
    • Paris. BnF, Latin 3569
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Honorius III (pape, 1160?-1227)
  • Date of Origin :
  • Support Material : Parchemin. Réglure à la mine de plomb.
  • Composition :
    • 90 ff. à 2 colonnes.
  • Format :
    • 230 × 160 mm. (justification 170 × 130 mm.).
  • Codicological details :
    • Initiales bleues et rouges à filigranes et à antennes. Rubriques. — 11 cahiers de 10 ff. sauf les 4 e et 6 e de 3 ff. (31-33 et 44-46), le 7 e de 4 ff. (47-50), le 8 e de 9 ff. (51 — 59) ; le f. 90 est monté sur onglet. Cahiers signés en chiffres romains au haut de chaque premier fol. Réclames. La seconde partie du manuscrit (ff. 1-50v) a été reliée d'abord : cahiers signés de « I secunde partis » (f. 1) à « VI ». Elle est incomplète. Ensuite viennent des fragments de la première partie (ff. 51-90v) : cahiers II dont il manque le premier fol., III, IV, VI. Il manque des ff. entre les ff. 50v et 51, et un cahier entre les ff. 79v et 80. Au f. 33v, essais de plume ; le f. 40 est mutilé. Ff. coupés sans lacune entre les ff. 72v et 73 ; 75v et 76. — Les ff. 1-20v, 34-43v, 51-69v, 90 sont palimpsestes. Le texte a été récrit en travers d'un commentaire d'une collection de Décrétales (début XIII e s., 2 col., initiales rouges). On lit en marge les titres : « de rebus ecclesie alienandis an non » (f. 13), « de donationibus » (f. 14), « de sacra unctione » (f. 41v), « de dole et contumacia » (f. 65). — Divers essais de plume du XVI e et du XVII e s. On lit en particulier au f. 29 : « L'an mil cinq cens qua... » ; au f. 30v : « Louis regnant à présent en France » ; au f. 33 : « Doué Jehan... » ; aux ff. 63 et 74 : « Je suis celluy qui ronge l'ost, en le rongent je pren repost... ». — A appartenu à Jean-Baptiste Hautin, d'après une mention au contre-plat supérieur : « Sermones seu conciones sacrae. J. B. Hautin », puis à Étienne Baluze. 90 ff. à 2 colonnes. 230 × 160 mm. (justification 170 × 130 mm.).
  • Binding :
    • Reliure ancienne parchemin.

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-90v [HONORIUS III, papa], Sermones (éd. Bottino, Honorii III pontificis romani opera omnia , Paris, 1879, I-II).

    F. 1-50v Sermones de sanctis. « Sermo in nativitate b. Marie virginis. Liber generationis Jhesu Christi ... (Mt. I, 1). Queri solet a multis quare ...» ( éd. cit ., II, 1-12) (1-2v) ; — « Sermo in purificatione ejusdem. Postquam impleti sunt dies purgationis ... (Lc. II, 22). Tria quidem miranda et quodammodo minus conveniencia... » ( ibid ., II, 12-25) (2v-4v) ; — « Sermo in annunciatione ejusdem. Astitit regina a dextris ... (Ps. XLIV, 10). David propheta, plenus Spiritu sancto... » ( ibid ., II, 25-38) (4v-7) ; — « Sermo alius in annunciatione ejusdem. Missus est angelus Gabriel ... (Lc. I, 26). Humanum genus serpentistis [ sic ] astucia... » ( ibid ., II, 38-54) (7-9v) ; — « Sermo in assumptione b. Marie. Intravit Jhesus in quoddam castellum ... (Lc. X, 38). Solet queri a quibusdam quare... » ( ibid ., II, 54-68) (9v-12) ; — « Sermo alius in assumptione ejusdem. Que est ista que progreditur ... (Cant. VI, 9). Spiritus sanctus loquitur per Salomonem... » ( ibid ., II, 68-86) (12-15) ; — « Sermo in festo s. Andree. Ambulans Jhesus juxta mare Galilee ... (Mt. IV, 18). Unigenitus itaque Dei Filius... » ( ibid ., II, 86-94) (15-17) ; — « Sermo in festo s. Silvestri. Ecce sacerdos magnus ... (cf. Eccli. XLIV, 16-17). Licet hec auctoritas allegorice de Christo... » ( ibid ., II, 94-106) (17-19) ; — « Sermo in conversione b. Pauli. Ego sicut oliva fructifera ... (Ps. LI, 10). Audistis ex propheta David verbum breve... » ( ibid ., II, 107-116) (19-21) ; — « Sermo in conversione ejusdem. Vivo ego, dicit Dominus, nolo mortem peccatoris ... (Ez. XXIII, 11). Conversionem beati Pauli apostoli... » ( ibid ., II, 116-128) (21-23) ; — « Sermo in cathedra s. Petri. Venit Jhesus in partes Cesaree ... (Mt. XVI, 13). Cesarea Philipi civitas est... » ( ibid ., II, 128-142) (23-25v) ; — « Sermo in vincula s. Petri. Nunc scio vere quia misit ... (Act. XII, 11). Legitur in historiis quod Gaius Cesar... » ( ibid ., II, 142-149) (25v-27) ; — « Sermo in festo s. Gregorii. Si beati Gregorii, cujus hodie celebrare festum recolimus... » ( ibid ., II, 149-158) (27-28v) ; — « Sermo in festo s. Angeli. Factum est prelium in celo ... (Apoc. XII, 7). Angelica ministeria multifarie dispensantur... » ( ibid ., II, 158-168) (28v-31) ; — « Sermo in festo s. Jacobi. Accessit ad Jhesum mater filiorum ... (Mt. XX, 20). Mater filiorum Zebedei vocatur... » ( ibid ., II, 168-179) (31-33) ; — « Sermo in festo sanctorum Johannis et Pauli. Isti sunt viri misericordie ... (Eccli. XLIV, 10), quorum justitie oblivionem non acceperunt. Sapientia Dei per Ecclesiasticum narrat... » ( ibid ., II, 179-196) (34-36v) ; — « Sermo in nativitate b. Joannis Baptiste. Elisabeth impletum est tempus pariendi ... (Lc. I, 57). Ecclesia tres celebrat nativitates... » ( ibid ., II, 196-207) (36v-38v) ; — « Sermo alius eodem die. Ecce mitto angelum meum ... (Mal. III, 1). Angelus greco sermone, latine dicitur nuntius... » ( ibid ., II, 207-219) (38v-41) ; — « Sermo in conversione b. Marie Madgalene. Rogabat Jhesum quidam phariseus ... (Lc. VII, 36). Multa nobis et magna circa... » ( ibid ., II, 219-229) (41-42v) ; — « Sermo in festo b. Laurentii. Probasti, Domine, cor meum ... (Ps. XVI, 3). In festivitate hujus pretiosi et gloriosi martiris ...» ( ibid ., II, 230-237) (42v-44v) ; — « Sermo alius eodem die. Nisi granum frumenti mortuum ... (Joh. XII, 24). Hec verba sancti euvangelii tripliciter... » ( ibid ., II, 238-247) (44v-46) ; — « Sermo in festo evangelistarum. Messis quidem multa, operarii ... (Lc. X, 2). Legimus in sacra Scriptura quod messis... » ( ibid ., II, 247-260) (46-48v) ; — « Sermo in dedicatione ecclesie. Vidit Jacob in somnis scalam ... (Gen. XXVIII, 12). Scala spiritualiter Christus est ... — ... super terram. Visio tri- [...] », incomplet de la fin par lacune matérielle ( ibid ., II, 260-274) (48v-50v).

    F. 51-90v Sermones de tempore. [Octava nativitatis Domini] « ... fecit. Quasi diceret : Quicumque non fuerit circcumcisus [ sic ]... », sermon incomplet du début par lacune matérielle ( ibid ., I, 683-689) (51-52) ; — « Sermo in epyphania Domini. Apertis thesauris suis obtulerunt ... (Mt. II, 11). Audistis ex lectione evangelii quod magi... » ( ibid ., I, 689-700) (52-53v) ; — « Sermo in dominica de nuptiis. Nuptie facte sunt in Chana ... (Joh. II, 1). Evangelica lectio quam audistis quasi unum de fluminibus... » ( ibid ., I, 700-713) (53v-56) ; — « Sermo in dominica de Septuagesima. Simile est regnum celorum homini patri familias ... (Mt. XX, 1). Sane provisum est et ab antiquis patribus... », abrégé ( ibid ., I, 713-726) (56-58) ; — « Sermo feria quarta in capite jejunii. Cum jejunatis nolite fieri ... (Mt. VI, 16). In quadragesimali jejunio sunt quatuor... », abrégé ( ibid ., I, 726-738) (58-60) ; — « Sermo, dominica prima in quadragesima. Ecce nunc tempus acceptabile ... (II Cor. VI, 2). Omnia tempus habent ... (Eccl. III, 1). Si nunc tempus acceptabile est... », abrégé ( ibid ., I, 738-747) (60-61v) ; — « Sermo alius in eadem dominica. Ductus est Jhesus in desertum ... (Mt. IV, 1). In hac evangelica lectione quatuor... » ( ibid ., I, 747-757) (61v-63v) ; — « Sermo, dominica in secunda [ sic ] quadragesime. Assumpsit Jhesus Petrum ... (Mt. XVII, 1). In transfiguratione Domini Nostri Jhesu Christi quinque sunt... » ( ibid ., I, 757-768) (63v-65v) ; — « Sermo in tertia dominica quadragesime. [ E ] rat Jhesus eiciens demonium ... (Lc. XI, 14). Curato quodam homine de demonio muto... » ( ibid ., I, 768-777) (65v-67v) ; — « Sermo, feria quinta in medio quadragesime. Surgens Jhesus de synagoga ... (Lc. IV, 38). Non solum socrum Symonis Dominus... », abrégé ( ibid ., I, 777-787) (67v-69v) ; — « Sermo in dominica de rosa. Est puer unus hic ... (Joh. VI, 9). Puer iste significat populum Judeorum... », abrégé ( ibid ., I, 787-805, en deux sermons) (69v-72) ; — « Sermo dominicalis, sed legitur in statione Sancti Silvestri. Ibat Jhesus in civitate [sic] que vocatur Naym ... (Lc. VII, 11). Evangelica lectio quodam [ sic pro quam] modo audistis... » ( ibid ., I, 805-814) (72-74) ; — « Sermo in dominica de passione Domini. Quis ex vobis arguet me ... (Joh. VIII, 46). Quatuor ammiratione [ sic ] digna considerare... » ( ibid ., I, 814-823) (74-76) ; — « Sermo in dominica Palmarum. Cum appropinquasset Jhesus Jerosolimis ... (Mt. XXI, 1). Sepe in Scripturis anima... » ( ibid ., I, 823-834) (76-78v) ; — « [Sermo] in [Cena] Domini. Surrexit [sic] [ Dominus a cena ]... (Joh. XIII, 4). Quinque in verbis propositis an[notanda]... » ( ibid ., I, 834-840), incomplet de la fin par lacune matérielle (78v-79v) ; — « [Octava Paschae. Feria tertia]... cui se immiscere dignatur... », sermon incomplet du début ( ibid ., I, 888-891) (80-80v) ; — « Sermo, feria quarta post Pasca. Manifestavit se Jhesus discipulis suis ... (Joh. XXI, 1). Ad mare Tyberiadis manifestavit se Jhesus discipulis suis multis modis... » ( ibid ., I, 891-907) (80v-83v) ; — « Sermo, in octavis Pasce. Cum esset sero die illo ... (Joh. XX, 19). In verbis sancti evangelii quem modo audistis... », abrégé ( ibid ., I, 907-916) (83v-85) ; — « Sermo, dominica secunda post Pasca. Ego sum pastor bonus ... (Joh. X, 11). Legimus in sacra Scriptura quod triplex... » ( ibid ., I, 916-925) (85-86v) ; — « Sermo in ascensione Domini. Ascendit Deus in jubilatione ... (Ps. XLVI, 6). Legimus in sacra Scriptura quod quadruplex... » ( ibid ., I, 925-935) (86v-88v) ; — « Sermo in secundo die Pentecostes. Dum complerentur dies Pentecostes ... (Act. II, 1). Legimus in Veteri Testamento quod sollempnitates... — ... sola terrena cogitant nec intelligunt... », incomplet de la fin ( ibid ., I, 935-945) (88v-90v).

Participant

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Incipit du lemme biblique

    Accessit ad Jesum mater filiorum Zebedaei ... (Mt. XX, 20).

    Incipit

    Mater filiorum Zebedaei vocatur Maria Salome...

    f. 31

    Incipit du lemme biblique

    Adstitit regina a dextris tuis ... (Ps. XLIV, 10).

    Incipit

    David propheta plenus Spiritu sancto loquitur ad Christum de beata Virgine...

    f. 4v

    Incipit du lemme biblique

    Adsumpsit Jesus Petrum, Jacobum et Johannem ... (Mt. XVII, 1).

    Incipit

    In transfiguratione Domini nostri Jesu Christi quinque sunt adtendenda...

    f. 63v

    Incipit du lemme biblique

    Ambulans Jesus juxta mare Galilaeae ... (Mt. IV, 18).

    Incipit

    Unigenitus itaque Dei Filius verbum Patris ante saecula...

    f. 15

    Incipit du lemme biblique

    Apertis thesauris suis obtulerunt ... (Mt. II, 11).

    Incipit

    Audistis ex lectione evangelii quod magi venerunt de Oriente...

    f. 52

    Incipit du lemme biblique

    Ascendit Deus in jubilo ... (Ps. XLVI, 6).

    Incipit

    Legimus in sacra Scriptura quod quadruplex est ascensus...

    f. 86v

    Incipit du lemme biblique

    Cum appropinquasset Jesus Jerosolymis, et venisset Bethphage ... (Mt. XXI, 1).

    Incipit

    Saepe in Scripturis anima saepe designatur...

    f. 76

    Incipit du lemme biblique

    Cum complerentur dies Pentecostes ... (Act. II, 1).

    Incipit

    Legimus in Veteri Testamento quod sollemnitates legales...

    f. 88v

    Incipit du lemme biblique

    Cum jejunatis, nolite fieri ... (Mt. VI, 16).

    Incipit

    In quadragesimali jejunio sunt quattuor adtendenda, videlicet tempus, numerus, causa et modus...

    f. 58

    Incipit du lemme biblique

    Cum sero esset die illo ... (Joh. XX, 19).

    Incipit

    In verbis sancti Evangelii quod modo audistis, tria sunt adnotanda...

    f. 83v

    Incipit du lemme biblique

    Ductus est Jesus in desertum ... (Mt. IV, 1).

    Incipit

    In hac evangelica lectione quattuor nobis videntur esse consideranda...

    f. 61v

    Incipit du lemme biblique

    Ecce ego mitto angelum meum, et praeparabit ... (Mal. III, 1).

    Incipit

    Angelus graeco sermone, latine dicitur nuntius : Angelus...

    f. 38v

    Incipit du lemme biblique

    Ecce nunc tempus acceptabile ... (II Cor. VI, 2).

    Incipit

    Omnia tempus habent ... (Eccl. III, 1). Si nunc tempus acceptabile est...

    f. 60

    Incipit du lemme biblique

    Ecce sacerdos magnus qui in diebus suis placuit Deo ... (cf. Eccli. XLIV, 16).

    Incipit

    Licet haec auctoritas allegorice de Christo intellegatur, moraliter...

    f. 17

    Incipit du lemme biblique

    Ego autem sicut oliva fructifera ... (Ps. LI, 10).

    Incipit

    Audistis ex propheta David breve in quo plenarie continetur...

    f. 19

    Incipit du lemme biblique

    Ego sum pastor bonus ... (Joh. X, 11).

    Incipit

    Legimus in sacra Scriptura quod triplex est pastor...

    f. 85

    Incipit du lemme biblique

    Elisabeth impletum est tempus pariendi ... (Lc. I, 57).

    Incipit

    Ecclesia tres celebrat nativitates, videlicet nativitatem Christi...

    f. 36v

    Incipit du lemme biblique

    Erat Jesus ejiciens daemonium ... (Lc. XI, 14).

    Incipit

    Curato quodam homine de daemonio muto et surdo a Domino...

    f. 65v

    Incipit du lemme biblique

    Est puer unus hic qui habet quinque panes ... (Joh. VI, 9).

    Incipit

    Puer iste significat populum Judaeorum, qui est puerili sensu...

    f. 69v

    Incipit du lemme biblique

    Factum est proelium magnum in caelo ... (Apoc. XII, 7).

    Incipit

    Angelica ministeria multifarie dispensantur in terris...

    f. 28v

    Incipit du lemme biblique

    Ibat Jesus in civitatem quae vocatur Naim ... (Lc. VII, 11).

    Incipit

    Evangelica lectio, quam modo audistis, fratres carissimi...

    f. 72

    Incipit du lemme biblique

    Intravit Jesus in quoddam castellum ... (Lc. X, 38).

    Incipit

    Solet quaeri a quibusdam quare hoc evangelium legitur in Adsumptione...

    f. 9v

    Incipit du lemme biblique

    Isti sunt viri misericordiae ... (Eccli. XLIV, 10).

    Incipit

    Sapientia Dei per Ecclesiasticum narrat laudes sanctorum...

    f. 34

    JE SUIS CELLUY QUI RONGE L'OST // EN LE RONGEANT JE PREN REPOST //...

    f. 63 et 74

    Incipit du lemme biblique

    Liber generationis Jesu Christi ... (Mt. I, 1).

    Incipit

    Quaeri solet a multis quare hoc evangelium legatur...

    f. 1

    Incipit du lemme biblique

    Manifestavit se Jesus iterum discipulis ... (Joh. XXI, 1).

    Incipit

    Ad mare Tiberiadis manifestavit se Jesus discipulis suis...

    f. 80v

    Incipit du lemme biblique

    Messis quidem multa, operarii ... (Lc. X, 2).

    Incipit

    Legimus in sacra Scriptura quod messis Domini...

    f. 46

    Incipit du lemme biblique

    Missus est angelus Gabriel ... (Lc. I, 26).

    Incipit

    Humanum genus serpentis astutia multipliciter fuerat vitiatum...

    f. 7

    Incipit du lemme biblique

    Nisi granum frumenti ... (Joh. XII, 24).

    Incipit

    Haec verba sancti Evangelii tripliciter intellegi possunt...

    f. 44v

    Incipit du lemme biblique

    Nunc scio vere quia misit Dominus ... (Act. XII, 11).

    Incipit

    Legitur in historiis quod Caius Caesar Herodem...

    f. 25v

    Incipit du lemme biblique

    Nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae ... (Joh. II, 1).

    Incipit

    Evangelica lectio quam audistis quasi unum de fluminibus...

    f. 53v

    Incipit du lemme biblique

    Postquam impleti sunt dies purgationis ... (Lc. II, 22).

    Incipit

    Tria quidem miranda et quodam modo minus convenientia...

    f. 2v

    Incipit du lemme biblique

    Probasti cor meum ... (Ps. XVI, 3).

    Incipit

    In festivitate hujus pretiosi et gloriosi martyris beati Laurentii...

    f. 42v

    Incipit du lemme biblique

    Quae est ista quae progreditur quasi aurora ... (Cant. VI, 9).

    Incipit

    Spiritus sanctus loquitur per Salomonem in Canticum canticorum...

    f. 12

    Incipit du lemme biblique

    Quis ex vobis arguet me de peccato ... (Joh. VIII, 46).

    Incipit

    Quattuor admiratione digna considerare debemus in Christo...

    f. 74

    Incipit du lemme biblique

    Rogabat Jesum quidam pharisaeus ... (Lc. VII, 36).

    Incipit

    Multa nobis et magna circa Redemptorem nostrum...

    f. 41

    Si beati Gregorii, cujus hodie celebrare festum recolimus, morum dignitatem...

    f. 27

    Incipit du lemme biblique

    Simile est regnum caelorum homini patrifamilias ... (Mt. XX, 1).

    Incipit

    Sane provisum est et ab antiquis patribus ex Dei voluntate...

    f. 56

    Incipit du lemme biblique

    Surgens Jesus de Synagoga ... (Lc. IV, 38).

    Incipit

    Non solum socrum Simonis Dominus a febribus sanavit...

    f. 67v

    Incipit du lemme biblique

    Surgit a cena et ponit vestimenta ... (Joh. XIII, 4).

    Incipit

    Quinque in verbis propositis adnotanda...

    f. 78v

    Incipit du lemme biblique

    Venit Jesus in partes Caesareae ... (Mt. XVI, 13).

    Incipit

    Caesarea Philippi civitas est in terminis Judaeae...

    f. 23

    Incipit du lemme biblique

    Vidit Jacob in somnis scalam stantem super terram ... (Gen. XXVIII, 12).

    Incipit

    Scala spiritualiter Christus est qui ex duabus naturis...

    f. 48v

    Incipit du lemme biblique

    Vivo ego, dicit Dominus, nolo mortem peccatoris ... (Ez. XXXIII, 11)

    Incipit

    Conversionem beati Pauli apostoli hodierna die colimus...

    f. 21

    BALUZE (Étienne) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (XIII e et XIV e s.)
    DOUE (Jehan) -- Mention (XVI e XVII e s.)
    Droit canonique -- Textes palimpsestes
    HAUTIN (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    HONORIUS III, papa -- Sermonum collectio. De sanctis
    HONORIUS III, papa -- Sermonum collectio. De tempore
    Palimpsestes
    Réclames prouvant la perte d'un ou de plusieurs cahiers -- « sicut scriptum est »
    RELIURE -- Reliure Parchemin naturel sur carton

Data source