An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q97925
Some IIIF Manifests are enriched and may contain an index, full-text search or annotations. These are indicated below by an asterisk on the IIIF logo. What is a IIIF Manifest? open_in_new
IIIF Manifest
Digitisation:
Parch., 103 ff. (f. 1-2v°, 61-62v° et 103-103v° blancs, ancienne foliotation en chiffres anciens, avec erreurs: 1-60, 65-79, 90-99 et 90-104 [sic] aux f. 3-102 actuels), 214 x 138 mm.
Recueil de trois parties: 1) f. 1-62, XIVe s.; 2) f. 63-90, XIVe s.; 3) f. 91-102, XIIIe ou XIVe s. Les f. 63-102 sont palimpsestes, texte primitif d'une petite écriture du XIIIe s. sur 2 col. avec gloses aux f. 63-86v°, et aux f. 87-90, documents en écriture de chancellerie italienne, on lit au début: «Quilibet officialis qui... ». Aux f. 63-76, croquis à la plume des constellations avec étoiles rouges; en marge du f. 78v°, croquis lavé d’un monstre à tête humaine; en marge des f. 91, 94v° et 97, croquis astronomiques illustrant le texte. Nombreuses gloses et mots typiques marginaux et interlinéaires contemporains en partie de la main de Coluccio Salutati et, surtout aux f. 91-102, d’autres mains du XIVe-XVe s. Les f. 1-2 sont des feuillets de garde blancs.
Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI
f. 1:... circulus//
f. 4 (2ème du texte): //ximus etiam qua
1 - f. 3-46v°: Hyginvs, Astronomica (I-IV).
pas de titre, pas de division en livres.
inc.: «Higinus Marco Fabio plurimum [sic] salutem. Atsi [sic] studio grammatice artis... ».
f. 12v° en bas, glose de 6 lignes: «Regrediente Nilo ad suos meatus unde exierat inter cetera animalia... » (cf. II, 7 - extrait des Scholia Sangermanensia in Germanici Aratea, cf. supra, Vat. lat. 3109, f. 10).
(texte) expl.: «... Annum uero cum sol ab estiuo circulo redit. Amen» (éd. B. Bunte, Hygini Astronomica, Leipzig, 1875).
f. 47-54: Fvlgentivs Planciades, Expositio Virgilianae continentiae secundum philosophos moralis.
titre (add. de la main de Coluccio Salutati): «Flauii Planciadis Fulgentii de intellectu librorum Virgilii ad Catum incipit » (éd. R. Helm, Teubner, 1898, p. 83-107).
f. 54v°-60v°: Germanicvs, Aratea (extraits: v. 1-439 - ms. Va de Breysig).
précédés, f. 54, par une note de Coluccio Salutati: «Inueni librum metricum et prosaicum cuius titulus erat: T. Claudii Cesaris Arati phenomenia [sic] de celi positione et quinque circulis mundi. Ex hoc libello excerpsi solummodo carmina sed in alio uolumine tam uersus quam prosȩ scripta sunt » (reproduite par A. Breysig, op. cit. infra, 1867, p. XXII, F. Saxl, op. cit. infra, p. 89, C. Leonardi, op. cit. infra, p. 477, A. C. de La Mare, op. cit. infra, p. 41, et S. Lott, op. cit. infra, p. 155)
f. 54v° inc.: «‹A›b Ioue principium... ».
suivi des v. 1-425 (avec lacunes de nombreux groupes de 1 à 3 v.), 413, 429, 433 et 437-439.
expl. incomplet: «... Curriculo exceduntque loco et uestigia mutant» (v. 439 - éd. A. Le Bœuffle, op. cit. infra, p. 1-28).
2 - f. 63-83v°: Hyginvs, Astronomica (extrait remanié et abrégé: III-IV).
pas de titre, pas de division entre les 2 livres
inc.: «IGitur incipiemus a polo boreo... » (III, 1).
expl.: «... cum sol ab estiuo circulo descendens redit ad eundem » (IV, fin).
f. 83v°: Martianvs Capella, De nuptiis Philologiae et Mercurii (extrait remanié)
titre: «De differentia temporum ortus signorum ».
inc.: «Temporum quoque ipsorum signorum quibus oriuntur... » (VIII, 844 début).
expl.: «... 2 horis et 12 parte hore » (VIII, 845 fin).
suivi de cette addition: «Quod enim in ortu illi habuerunt isti habent in occasum » (éd. A. Dick, Teubner, 1925, p. 444 l. 1 -445 l. 13).
f. 84-88: Hyginvs, Astronomica (extrait remanié et abrégé: I-II)
titre: «Iginii [sic] grammatici astrologia ».
pas de division entre les deux livres
inc.: «IGinus Fabio suo salutem. Etsi te studio... ».
expl.: «... Itaque Syri simulacrum piscium pro diis colunt» (cf. II, 41 - éd. B. Bunte, p. 78 l. 13-15); «Lactea uia dicitur deformata Iunonis lacte profuso. Saturnus enim deuorato lapide pro natis dixit Iunoni ut ei lac daret, que cum pressisset mammam deformauit circulum » (cf. II, 43, texte remanié - ed. cit., p. 80 l. 20-23).
f. 88-89v°: Martianvs Capella, De nuptiis Philologiae et Mercurii (extrait remanié)
titre: «De circulis planetarum ».
inc.: «TErra centron est spere celestis et omnium signorum. Non tamen centron est circulorum planetarum... » (VIII, 855 début avec var.).
expl.: «... aut in latitudinem declinare aut retrogradari facit » (VIII, 887 fin - éd. A. Dick, op. cit. supra, p. 450-469).
f. 89v°-90v°: Ps. Hyginvs, Excerptum de astrologia Arati
titre: «de polis ».
inc.: «DVO sunt extremi uertices mundi... ».
expl.: «... ad ipsum usque decurrit accipiens» (éd. E. Maass, Comment. in Aratum Reliquiae, Berlin, 1898, p. 309-312; M. Manitius, Das sogenannte Fragment Hygins, dans Rhein. Mus., N. F. 53, 1898, p. 393-398).
3 - f. 91-102 v°: Martianvs Capella, De nuptiis Philologiae et Mercurii (extrait).
titre (add. du XVIe s.) marge supér.: «Mar‹tianus› (?) ».
inc.: «MVNDVS igitur ex quatuor elementis hisdemque totis in spere modum... » (VIII, 814 début).
(glose) inc. en marge: «Spera est diametro existente medio semicirculi continua circumductio... ».
(texte) expl.: «... aut in latitudinem declinare aut retrogradi facit» (VIII, 887 fin - éd. A. Dick, op. cit. supra, p. 430-469).
en bas du f. 102v°: «Martiani Felicis Capelle astrologia explicit ».
~ f. 102v° (add. de la main de Coluccio Salutati): ‹Iohannes de Sacrobosco›, Excerptum
inc.: «Tria grana ordei faciunt unum digitum... ».
expl.: «... Octo stadia miliare» (3 lignes, publiées en entier par C. Leonardi, op. cit. infra, p. 477).
~ - (add.) ‹Carmen›.
texte: «Pauperis ascendit oratio libera sursum
Diuitis e contra redit ad possessa deorsum » (2 v.).
Origine: italienne, 1: plusieurs écritures gothico-humanistiques régulières, les f. 3-13v°, 14-17v° et 54v°-60v° sont de la main de Coluccio Salutati (cf. infra, Possesseurs) à trois époques différentes vers 1380-1390 (cf. A. C. de La Mare, op. cit. infra, p. 41), les f. 18-54 sont de la main d'un de ses scribes (cf. B. Ullman, op. cit. infra, p. 268) -2: écritures gothico-humanistiques -3: écriture gothique assez arrondie, régulière.
Possesseurs: l’humaniste Coluccio Salutati (1330-1406) qui copia en partie le manuscrit (cf. supra, Origine) et l'annota de sa main; sa marque, qui devait contenir le n° du manuscrit et le nombre de feuillets, a été grattée en haut à droite du f. 3 (on distingue seulement un «C» pour «C‹arte›»?); son ex-libris a sans doute été recouvert par celui de son petit-fils du même prénom, chanoine de Florence († 1461), au f. 102v°: «Liber Coluccii de Salutatis canonici Florentini »; au même feuillet, autre ex-libris gratté partiellement lisible aux ultra-violets: «Iste liber est ‹...› florentin ‹...› de Senis ‹...›»; acquis pendant le règne de Sixte IV († 1484), le manuscrit est attesté dans les inventaires de 1475, où il a été ajouté, 1481 (f. 37, l. 5), 1518 (f. 16, l. 5), 1533 et 1550 (où il portait le n° 2094).
These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.
These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index