Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3108

  • Attested titles :
    • Johannes Peckham
    • Johannes de Neapoli
    • Quaestiones Quodlibetales
    • S. Thomas de Aquino
  • Other label of the document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3108
    • Paris. BnF, Latin 3108
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Thomas d'Aquin (saint, 1225?-1274) | Jean Pecham (1220?-1292)
  • Date of Origin :
  • Support Material : Parchemin.
  • Composition :
    • 3 ff. liminaires A-C et 69 ff. à 2 colonnes.
  • Format :
    • 315 × 210 mm.
  • Codicological details :
    • Initiales en couleurs à filigranes, une à antennes (1). Rubriques. Pieds-de-mouche. — Double foliotation dont une ancienne en chiffres romains. — Réclames à chaque cahier. La table des ff. B-Cv est de 2 mains, la 2e main ayant ajouté la table des q. des ff. 66v-69v, ainsi que la foliotation des même ff. La table du f. A-Av, et les questions ajoutées ff. 14, 37v, 40v, 66v-69v sont de plusieurs mains du XIVe s.3 ff. liminaires A-C et 69 ff. à 2 colonnes.315 × 210 mm.
  • Binding :
    • Reliure XVIIIe s. maroquin rouge aux armes royales. Titre au dos.

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. A Titres des questions 15-19 du Quodlibet III de s. Thomas d'Aquin ;

    F. Av Titres des q. 20-26, 28-31 du Quodlibet III, des q. 1-22 du Quodlibet IV de s. Thomas d'Aquin, de la question quodlibétique des ff. 38v-40, des q. 23-24 du Quodlibet IV, des q. 1-3, 5-9 du Quodlibet V de s. Thomas d'Aquin ;

    F. B-Cv Table du ms. avec omission des titres de la q. 5 du quodlibet I et de la q. 4 du Quodlibet V de s. Thomas, l'une et l'autre non détachées de la question qui les précède dans le texte du ms (f. 2 et 47), de la q. du f. 40v, des questions 2-7, 10, 12-15, 17, 20-21 et 24 du quodlibet de Jean Peckham.

    F. 1-38v S. THOMAS DE AQUINO « Questiones de quolibet a sancto Thoma de Aquino edite » (Mandonnet, Paris, 1926). Quodlibet I (éd. cit., 2-37) (1-9) ; II (ibid., 38-70) (9-17) ; III (ibid., 71-129) (17-31) ; IV, q. 1-22 (ibid., 130-160) (31-38v) ; cf. Destrez, Les disputes quodlibétiques de s. Thomas d'après la tradition manuscrite, dans Mélanges thomistes, Paris, 1923, 53 et 94 ; Glorieux, Litt. quodl., I, 277-281 ; Pelster, Literarhistorische Probleme der Quodlibeta des hl. Thomas von Aquin, dans Gregorianum, XXVIII (1947), 78-100 et XXIX (1948), 62-87.

    F. 14 Dans la marge inférieure, question additionnelle au Quodlibet II, q. 10 ; « Queritur de eo qui retrogradum animal vendidit affirmans esse sanum non viciosum... — ... unde tunc est precium redibendum. Idem dicitur de illo qui vendit vestem interpolatam id est cardatam et emptor emit pro nova » — Addition contemporaine.

    F. 37v Dans la marge inférieure, question additionnelle au Quodlibet IV, q. 20 : « Queritur utrum debeamus velle pati martyrium. Et videtur quod non... — ... sicut secundum Augustinum primo de civitate Dei de quibusdam sanctis legitur ». — Addition contemporaine, de la même main que la précédente.

    F. 38v-40 « Queritur utrum demones cognoscant cogitaciones cordium nostrorum... — ... de cogitacionibus voluntariis » [JOHANNES DE NEAPOLI, Quodlibet VIII, q. 11 (?)] ; cf. Glorieux, op. cit., II, 166.

    F. 40v Question quodlibétique : « Queritur utrum Deus possit omne quod est alteri impossibile et videtur quod sic... — ... contra ordinem sapientie ». — Addition de la même main que les questions des marges inférieures des ff. 14 et 37v.

    F. 41-60 [S. THOMAS DE AQUINO] Quodlibet IV, q. 23-24 (éd. cit., 160-182) (41-46v) ; — V (ibid., 183-219) (46v-54) ; — VI (ibid., 220-246) (54-60) ; cf. Glorieux, op. cit., 281-283 et les ouvrages cités plus haut.

    F. 60-66v [JOHANNES PECKHAM] Quodlibet I [1270] « Quesita sunt de Deo plura quantum ad essentialia et quantum ad personalia... » q. 1 : « Quantum ad essentialia quesitum est unicum scilicet utrum Deus predestinatum ab eterno possit non predestinare vel dampnare... » (60-60v) ; — q. 2 : « Queritur de divinis quantum ad propria... utrum circumscripto Verbo possit intelligere se Pater... » (60v) ; — q. 3 : « Secundo queritur circa Patrem... utrum eodem verbo dicat se et alia... » (60-61) ; — q. 4 : « Queritur quarto de propriis Filio... utrum scilicet in Christo sint plures filiationes... » (E. Longpré, dans Antonianum, VII (1932), 289-313) (61) ; — q. 5 : « Queritur quinto de persona Spiritus sancti : utrum si non procederet a Filio, distingueretur ab ipso... » (61-61v) ; — q. 6 « Queritur postea de creaturis et primo de spiritualibus. Queritur igitur primo de angelica loquela... » (61v) ; — q. 7 : « Queritur de cognitione naturali angelorum... qualiter habeant cognitionem determinatam individuorum... » (61v-62) ; q. 7a : « Juxta hoc queritur utrum angeli superiores per species generum cognoscant particularia... » (62-62v) ; — q. 8 : « Item queritur de angelis quantum ad gratuita... an fuerint creati in gratia... » (62v) ; — q. 9 : « Queritur utrum in primo instanti angelus potuerit esse in culpa, hoc est utrum in primo instanti se potuit nimis amare... » (62v-63) ; — q. 10 : « Queritur de substantia spirituali unibili que est anima... Circa primum querebatur de partibus ymaginis que sunt memoria, intelligentia et voluntas utrum actus istarum virium sint eis essenciales... » (63) ; — q. 11 : « Item queritur de anima quantum ad statum morientium. Utrum anima separetur a corpore subito an successive... » (63-63v) ; — q. 12 : « Queritur de anima beata utrum beatitudo per prius respiciat essentiam vel potentiam... » (63v) ; q. 13 : « Queritur de animabus parvulorum sine baptismo decedencium utrum possint vacare intellectuali inquisitioni... » (63v) ; — q. 14 : « Queritur juxta hoc de corporibus dampnatorum utrum in eadem parte possint pati a contrariis qualitatibus... » (63v-64) ; — q. 15 : « Quesitum est de substantia composita... Utrum ex eadem caritate multiplicando bona opera in genere, habitu non crescente, possit aliquis plus mereri de premio substantiali pluribus actibus quam uno... » (A. Landgraf, dans Bogoslovni Vestnik (1924), 221, n. 195) (64) ; — q. 16 : « Queritur de secundo utrum aliquod opus sit indifferens procedens a voluntate deliberativa... » (64) ; — q. 17 : « Queritur de tercio respectu proximi... utrum liceat homini dare hereditatem suam extraneis... » (64-64v) ; — q. 18 : « Queritur deinde de pertinentibus ad differentiam statuum... utrum melius sit prelatis sollicitari circa multiplicationem temporalium aut insistendo cure temporalia habita dispensare... » (64v) ; — q. 19 : « Queritur in speciali de statu prelatorum... utrum videlicet si episcopus mandet alicui sacerdoti ut excommunicet illum quem ipse novit aut reputat innocentem et hoc idem reputat multitudo parrochie sacerdotis, ad hoc teneatur obedire sacerdos... » (64v-65) ; — q. 20 : « Queritur de archidiachono qui recipit palefredum pro installacione abbatis an licite possit... » (65) ; — q. 20a : « Queritur juxta hoc utrum quidam pretextu religionis vadunt ad sacerdotes plebanos petentes et pascientes ut procurent eis peccuniam in parrochia sua ita quod et sacerdoti remaneat pars tercia an in hoc committatur symonia... » (65-65v) ; — q. 21 : « Deinde queritur circa statum sacerdotum plebanorum... si nolit conferre baptismum vel aliud sacramentum nisi mediante peccunia, utrum debeat sibi dari... » (65v) ; — q. 22 : « Queritur secundo de baptizatione monstri nascentis cum duobus capitibus qualiter debeat baptizari utrum sicut unus aut sicut duo... » (65v) ; — q. 23 : « Queritur de absolutione penitentium... cum quis plura peccata commisit quorum nonnulla spectant ad episcopum utrum sacerdos possit eum absolvere a spectantibus ad se, non eum ab aliis absolvendo... » (65v) ; — q. 23a : « Item juxta hoc queritur si sacerdos absolvat eum a toto si sit absolutus... » (65v) ; — q. 24 : « Queritur circa statum contemplativorum... cum multa claustra habeant ecclesias sibi appropriatas utrum periculum sit claustralibus monachis si cura ab eorum officialibus monachis negligatur... » (65v-66) ; — q. 25 : « Queritur circa studium utrum monachus debeat obedire abbati precipienti quod stet in scolis... » (66) ; — q. 26 : « Item juxta hoc querebatur, supposito quod professio sit talis : ego promitto obedientiam secundum regulam beati Basilii et morum mutationem salva stabilitate in loco, utrum possit talis bona conscientia stare in studio... » (66) ; — q. 26a : « Queritur de votis religiosorum utrum monachus professus eo ipso quod professus est absolvatur ab omni voto quod fecit in seculo... Item posito quod aliquis suscepit votum implendum pro matre sua, queritur utrum in ingressu religionis satisfaciat pro matre... » (66-66v) ; — q. 27 : « Queritur utrum carnalis copula sit de substantia matrimonii... — ... non cognosco. Explicit quodlibet de Natali » ; cf. Glorieux, Litt. quodl. I, 220-223 ; II, 173-175.

    F. 66v-67v Questions quodlibétiques précédées d'une rubrique écrite sur un autre titre gratté : « Iste questiones sunt composite que secuntur a quibusdam aliis. Queritur utrum post sumptionem corporis Christi liceat statim comedere et ostenditur quod non... — ... devotione habituali » (66v) ; — « Queritur utrum ordo subdyaconatus impediat matrimonium et videtur quod non... — ... non per votum simplex » (66v-67) ; — « Queritur utrum sit licitum judicare... — ... peccatum mortale » (67-67v) ; — « Circa personas predicatorum videntur duo dubia. Primum est : utrum peccet mortaliter-??? quicumque predicat pro questu, secundum est utrum predicare in mortali peccato... — ... nichil prodest ad virtutes » (67v). — Addition de 2 mains du XIVe s.

    F. 68-69v Questions sur le baptême faisant partie d'une consultation de droit canonique, inc. de la fin : « Cum queritur utrum baptizatus sub nomine puelle et sit puer utrum talis debeat baptizari... — ... licet multe alie rationes possent induci » (68) ; — « Casus ponitur talis : quidam volens baptizare puellam baptizavit puerum. Queritur utrum puer iste sit baptizatus... — ... verba substantialia, scilicet... » — Addition contemporaine ; cf. Destrez, Mélanges thomistes, 1923, 53, 59-61, 94.

Participants

Other participants

Provenance

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Manuscrits probablement envoyés par Boudon, trésorier de France à Montpellier, à Colbert le 10 déc. 1680 ; cf. ms. Latin 9364, f. 53v et add. du ms. Latin 2850.

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • DESTREZ, Jean (1923), "Les disputes quodlibétiques de Saint Thomas d'après la tradition manuscrite", Mélanges thomistes publiés par les Dominicains de la province de France à l'occasion du VIe centenaire de la canonisation de saint Thomas d'Aquin (18 juillet 1323), Le Saulchoir, Kain, p. 49-108, ici p. 94 (https://books.google.fr/books?id=IkANAAAAIAAJ&pg=PA49)
  • MINNIS, Alastair J. (1997), "The Author's two Bodies ? Authority and Fallibility in Late-Medieval Textual Theory", dans ROBINSON, Pamela Rosemary (éd.), ZIM, Rivkah (éd.), Of the making of books : medieval manuscripts, their scribes and readers, Aldershot, Scolar press, p. 259-279, ici p. 267

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Casus ponitur talis : quidam volens baptizare puellam baptizavit puerum. Quaeritur utrum puer iste sit baptizatus...

    f. 68v

    Circa personas praedicatorum videntur duo dubia. Primum est : utrum peccet mortaliter quicumque praedicat pro quaestu...

    f. 67v

    Circa primum quaerebatur de partibus imaginis quae sunt memoria, intellegentia et voluntas utrum actus istarum virium...

    f. 63

    [...] Cum multa claustra habeant ecclesias sibi appropriatas, utrum periculum sit claustralibus monachis si cura ab eorum officialibus monachis neglegatur...

    f. 65v

    Cum quaeritur utrum baptizatus sub nomine puellae et sit puer utrum talis debeat baptizari...

    f. 68

    Deinde quaeritur circa statum sacerdotum plebanorum et hoc quantum ad duo... Circa primum duo quaeruntur, primum est... si nolit conferre baptismum vel aliud sacramentum nisi mediante pecunia...

    f. 65v

    Item juxta hoc quaerebatur, supposito quod professio sit talis : ego promitto oboedientiam secundum regulam beati Basilii et morum mutationem...

    f. 66

    Item juxta hoc quaeritur si sacerdos absolvat eum a toto si sit absolutus...

    f. 65v

    Item posito quod aliquis suscepit votum implendum pro matre sua, quaeritur utrum ingressu religionis satisfaciat pro matre...

    f. 66

    Item quaeritur de angelis quantum ad gratuita... an fuerint creati in gratia...

    f. 62v

    Item quaeritur de anima quantum ad statum morientium utrum anima separetur a corpore subito an successive...

    f. 63

    Juxta hoc quaeritur utrum angeli superiores per species generum cognoscant particularia...

    f. 62

    [...] Quaerebatur, supposito quod professio sit talis : ego promitto oboedientiam secundum regulam beati Basilii et morum mutationem...

    f. 66

    Quaeritur circa statum contemplativorum... cum multa claustra habeant ecclesias sibi appropriatas utrum periculum sit claustralibus monachis...

    f. 65v

    [...] Quaeritur circa statum sacerdotum plebanorum et hoc quantum ad duo... Circa primum duo quaeruntur, primum est si nolit conferre baptismum vel aliud sacramentum nisi mediante pecunia...

    f. 65v

    Quaeritur circa studium utrum monachus debeat oboedire abbati praecipienti quod stet in scholis...

    f. 66

    Quaeritur de absolutione paenitentium... cum quis plura peccata commisit quorum nonnulla spectant ad episcopum...

    f. 65v

    [...] Quaeritur de angelis quantum ad gratuita... an fuerint creati in gratia...

    f. 62v

    Quaeritur de anima beata utrum beatitudo per prius respiciat essentiam vel potentiam...

    f. 63v

    Quaeritur de animabus parvulorum sine baptismo decedentium utrum possint vacare intellectuali inquisitioni...

    f. 63v

    Quaeritur de archidiacono qui recipit palefredum pro installatione abbatis an licite possit...

    f. 65

    Quaeritur de cognitione naturali angelorum... qualiter habeant cognitionem determinatam individuorum...

    f. 61v

    Quaeritur de divinis quantum ad propria... utrum circumscripto Verbo possit intellegere se Pater...

    f. 60v

    Quaeritur de eo qui retrogradum animal vendidit, adfirmans esse sanum, non vitiosum...

    f. 14

    Quaeritur de secundo utrum aliquod opus sit indifferens procedens a voluntate deliberativa...

    f. 64

    Quaeritur de substantia spirituali unibili quae est anima...

    f. 63

    Quaeritur de tertio respectu proximi... utrum liceat homini dare hereditatem suam extraneis...

    f. 64

    Quaeritur de votis religiosorum utrum monachus professus eo ipso quod professus est absolvatur ab omni voto...

    f. 66

    Quaeritur deinde de pertinentibus ad differentiam statuum... utrum melius sit praelatis sollicitari circa multiplicationem temporalium...

    f. 64v

    Quaeritur igitur primo de angelica loquela...

    f. 61v

    Quaeritur in speciali de statu praelatorum... utrum videlicet si episcopus mandet alicui sacerdoti ut excommunicet illum...

    f. 64v

    Quaeritur juxta hoc de corporibus damnatorum utrum in eadem parte possint pati a contrariis qualitatibus...

    f. 63v

    Quaeritur juxta hoc utrum quidam praetextu religionis vadunt ad sacerdotes plebanos...

    f. 65

    Quaeritur postea de creaturis et primo de spiritualibus...

    f. 61v

    Quaeritur quarto de propriis Filio utrum scilicet in Christo sint plures filiationes...

    f. 61

    Quaeritur quinto de persona Spiritus sancti utrum, si non procederet a Filio, distingueretur ab ipso...

    f. 61

    Quaeritur secundo de baptizatione monstri nascentis cum duobus capitibus...

    f. 65v

    [...] Quaeritur, si sacerdos absolvat eum a toto, si sit absolutus...

    f. 65v

    Quaesita sunt de Deo plura quantum ad essentialia et quantum ad personalia...

    f. 60

    Quaesitum est de substantia composita, primo de pertinentibus ad omnes in generali, secundo quantum ad differentiam statuum in speciali...

    f. 64

    Quantum ad essentialia quaesitum est unicum, scilicet utrum Deus praedestinatum ab aeterno possit non praedestinare vel damnare...

    f. 60

    Secundo quaeritur circa personam Patris utrum eodem verbo dicat se et alia...

    f. 60v

    [...] Utrum actus istarum virium sint eis essentiales...

    f. 63

    [...] Utrum aliquod opus sit indifferens procedens a voluntate deliberativa...

    f. 64

    [...] Utrum angeli superiores per species generum cognoscant particularia...

    f. 62

    [...] Utrum anima separetur a corpore subito an successive...

    f. 63

    [...] Utrum [animae parvulorum sine baptismo decedentium] possint vacare intellectuali inquisitioni...

    f. 63v

    [...] Utrum baptizatus sub nomine puellae et sit puer, utrum talis debeat baptizari...

    f. 68

    [...] Utrum beatitudo per prius respiciat essentiam vel potentiam...

    f. 63v

    Utrum carnalis copula sit de substantia matrimonii...

    f. 66v

    [...] Utrum circumscripto Verbo possit intellegere se Pater...

    f. 60v

    [...] Utrum [corpora damnatorum] in eadem parte possint pati a contrariis qualitatibus...

    f. 63v

    Utrum daemones cognoscant cogitationes cordium nostrorum et videtur quod sic. Dicit enim Gregorius...

    f. 38v

    Utrum debeamus velle pati martyrium. Et videtur quod non...

    f. 37v

    [...] Utrum Deus possit omne quod est alteri impossibile et videtur quod sic...

    f. 40v

    [...] Utrum Deus praedestinatum ab aeterno possit non praedestinare vel damnare...

    f. 60

    [...] Utrum eodem verbo dicat se et alia...

    f. 60v

    [...] Utrum ex eadem caritate multiplicando bona opera in genere, habitu non crescente, possit aliquis plus mereri...

    f. 64

    [...] Utrum ... in Christo sint plures filiationes...

    f. 61

    Utrum in primo instanti angelus potuerit esse in culpa, hoc est utrum in primo instanti se potuit nimis amare...

    f. 62v

    [...] Utrum ingressu religionis satisfaciat pro matre...

    f. 66

    [...] Utrum liceat homini dare hereditatem suam extraneis...

    f. 64

    [...] Utrum melius sit praelatis sollicitari circa multiplicationem temporalium...

    f. 64v

    [...] Utrum monachus debeat oboedire abbati praecipienti quod stet in scholis...

    f. 66

    [...] Utrum monachus professus, eo ipso quod professus est, absolvatur ab omni voto...

    f. 66

    Utrum ordo subdiaconatus impediat matrimonium et videtur quod non...

    f. 66v

    [...] Utrum peccet mortaliter quicumque praedicat pro quaestu...

    f. 67v

    [...] Utrum periculum sit claustralibus monachis si cura ab eorum officialibus monachis neglegatur...

    f. 65v

    Utrum post sumptionem corporis Christi liceat statim comedere et ostenditur quod non...

    f. 66v

    [...] Utrum quidam praetextu religionis vadunt ad sacerdotes plebanos petentes et pascientes [sic] ut procurent eis pecuniam in parochia sua ita quod et sacerdoti remaneat pars tertia, an in hoc committatur simonia...

    f. 65

    [...] Utrum ... si episcopus mandet alicui sacerdoti ut excommunicet illum...

    f. 64v

    [...] Utrum si [Spiritus sanctus] non procederet a Filio, distingueretur ab ipso et ostenditur quod sic quia realiter differunt...

    f. 61

    Utrum sit licitum judicare. Dicendum quod judicium in tantum est licitum...

    f. 67

    [...] Utrum [Spiritus sanctus] si non procederet a Filio, distingueretur ab ipso...

    f. 61

    Baptême -- Questions
    BOUDON, trésorier de France à Montpellier -- Manuscrits transmis par lui à Colbert
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (XIIIe et XIVe s.)
    DIEU -- Questions sur Dieu
    Eucharistie -- Questions concernant l'Eucharistie
    JOHANNES DE NEAPOLI, O.P. -- Quodlibet VIII, qu. 11
    JOHANNES PECKHAM, O.F.M. -- Quodlibet I
    Jugement -- Question
    Mariage -- Questions
    Prédication -- Questions
    Questions disputées
    RELIURE -- Reliures XVIIe-XVIIIe s. aux armes et chiffre royaux
    RELIURE -- Éléments annexes Tranches peintes en rouge
    THOMAS DE AQUINO (s.), O.P. -- Quodlibeta I-VI

Data source