Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 4952

  • Common Name :
    • priscianus, praeexercitamenta rhetorica
  • Attested title :
    • Iustinus, Epitoma Historiarum Philippicarum Pompei Trogi - Arnoldus Halberstatensis, Epistola ad Henricum - Walo, Epistola ad Widonem episcopum - Priscianus Caesariensis, Praeexercitamina - Excerpta ex Valerio Maximo et Aulo Gellio
  • Other label of the document :
    • Département des manuscrits, Latin, 4952
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 4952
    • Paris. BnF, Latin 4952
    • Paris. BnF, lat. 4952
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : latin
  • Date of Origin :
  • Place of Origin :
  • Script :
    • Écriture minuscule caroline tardive de plusieurs mains.
  • Decoration :
    • Initiales historiées ou accompagnés par une figure humaine : f. 2v Primo (16 lignes) : un scribe ; f. 22v Quinto (5 lignes) : un personnage tuant un dragon ; f. 27v Lacedemonii (4 lignes) : une figure tenant un rinceau.
      Initiales zoomorphes, tracées à l’encre rouge : f. 7v Secundo (4 lignes) ; f. 22v Cum (3 lignes) ; f. 27v Sexto (4 lignes) ; f. 46v Alexander (4 lignes) ; f. 66v Septimo (5 lignes).
      Initiales végétales, tracées à l’encre brune et partiellement coloré en rouge : f. 20r Quarto (3 lignes), Siciliam (3 lignes) ; f. 31r Septimo (5 lignes) ; f. 33v Grecie (5 lignes) ; f. 36r Nono (5 lignes), In (8 lignes) ; f. 39r Decimo (5 lignes) ; f. 39v Artaxerxi (4 lignes) ; f. 40r Undecimo (3 lignes), In (3 lignes) ; f. 46v Duodecimo (4 lignes) ; f. 53v Tercio (5 lignes) ; f. 67r Per (9 lignes) ; f. 130v Fabula (19 lignes).
      Initiales de couleur à l’encre rouge, parfois pommetées ou agrémentées par des rinceaux (f. 84r, 96v, 114v) ou des têtes de montres (f. 91r) ou des visages (f. 116v, 124r, 143r).
      Rubriques à l’encre rouge.
  • Support Material : Parchemin.
  • Composition :
    • 203 ff., précédés et suivis par une garde en papier marbré et une garde en papier.
  • Dimensions :
    • 287 x 183 mm (justif. 211 x 138 mm).
  • Codicological details :
    • 25 cahiers s’ouvrant sur le côté poil, tous quaternions sauf le premier (f. 1-9, un quaternion plus un f. ajouté, f. 1) et le dernier (f. 194-203, un quaternion plus deux feuillets ajoutés, f. 202 et 203). Foliotation moderne en chiffres arabes à l’encre noire sur la marge supérieure externe du recto., France (Est)203 ff., précédés et suivis par une garde en papier marbré et une garde en papier287 x 183 mm (justif. 211 x 138 mm).
  • Ruling :
    • Réglure à la pointe sèche sur le côté poil, Rand « new style » (Muzerelle 2-2/0/2-3/J) ; 32 longues lignes.
  • Binding :
    • Reliure du XIXe siècle sur plats de carton couverts en chagrin rouge, plats décorés par deux filets dorés en encadrement ; dos à quatre nerfs au chiffre de Louis Philippe. Contregardes en papier marbré ; gardes en papier marbré (I et II’) et en papier (II et I’).
  • Stamp :
    • Aux f. 1r et 203v, estampille de la « Bibliotheca Regia » identique au modèle Josserand-Bruno n° 5 (avant 1735).

Digitisations

Some IIIF Manifests are enriched and may contain an index, full-text search or annotations. These are indicated below by an asterisk on the IIIF logo. What is a IIIF Manifest? open_in_new

IIIF collection

IIIF Manifests in this collection

Digitization type not specified

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 1r-v (d’un autre manuscrit) : Psautier (fragment), inc. « …quoniam ex omni tribulatione eripuisti me… », expl. « … si vere utique iustitiam loquimini … » (Ps. 53,9-57,2).
    F. 2r : blanc.
    F. 2v-126r : Iustinus, Epitoma Historiarum Philippicarum Pompei Trogi, inc. Argumentum « Primo volumine continentur hec… », inc. Prologus « Cum multis ex Romanis etiam consularis dignitatis viri… », inc. Historiae « Principio rerum gentium nationumque imperium… », expl. « …in formam provincie redegit » (éd. O Seel, 1985, p. 1-302).
    F. 126v-128v : Arnoldus Halberstatensis, Epistola ad Heinrichum, inc. « Diu et multum quaesitus, domine mi… », expl. « … non audeo magis te defatigare » (P.L. 139, 1493-1498).
    F. 129r-130r : Walo, Epistola ad Widonem episcopum, inc. « Quamvis medicus ipse non sim… », expl. « …tuis litteris certiorem » (éd. Schütte, 1995).
    F. 130v-136v : Priscianus Caesariensis, Praeexercitamina , inc. « Fabula est oratio ficta… », expl. « … quod inglorium est » (CPL 1549 ; éd. H. Keil, 1860, p. 430-440).
    F. 136v-203r : Excerpta ex Valerio Maximo et Aulo Gellio, inc. « Valerii Maximi in describendis memorabilibus factis seu dictis… », expl. « …quidam alii scriptores dixerunt tres fuisse solos ».
    F. 203v : blanc, avec mention du contenu (XIVe siècle).

Texts in this manuscript

Data Source: Mandragore

Illuminations and decoration

Participants

Other participants

Former owners

Formerly part of

Provenance

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Le manuscrit a appartenu à Saint-Arnoul de Metz (cf. l’ex-libris du XIIIe siècle au f. 2r : « Liber Sancti Arnulphi » ; ex-libris gratté au f. 203v). Il est passé ensuite dans la collection de Jacques-Auguste de Thou (1553-1617) (cf. le n° 563 dans le catalogue de cette collection, ms. Dupuy 653, f. 29v : « Iustinus. Arnoldi epist. ad Henric. episc. Vatonis epist. ad Vidonem episcop. Prisciani quaedam. Excerpta ex Valeric. et Gellio. fol. »), qui a été acquise en 1680 par Jean-Baptiste Colbert (1619-1683) (cf. la cote ancienne au f. 1r, « Cod. Colb. 1566 »). Le volume entra dans la Bibliothèque royale en 1732, avec d’autres manuscrits colbertins (cf. la cote ancienne au f. 1r, « Regius 5264.3 »).

Bibliography

Export data (csv)

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

Life cycle of this document

Data sources

Cite this page

Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 4952, Portal Biblissima. Permalink: https://biblissima.demo.logilab.fr/ark:/43093/mdatad81736ab4c6674c39218410ae2c480c6b4f71d3f (seen 18/10/2026)