An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q381775
Data Source: BnF Archives et manuscrits
F. 1-121v S. BERNARDUS, Sermones : « Sermo primus beati Bernardi abbatis de adventu Domini. Hodie, fratres, adventus... », « Sermo secundus. In adventu Domini quem hodie... », « Sermo tercius. Dignum est, fratres,... », « Sermo IIIIus. Diximus nuper hiis... », « Sermo Vus. Si devote celebramus adventum... » (Gsell et Janauschek, 3-31. Sermones in adventu Domini, nos 1, 3, 4, 5 et 7) (1-6) ; — « Sermo in vigilia nativitatis Domini. Hodie scietis quia... Quique terrigene... », « Sermo IIIus. Sanctificamini hodie... Celebraturi Dominice nativitatis... », « Sermo IIus. Auditum audivimus... » (ibid., 85-113, In Vigilia nativitatis Domini nos 3, 5 et 6) (6-11v) ; — « Sermo VIus de adventu Domini. Audivimus suadentem regi... », « Sermo VIIus. Volo vos, fratres, non ignorare... » (ibid., 11-14, 26-30, In adventu Domini nos 2 et 6) (11v-13v) ; — « Sermo 3us de eodem, scilicet in vigilia. Hodiernum quidem sermonem... (ibid., 93-100, In Vigilia nativitatis Domini, n° 4) (13v-15v) ; — « Sermo Ius in Nativitate Domini. Grandis quidam est, dilectissimi... », « Sermo IIIus. Agnoscite, fratres dilectissimi,... » (ibid., 114-119, 128-130, In nativitate Domini, nos 1 et 4) (15v-17v) ; — « Sermo de circumcisione Domini. In circumcisione Domini, fratres, habemus... », « Sermo IIus. Postquam consummati sunt... Ab initio Deus modum... », « Sermo IIIus. Postquam consummati sunt... Audivimus paucis... » (ibid. 137-150, In Circumcisione Domini nos 3, 2, 1) (17v-21v) ; — « Sermo IIIIus de eodem. Populo dure cervicis... » (ibid., 166-168, In octava Epiphaniae) (21v-22) ; — « Sermo in festo Sancti Stephani prothomartiris. Benedictus qui venit in nomine... » (ibid., 134-137, In nativitate ss. Innocentium) (22-23) : — « Sermo Ius de epyphania Domini. Tres apparitiones... », « Item sermo secundus. Necessarium nobis videtur... », « Sermo tertius. Apparuit benignitas... Gratias Deo per quem... » (ibid., 151-165, In Epiphania Domini, nos 2, 3, 1) (23-27) ; — « Quartus. In lectione sancti evangelii... » (ibid., 168-172, Dominica prima post octavam epiphaniae, n° 1) (27-28) ; — « Sermo de conversione beati Pauli apostoli. Merito quidem, dilectissimi,... » (ibid., 481-487, In conversione sancti Pauli n° 1) (28-30) ; — « De purificatione sancte Marie. Gratias redemptori nostro... », « Sermo secundus. Purificationem beate Virginis... » (ibid., 491-495, In purificatione B. V. Mariae, nos 2 et 3) (30-31) ; — « Sermo de eodem. Satis superque notum est... » (31-33v) ; — « Sermo in Septuagesima. Magna mihi consolatio est... » (ibid., 178-182, In Septuagesima n° 1) (33v-35) ; — « Sermo tercius in Quadragesima. Obsecramus vos tanquam advenas... Felices qui se presenti seculo... » (35-35v) ; — « Dominica prima post pascha sermo primus. Omne quod natum est... Postquam unigenitus... », « Sermo secundus. Ex epistola beati Johannis... » (ibid., 353-362, In octava Paschae nos 1 et 2) (35v-37v) ; — « Sermo quartus super : Qui habitat. Scapulis suis... Confitenti humiliter... » (ibid., 220-223, In psalmum : qui habitat, n° 4) (37v-38v) ; — « Sermo primus [in] Quadregesima. Rogo vos dilectissimi... », « Sermo secundus. Quia jejunii quadragesimalis... » (ibid., 193-198, In quadragesima nos 3 et 4) (39-40) ; — « Sermo Vus de psalmo : Qui habitat. Scuto circumdabit... Et quis hec dixerit... », « Sermo sextus. Solet in divinis Scripturis... », « Sermo XIus. Scriptum est et veraciter... », « Sermo quartus decimus. Agamus fratres... » (ibid., 223-230, 263-271, 282-289, In psalmum qui habitat nos, 5, 6, 11 et 14) (40-46v) ; — « Sermo in solempnitate sanctissimi Benedicti. Convenientibus vobis... » (ibid., 503-511, In natali sancti Benedicti) (46v-49) ; — « In Ramis palmarum. Non sine causa... », « Secundus. Cum universa fecerit... » (ibid., 303-306, 311-314, Dominica palmarum nos 1 et 3) (49-51v) ; — « Sermo IIIus in Ramis palmarum. Vigilate animo, fratres,... » (ibid., 315-325, feria IV hebdomadae Sanctae) (51v-55v) ; — « In Rogationibus. Quis vestrum habebit... Quid est, quod amicum... » (ibid., 362-363, in Rogationibus (55v-56) ; — « De die Pentecostes. Quam libenter vobis... » (ibid., 404-410, In festo Pentecostes, n° 4) (56-58) ; — « De sancto Johanne Baptista. Sit procul ab his... » (ibid., 532-540, In nativitate S. Johannis Baptistae) (58-61) ; — « In vigilia Petri et Pauli apostolorum. In sanctorum vigiliis necesse est... » (ibid., 540-542, In vigilia SS. Petri et Pauli apost.) (61-62v) ; — « In sollempnitate apostolorum Petri et Pauli. Gloriosa nobis sollempnitas... », « Item. Sancti isti quorum... » (ibid., 546-551, In festo ss. apost. Petri et Pauli, nos 1 et 2) (62v-66) ; — « In assumptione B. V. Marie. Intravit Jhesus... Quod Dominus ac Salvator noster semel... » (P. L., CLXXXIV, 1001-1010) (66-70) ; — « Item de assumptione IIus. Intravit Jhesus... Quid est fratres... », « Item IIIus. Tempus loquendi est... » (Gsell et Janauschek, 565-575, In assumptione B. V. Mariae, nos 3 et 4) (70-74) ; — « In assumptione Marie IIIIus. Ave gratia plena... Non in sola virginitate... » (ibid., 915, De diversis n° 46) (74-74v) ; — « Signum magnum... Vehementer quidem nobis... » (ibid., 576-584, Dominica infra octavam assumptionis B.V. Mariae) (74v-79v) ; — « Sermo de nativitate Virginis B. Marie. Fecunde virginitatis amplectitur... (ibid., 587-599, In nativitate B.V. Mariae) (79v-84v) ; — « Sermo in capitulo generali. Hoc mare magnum... » (ibid., 868-872, De diversis n° 35) (84v-87) ; — « In festo sancti Michaelis. Audistis, fratres, evangelicam... » (ibid., 604-607, In festo sancti Michaelis, n° 2) (87-88v) ; — « Omnium sanctorum. Festivitatem hodiernam... », « Quia omnium sanctorum festivam... », « Cum de altari illo celcsti... », « Festiva nobis est dies... », « Advertistis, nisi fallor... » (ibid., 607-642, In festo Omnium Sanctorum nos 1, 2, 4, 5, 3) (88v-106v) ; — « Omnium sanctorum. Hec est generatio querentium... E diversis et diversa... » jusqu'à : «... sed utraque in prophetia erat... » (ibid., 875-878, de diversis n° 37) (106v-108) ; — « In vigilia nativitatis Domini. O [J]uda et Jerusalem... Veros alloquimur Judaeos... » (ibid., 79-84, In vigilia nativitatis Domini, n° 2) (108v-111) ; — « De vero timore Domini super evangelio illo : Nuptie facte sunt. In dominica post Epiphaniam sermo 2us. In operibus Domini... » (ibid., 172-178, Dominica prima post octavam Epiphanie, n° 2) (111-114) ; — « Sermo de beato Augustino. Et si mater oblita fuerit... Verba sunt patris ad filium... » (115-116v) ; — « Primo tempore alleviata terra... Ysaias vir nobilis... » ; cf. ms. Latin 16505, f. 45 (116v-118v) ; — « De comparatione Jehrusalem terrestri ad celestem. Jerusalem que edificatur... Hoc nomen Jerusalem... » Titre ajouté au XVIe s. (118v-120) ; — « Homo cum in honore... Deus ultionum Dominus... » (120-121v).
F. 121v-122 [HILDEBERTUS CENOMANENSIS] « Quantas commissis vobis... eternum incendium preparatur... » (P. L., CLXXI, 751-752, sermo de diversis n° 88, fragm.)
F. 122-122v Table incomplète des sermons de S. Bernard. — Addition du XVe s.
F. 123-175v S. BERNARDUS, Sermones : « Quod timidi ad precepta incidunt in ignem eternum. Eternam celestis patrie... » (Gsell et Janauschek, 1006-1010, De diversis n° 111) (123-125v) ; — « Sermo primus de ascensione Domini. Recumbentibus undecim... Apparuit vere benignitas... », « Sermo secundus. Sollempnitas ista, carissimi... » « Sermo tercius. Hodie celorum Dominus... », « Sermo quartus. Hodie sedenti in throno... » (ibid., 363-376, 385-395, In ascensione Domini, nos 1, 2, 3 et 5) (125v-140) ; — « Sermo de assumptione beate Marie. Virgo hodie gloriosa... » (ibid., 556-558, In assumptione B.V. Mariae, n° 1) (140-141v) ; — « Sermo sancti Andree apostoli in die natalis sui. Beati Andree apostoli... » (ibid., 680-686, De S. Andrea apostolo, n° 2) (141v-145v) ; — « Sermo de sancto Clemente. Preciosa in conspectu Domini... Audiat peccator... » (ibid., 666-670, De S. Clemente) (145v-147v) ; — « Sermo Ius beati Bernardi abbatis in dedicatione Ecclesie. Festivitas hodierna, fratres... », « In dedicatione Ecclesie sermo 2us. De edificatione domus celestis in hoc corpore dum vivimus. Olim rex gloriosus et propheta... », « Sermo 3us. De munitione ipsius domus contra hostes. Domus hec, fratres... » (ibid., 692-703, In dedicatione ecclesiae, nos 1-3) (147v-153) ; — « De verbis Ysaie : Vidi Dominum etc. Quod videndus sit Deus a nobis prius humilis quam sublimis... Vidi Dominum... Sublimis quedam visio... », « Sermo secundus de eodem. Plena erat... Adveniat Domine... », « Sermo 3 de eodem. Quod prius desiderandus sit fervor in operibus quam candor. Non vobis arbitror... », « Sermo 4. De eodem et quid significent sex ale ipsius cherubim. Cum dixisset propheta... » (ibid., 424-436, Dominica I Novembris, nos 1-4) (153-158v) ; — « Sermo de septem donis Spiritus sancti contra septem vicia. Sapientia vincit malitiam... In celo quidem... » (ibid., 787-790, De diversis, n° 14, avec variantes) (158v-159v) ; — « Sermo de adventu. Dignum est, fratres, ut tota... » (ibid., 20-24, In adventu Domini, n° 4) (159v-161v) ; — « Quod homo sit in morte sicut arbor que exciditur. Sive ad Austrum... Austri calor et lenitas... » (ibid., 960, De diversis n° 85) (161v) ; les sermons qui précèdent sont numérotés en marge de [I] à LXXX ; — « Laqueus venantium teste apostolo.. », « Quod quinque faciunt hominem humilem. Ad exercitium humilitatis V prodesse... », « Hi secuntur agnum quocumque... » (161v-162) ; — « Quod inicium sapientie sit timor Domini et fratris amor. Dixit insipiens in corde... Deus licet unus... » (ibid., 950, De diversis n° 73) (162-162v) ; — « Quod triplex est amor Christi contra triplicem dilectionem mundi vel de diligendo Deum. Nolite diligere mundum... Quid ergo ? Sunt aliqua... » (ibid., 849-852, De diversis n° 30) (162v-164) ; — « Quod Deus solus est sine mensura. Omnia fecisti in pondere... Ad differentiam ipsius divine... » (ibid., 961-962, De diversis n° 86) (164-164v) ; — « Sermo super evangelio : Nuptie facte sunt in Chana Galilee. In lectione sancti euvangelii... » (ibid., 168-172, Dominica prima post octavam Epiphanie n° 1) (164v-165v) ; — « Sermo primus super psalmum : Qui habitat. Scio fratres, scio in quanta... », « Qui habitat in... Quis sit divini inhabitator... », « Sermo secundus. Qui habitat in... Dicet in gratiarum... », « Sermo tertius. Deus meus sperabo... Ego utique, fratres... » (ibid., 209-220, In psalmum : qui habitat, préface avec variantes et serm. nos 1-3) (165v-170) ; — « De die Pentecostes Hodie celi distillaverunt... » (ibid., 399-404, In festo Pentecostes n° 2) (170-172) ; — « Sermo de annunciatione dominica. Ut inhabitet... Non quidem tale... » (ibid., 511-521, In annunciatione B.V. Mariae n° 1) (172-175v).
F. 175v-180 [HILDEBERTUS CENOMANENSIS] « De tribus ad que prelati neccessario tenentur scilicet quantum ad fidem, sacerdotium et prelationem. Quantas commissis vobis omnibus... » (P. L., CLXXI, 751-758, sermo de diversis n° 88) (175v-179) ; — « Reprehensio quorumdam religiosorum in defectu et negligentia hospitalitatis. Apostolicis instruimur exemplis... » (ibid., 168-172) ; cf. Dieudonné, Hildebert de Lavardin, epist. n° 49 (179-180v) ;
F. 180v-181v Sermon : « Consideranti diligentius quid sit homo... »
F. 181v-185v Fragments divers : « Duo sunt que beati... » (181v) ; — « Anima et Spiritus in homine est... » (181v-182v) ; — « Respectus Dei in Sacra Scriptura tribus modis accipi solet... » (182v) ; — « Tribus modis in libro vite aliquis scribi perhibetur... » (182v) ; — « Tres sunt nature ignis quod nascitur... » (182v-184) ; — « Septem sunt vicia principalia vel capitalia... » (184) ; — « Vivus est sermo Dei et efficax... » (184-185) ; — « Secuntur agnum quocumque ierit. Agnus per humilitatem... » ; cf. ms. Latin 2674, f. 86v (185-185v) ; — « Meditatio est frequens cogitatio... » (185v).
Voir t. III, 407.
Pour les sermons de s. Bernard, voir Sancti Bernardi opera, éd. J. Leclercq, H. Rochais, IV-VI1, Rome, 1966-1970 ; cf. ibid., VI1, 66.
F. 116v-118v. [PETRUS COMESTOR] ; cf. Schneyer, Repert. lat. Serm., IV, 644, n° 109.
F. 158v-175. Collection de sermons appartenant à la recension B de la grande série liturgique des sermons de s. Bernard dans Leclercq-Rochais, éd. cit. ; cf. ibid., IV, 120 et 133. Au f. 161v, De Exercitio humilitatis ; cf. ms. Latin 3745, f. 100v.
F. 180v-181v. [HILDEBERTUS CENOMANENSIS, Epist. L. I, ep. 12 ad Henricum regem Angliae, excerptum] (P.L., CLXXI, 176-178).
F. 185v. [HUGO DE SANCTO VICTORE, De Meditatione, excerptum] (P.L., CLXXVI, 993) ; cf. R. Goy, Die Überlieferung der Werke Hugos von St-Viktor, Stuttgart, 1976, 196-211.
Ad exercitium humilitatis quinque prodesse possunt...
f. 161v
Advertistis, nisi fallor, ex his quae praecedente sermone sunt dicta...
f. 105
Agnoscite, fratres dilectissimi, quanta sit hodierna sollemnitas...
f. 17
Anima et spiritus in homine est quamvis aliud anima et aliud spiritus notet...
f. 181v
Ave gratia plena... (Lc. I, 28).
Non in sola virginitate constare poterat gratiae plenitudo...
f. 74
Benedictus qui venit in nomine Domini... (Ps. CXVII, 26 ; Mt. XXI, 9 etc.).
Benedictum nomen gloriae quod sanctum est...
f. 22
Consideranti diligentius quid sit homo, nihil probabilius occurrit...
f. 180v
Diximus nuper his qui deargentaverint pennas suas...
f. 5v
Domus haec, fratres, aeterni regis oppidum est...
f. 151
Duo sunt quae beati angelorum et hominum spiritus...
Et si mater oblita fuerit... (Is. XLIX, 15)
Verba sunt patris ad filium. Consolatur enim pater...
f. 115
Festiva nobis est dies haec et inter praecipuas sollemnitates numeratur...
f. 101
Festivitatem hodiernam sanctorum omnium cum omni devotione...
f. 88v
Hi sequuntur Agnum quocumque ierit... (Apoc. XIV, 4)
Qui sequuntur ad redemptionem sicut omnes...
f. 162
Hodie caeli distillaverunt a facie Dei Sinai...
f. 170
Hodie, fratres, Adventus initium celebramus, cujus utique, sicut et ceterarum...
f. 1
Homo cum in honore esset... (Ps. XLVIII, 13).
Deus ultionum Dominus frequenter includit...
f. 120
Jerusalem quae aedificatur... (Ps. CXXI, 3).
Hoc nomen Jerusalem homonymum est ad tria...
f. 118v
Laqueus venantium, teste Apostolo, divitiae sunt...
Meditatio est frequens cogitatio, modum et causam et rationem...
f. 185v
Postquam consummati sunt dies octo... (Lc. II, 21).
Audivimus Jesus, audivimus paucis expressum...
f. 20v
Primo tempore adleviata est terra Zabulon... (Is. IX, 1).
Isaias vir nobilis et divinae eloquentiae...
f. 116v
Quia Omnium sanctorum festivam hodie, dilectissimi, omnique dignissimam devotione memoriam...
f. 96
Respectus Dei in sacra Scriptura tribus modis accipi solet...
f. 182v
Sapientia vincit malitiam, [adtingit ergo a fine]... (cf. Sap. VIII, 1).
In caelo quidem dejiciendo superbum...
f. 158v
Satis superque notum est purgatissimam beatae Virginis Mariae carnem...
f. 31
Scio, fratres, scio in quanta sitis adflictione...
f. 165v
Scuto circumdabit te veritas ejus... (Ps. XC, 5).
Vigilate et orate ut non intretis... (Mc. XIV, 38). Et quis haec dixerit scitis...
f. 40
Septem sunt vitia principalia vel capitalia a quibus alia nascuntur...
f. 184
Sequuntur Agnum quocumque ierit... (Apoc. XIV, 4)
Agnus per humilitatem et virginitatem...
f. 185
Tres sunt naturae ignis : quod nascitur, quod pascitur, quod depascitur...
Tribus modis in libro vitae aliquis scribi prohibetur...
Ut inhabitaret gloria in terra nostra... (Ps. LXXXIV, 10).
Gloria nostra haec est... (II Cor. I, 12). Numquid est testimonium quale superbus...
f. 172v
Vivus enim est sermo Dei et efficax... (Hebr. IV, 12).
Vivus quia non mutatur...
Volo vos, fratres, non ignorare tempus visitationis vestrae...
f. 12v
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index