Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2928

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-121v S. BERNARDUS, Sermones : « Sermo primus beati Bernardi abbatis de adventu Domini. Hodie, fratres, adventus... », « Sermo secundus. In adventu Domini quem hodie... », « Sermo tercius. Dignum est, fratres,... », « Sermo IIIIus. Diximus nuper hiis... », « Sermo Vus. Si devote celebramus adventum... » (Gsell et Janauschek, 3-31. Sermones in adventu Domini, nos 1, 3, 4, 5 et 7) (1-6) ; — « Sermo in vigilia nativitatis Domini. Hodie scietis quia... Quique terrigene... », « Sermo IIIus. Sanctificamini hodie... Celebraturi Dominice nativitatis... », « Sermo IIus. Auditum audivimus... » (ibid., 85-113, In Vigilia nativitatis Domini nos 3, 5 et 6) (6-11v) ; — « Sermo VIus de adventu Domini. Audivimus suadentem regi... », « Sermo VIIus. Volo vos, fratres, non ignorare... » (ibid., 11-14, 26-30, In adventu Domini nos 2 et 6) (11v-13v) ; — « Sermo 3us de eodem, scilicet in vigilia. Hodiernum quidem sermonem... (ibid., 93-100, In Vigilia nativitatis Domini, n° 4) (13v-15v) ; — « Sermo Ius in Nativitate Domini. Grandis quidam est, dilectissimi... », « Sermo IIIus. Agnoscite, fratres dilectissimi,... » (ibid., 114-119, 128-130, In nativitate Domini, nos 1 et 4) (15v-17v) ; — « Sermo de circumcisione Domini. In circumcisione Domini, fratres, habemus... », « Sermo IIus. Postquam consummati sunt... Ab initio Deus modum... », « Sermo IIIus. Postquam consummati sunt... Audivimus paucis... » (ibid. 137-150, In Circumcisione Domini nos 3, 2, 1) (17v-21v) ; — « Sermo IIIIus de eodem. Populo dure cervicis... » (ibid., 166-168, In octava Epiphaniae) (21v-22) ; — « Sermo in festo Sancti Stephani prothomartiris. Benedictus qui venit in nomine... » (ibid., 134-137, In nativitate ss. Innocentium) (22-23) : — « Sermo Ius de epyphania Domini. Tres apparitiones... », « Item sermo secundus. Necessarium nobis videtur... », « Sermo tertius. Apparuit benignitas... Gratias Deo per quem... » (ibid., 151-165, In Epiphania Domini, nos 2, 3, 1) (23-27) ; — « Quartus. In lectione sancti evangelii... » (ibid., 168-172, Dominica prima post octavam epiphaniae, n° 1) (27-28) ; — « Sermo de conversione beati Pauli apostoli. Merito quidem, dilectissimi,... » (ibid., 481-487, In conversione sancti Pauli n° 1) (28-30) ; — « De purificatione sancte Marie. Gratias redemptori nostro... », « Sermo secundus. Purificationem beate Virginis... » (ibid., 491-495, In purificatione B. V. Mariae, nos 2 et 3) (30-31) ; — « Sermo de eodem. Satis superque notum est... » (31-33v) ; — « Sermo in Septuagesima. Magna mihi consolatio est... » (ibid., 178-182, In Septuagesima n° 1) (33v-35) ; — « Sermo tercius in Quadragesima. Obsecramus vos tanquam advenas... Felices qui se presenti seculo... » (35-35v) ; — « Dominica prima post pascha sermo primus. Omne quod natum est... Postquam unigenitus... », « Sermo secundus. Ex epistola beati Johannis... » (ibid., 353-362, In octava Paschae nos 1 et 2) (35v-37v) ; — « Sermo quartus super : Qui habitat. Scapulis suis... Confitenti humiliter... » (ibid., 220-223, In psalmum : qui habitat, n° 4) (37v-38v) ; — « Sermo primus [in] Quadregesima. Rogo vos dilectissimi... », « Sermo secundus. Quia jejunii quadragesimalis... » (ibid., 193-198, In quadragesima nos 3 et 4) (39-40) ; — « Sermo Vus de psalmo : Qui habitat. Scuto circumdabit... Et quis hec dixerit... », « Sermo sextus. Solet in divinis Scripturis... », « Sermo XIus. Scriptum est et veraciter... », « Sermo quartus decimus. Agamus fratres... » (ibid., 223-230, 263-271, 282-289, In psalmum qui habitat nos, 5, 6, 11 et 14) (40-46v) ; — « Sermo in solempnitate sanctissimi Benedicti. Convenientibus vobis... » (ibid., 503-511, In natali sancti Benedicti) (46v-49) ; — « In Ramis palmarum. Non sine causa... », « Secundus. Cum universa fecerit... » (ibid., 303-306, 311-314, Dominica palmarum nos 1 et 3) (49-51v) ; — « Sermo IIIus in Ramis palmarum. Vigilate animo, fratres,... » (ibid., 315-325, feria IV hebdomadae Sanctae) (51v-55v) ; — « In Rogationibus. Quis vestrum habebit... Quid est, quod amicum... » (ibid., 362-363, in Rogationibus (55v-56) ; — « De die Pentecostes. Quam libenter vobis... » (ibid., 404-410, In festo Pentecostes, n° 4) (56-58) ; — « De sancto Johanne Baptista. Sit procul ab his... » (ibid., 532-540, In nativitate S. Johannis Baptistae) (58-61) ; — « In vigilia Petri et Pauli apostolorum. In sanctorum vigiliis necesse est... » (ibid., 540-542, In vigilia SS. Petri et Pauli apost.) (61-62v) ; — « In sollempnitate apostolorum Petri et Pauli. Gloriosa nobis sollempnitas... », « Item. Sancti isti quorum... » (ibid., 546-551, In festo ss. apost. Petri et Pauli, nos 1 et 2) (62v-66) ; — « In assumptione B. V. Marie. Intravit Jhesus... Quod Dominus ac Salvator noster semel... » (P. L., CLXXXIV, 1001-1010) (66-70) ; — « Item de assumptione IIus. Intravit Jhesus... Quid est fratres... », « Item IIIus. Tempus loquendi est... » (Gsell et Janauschek, 565-575, In assumptione B. V. Mariae, nos 3 et 4) (70-74) ; — « In assumptione Marie IIIIus. Ave gratia plena... Non in sola virginitate... » (ibid., 915, De diversis n° 46) (74-74v) ; — « Signum magnum... Vehementer quidem nobis... » (ibid., 576-584, Dominica infra octavam assumptionis B.V. Mariae) (74v-79v) ; — « Sermo de nativitate Virginis B. Marie. Fecunde virginitatis amplectitur... (ibid., 587-599, In nativitate B.V. Mariae) (79v-84v) ; — « Sermo in capitulo generali. Hoc mare magnum... » (ibid., 868-872, De diversis n° 35) (84v-87) ; — « In festo sancti Michaelis. Audistis, fratres, evangelicam... » (ibid., 604-607, In festo sancti Michaelis, n° 2) (87-88v) ; — « Omnium sanctorum. Festivitatem hodiernam... », « Quia omnium sanctorum festivam... », « Cum de altari illo celcsti... », « Festiva nobis est dies... », « Advertistis, nisi fallor... » (ibid., 607-642, In festo Omnium Sanctorum nos 1, 2, 4, 5, 3) (88v-106v) ; — « Omnium sanctorum. Hec est generatio querentium... E diversis et diversa... » jusqu'à : «... sed utraque in prophetia erat... » (ibid., 875-878, de diversis n° 37) (106v-108) ; — « In vigilia nativitatis Domini. O [J]uda et Jerusalem... Veros alloquimur Judaeos... » (ibid., 79-84, In vigilia nativitatis Domini, n° 2) (108v-111) ; — « De vero timore Domini super evangelio illo : Nuptie facte sunt. In dominica post Epiphaniam sermo 2us. In operibus Domini... » (ibid., 172-178, Dominica prima post octavam Epiphanie, n° 2) (111-114) ; — « Sermo de beato Augustino. Et si mater oblita fuerit... Verba sunt patris ad filium... » (115-116v) ; — « Primo tempore alleviata terra... Ysaias vir nobilis... » ; cf. ms. Latin 16505, f. 45 (116v-118v) ; — « De comparatione Jehrusalem terrestri ad celestem. Jerusalem que edificatur... Hoc nomen Jerusalem... » Titre ajouté au XVIe s. (118v-120) ; — « Homo cum in honore... Deus ultionum Dominus... » (120-121v).

    F. 121v-122 [HILDEBERTUS CENOMANENSIS] « Quantas commissis vobis... eternum incendium preparatur... » (P. L., CLXXI, 751-752, sermo de diversis n° 88, fragm.)

    F. 122-122v Table incomplète des sermons de S. Bernard. — Addition du XVe s.

    F. 123-175v S. BERNARDUS, Sermones : « Quod timidi ad precepta incidunt in ignem eternum. Eternam celestis patrie... » (Gsell et Janauschek, 1006-1010, De diversis n° 111) (123-125v) ; — « Sermo primus de ascensione Domini. Recumbentibus undecim... Apparuit vere benignitas... », « Sermo secundus. Sollempnitas ista, carissimi... » « Sermo tercius. Hodie celorum Dominus... », « Sermo quartus. Hodie sedenti in throno... » (ibid., 363-376, 385-395, In ascensione Domini, nos 1, 2, 3 et 5) (125v-140) ; — « Sermo de assumptione beate Marie. Virgo hodie gloriosa... » (ibid., 556-558, In assumptione B.V. Mariae, n° 1) (140-141v) ; — « Sermo sancti Andree apostoli in die natalis sui. Beati Andree apostoli... » (ibid., 680-686, De S. Andrea apostolo, n° 2) (141v-145v) ; — « Sermo de sancto Clemente. Preciosa in conspectu Domini... Audiat peccator... » (ibid., 666-670, De S. Clemente) (145v-147v) ; — « Sermo Ius beati Bernardi abbatis in dedicatione Ecclesie. Festivitas hodierna, fratres... », « In dedicatione Ecclesie sermo 2us. De edificatione domus celestis in hoc corpore dum vivimus. Olim rex gloriosus et propheta... », « Sermo 3us. De munitione ipsius domus contra hostes. Domus hec, fratres... » (ibid., 692-703, In dedicatione ecclesiae, nos 1-3) (147v-153) ; — « De verbis Ysaie : Vidi Dominum etc. Quod videndus sit Deus a nobis prius humilis quam sublimis... Vidi Dominum... Sublimis quedam visio... », « Sermo secundus de eodem. Plena erat... Adveniat Domine... », « Sermo 3 de eodem. Quod prius desiderandus sit fervor in operibus quam candor. Non vobis arbitror... », « Sermo 4. De eodem et quid significent sex ale ipsius cherubim. Cum dixisset propheta... » (ibid., 424-436, Dominica I Novembris, nos 1-4) (153-158v) ; — « Sermo de septem donis Spiritus sancti contra septem vicia. Sapientia vincit malitiam... In celo quidem... » (ibid., 787-790, De diversis, n° 14, avec variantes) (158v-159v) ; — « Sermo de adventu. Dignum est, fratres, ut tota... » (ibid., 20-24, In adventu Domini, n° 4) (159v-161v) ; — « Quod homo sit in morte sicut arbor que exciditur. Sive ad Austrum... Austri calor et lenitas... » (ibid., 960, De diversis n° 85) (161v) ; les sermons qui précèdent sont numérotés en marge de [I] à LXXX ; — « Laqueus venantium teste apostolo.. », « Quod quinque faciunt hominem humilem. Ad exercitium humilitatis V prodesse... », « Hi secuntur agnum quocumque... » (161v-162) ; — « Quod inicium sapientie sit timor Domini et fratris amor. Dixit insipiens in corde... Deus licet unus... » (ibid., 950, De diversis n° 73) (162-162v) ; — « Quod triplex est amor Christi contra triplicem dilectionem mundi vel de diligendo Deum. Nolite diligere mundum... Quid ergo ? Sunt aliqua... » (ibid., 849-852, De diversis n° 30) (162v-164) ; — « Quod Deus solus est sine mensura. Omnia fecisti in pondere... Ad differentiam ipsius divine... » (ibid., 961-962, De diversis n° 86) (164-164v) ; — « Sermo super evangelio : Nuptie facte sunt in Chana Galilee. In lectione sancti euvangelii... » (ibid., 168-172, Dominica prima post octavam Epiphanie n° 1) (164v-165v) ; — « Sermo primus super psalmum : Qui habitat. Scio fratres, scio in quanta... », « Qui habitat in... Quis sit divini inhabitator... », « Sermo secundus. Qui habitat in... Dicet in gratiarum... », « Sermo tertius. Deus meus sperabo... Ego utique, fratres... » (ibid., 209-220, In psalmum : qui habitat, préface avec variantes et serm. nos 1-3) (165v-170) ; — « De die Pentecostes Hodie celi distillaverunt... » (ibid., 399-404, In festo Pentecostes n° 2) (170-172) ; — « Sermo de annunciatione dominica. Ut inhabitet... Non quidem tale... » (ibid., 511-521, In annunciatione B.V. Mariae n° 1) (172-175v).

    F. 175v-180 [HILDEBERTUS CENOMANENSIS] « De tribus ad que prelati neccessario tenentur scilicet quantum ad fidem, sacerdotium et prelationem. Quantas commissis vobis omnibus... » (P. L., CLXXI, 751-758, sermo de diversis n° 88) (175v-179) ; — « Reprehensio quorumdam religiosorum in defectu et negligentia hospitalitatis. Apostolicis instruimur exemplis... » (ibid., 168-172) ; cf. Dieudonné, Hildebert de Lavardin, epist. n° 49 (179-180v) ;

    F. 180v-181v Sermon : « Consideranti diligentius quid sit homo... »

    F. 181v-185v Fragments divers : « Duo sunt que beati... » (181v) ; — « Anima et Spiritus in homine est... » (181v-182v) ; — « Respectus Dei in Sacra Scriptura tribus modis accipi solet... » (182v) ; — « Tribus modis in libro vite aliquis scribi perhibetur... » (182v) ; — « Tres sunt nature ignis quod nascitur... » (182v-184) ; — « Septem sunt vicia principalia vel capitalia... » (184) ; — « Vivus est sermo Dei et efficax... » (184-185) ; — « Secuntur agnum quocumque ierit. Agnus per humilitatem... » ; cf. ms. Latin 2674, f. 86v (185-185v) ; — « Meditatio est frequens cogitatio... » (185v).

    Voir t. III, 407.

    Pour les sermons de s. Bernard, voir Sancti Bernardi opera, éd. J. Leclercq, H. Rochais, IV-VI1, Rome, 1966-1970 ; cf. ibid., VI1, 66.

    F. 116v-118v. [PETRUS COMESTOR] ; cf. Schneyer, Repert. lat. Serm., IV, 644, n° 109.

    F. 158v-175. Collection de sermons appartenant à la recension B de la grande série liturgique des sermons de s. Bernard dans Leclercq-Rochais, éd. cit. ; cf. ibid., IV, 120 et 133. Au f. 161v, De Exercitio humilitatis ; cf. ms. Latin 3745, f. 100v.

    F. 180v-181v. [HILDEBERTUS CENOMANENSIS, Epist. L. I, ep. 12 ad Henricum regem Angliae, excerptum] (P.L., CLXXI, 176-178).

    F. 185v. [HUGO DE SANCTO VICTORE, De Meditatione, excerptum] (P.L., CLXXVI, 993) ; cf. R. Goy, Die Überlieferung der Werke Hugos von St-Viktor, Stuttgart, 1976, 196-211.

Participants

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Ad exercitium humilitatis quinque prodesse possunt...

    f. 161v

    Advertistis, nisi fallor, ex his quae praecedente sermone sunt dicta...

    f. 105

    Agnoscite, fratres dilectissimi, quanta sit hodierna sollemnitas...

    f. 17

    Anima et spiritus in homine est quamvis aliud anima et aliud spiritus notet...

    f. 181v

    Incipit du lemme biblique

    Ave gratia plena... (Lc. I, 28).

    Incipit

    Non in sola virginitate constare poterat gratiae plenitudo...

    f. 74

    Incipit du lemme biblique

    Benedictus qui venit in nomine Domini... (Ps. CXVII, 26 ; Mt. XXI, 9 etc.).

    Incipit

    Benedictum nomen gloriae quod sanctum est...

    f. 22

    Consideranti diligentius quid sit homo, nihil probabilius occurrit...

    f. 180v

    Diximus nuper his qui deargentaverint pennas suas...

    f. 5v

    Domus haec, fratres, aeterni regis oppidum est...

    f. 151

    Duo sunt quae beati angelorum et hominum spiritus...

    f. 181v

    Incipit du lemme biblique

    Et si mater oblita fuerit... (Is. XLIX, 15)

    Incipit

    Verba sunt patris ad filium. Consolatur enim pater...

    f. 115

    Festiva nobis est dies haec et inter praecipuas sollemnitates numeratur...

    f. 101

    Festivitatem hodiernam sanctorum omnium cum omni devotione...

    f. 88v

    Incipit du lemme biblique

    Hi sequuntur Agnum quocumque ierit... (Apoc. XIV, 4)

    Incipit

    Qui sequuntur ad redemptionem sicut omnes...

    f. 162

    Hodie caeli distillaverunt a facie Dei Sinai...

    f. 170

    Hodie, fratres, Adventus initium celebramus, cujus utique, sicut et ceterarum...

    f. 1

    Incipit du lemme biblique

    Homo cum in honore esset... (Ps. XLVIII, 13).

    Incipit

    Deus ultionum Dominus frequenter includit...

    f. 120

    Incipit du lemme biblique

    Jerusalem quae aedificatur... (Ps. CXXI, 3).

    Incipit

    Hoc nomen Jerusalem homonymum est ad tria...

    f. 118v

    Laqueus venantium, teste Apostolo, divitiae sunt...

    f. 161v

    Meditatio est frequens cogitatio, modum et causam et rationem...

    f. 185v

    Incipit du lemme biblique

    Postquam consummati sunt dies octo... (Lc. II, 21).

    Incipit

    Audivimus Jesus, audivimus paucis expressum...

    f. 20v

    Incipit du lemme biblique

    Primo tempore adleviata est terra Zabulon... (Is. IX, 1).

    Incipit

    Isaias vir nobilis et divinae eloquentiae...

    f. 116v

    Quia Omnium sanctorum festivam hodie, dilectissimi, omnique dignissimam devotione memoriam...

    f. 96

    Respectus Dei in sacra Scriptura tribus modis accipi solet...

    f. 182v

    Incipit du lemme biblique

    Sapientia vincit malitiam, [adtingit ergo a fine]... (cf. Sap. VIII, 1).

    Incipit

    In caelo quidem dejiciendo superbum...

    f. 158v

    Satis superque notum est purgatissimam beatae Virginis Mariae carnem...

    f. 31

    Scio, fratres, scio in quanta sitis adflictione...

    f. 165v

    Incipit du lemme biblique

    Scuto circumdabit te veritas ejus... (Ps. XC, 5).

    Incipit

    Vigilate et orate ut non intretis... (Mc. XIV, 38). Et quis haec dixerit scitis...

    f. 40

    Septem sunt vitia principalia vel capitalia a quibus alia nascuntur...

    f. 184

    Incipit du lemme biblique

    Sequuntur Agnum quocumque ierit... (Apoc. XIV, 4)

    Incipit

    Agnus per humilitatem et virginitatem...

    f. 185

    Tres sunt naturae ignis : quod nascitur, quod pascitur, quod depascitur...

    f. 182v

    Tribus modis in libro vitae aliquis scribi prohibetur...

    f. 182v

    Incipit du lemme biblique

    Ut inhabitaret gloria in terra nostra... (Ps. LXXXIV, 10).

    Incipit

    Gloria nostra haec est... (II Cor. I, 12). Numquid est testimonium quale superbus...

    f. 172v

    Incipit du lemme biblique

    Vivus enim est sermo Dei et efficax... (Hebr. IV, 12).

    Incipit

    Vivus quia non mutatur...

    f. 184

    Volo vos, fratres, non ignorare tempus visitationis vestrae...

    f. 12v

    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Compilator. Tabulae : Tabula sermonum
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- De Exercitio humilitatis
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de diversis
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de sanctis
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de tempore
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones in psalmum « Qui habitat »
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (fin XIIe et début XIIIe s.)
    HILDEBERTUS CENOMANENSIS ep. -- Epistolae
    HILDEBERTUS CENOMANENSIS ep. -- Epistolae. Excerpta
    HILDEBERTUS CENOMANENSIS ep. -- Sermones
    HILDEBERTUS CENOMANENSIS ep. -- Sermones. Excerpta
    HUGO DE SANCTO VICTORE -- De Meditando seu meditandi artificio. Excerptum
    PETRUS COMESTOR -- Sermones singuli
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Louis-Philippe
    Sermones inter unius auctoris collectionem
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Augustinus Hipponensis ep.
    Vices capitaux -- De Septem vitiis principalibus

Data source