Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.2904

Digitisations

Codicological aspects

  • Papier (f. 1-60) et parch. (f. 61-84), XVe s., 84 ff. (f. 59-60v° et 84v° blancs), 198 x 125 mm.

    Recueil de deux parties: 1) f. 1-60: papier (filigranes f. 1-48: var. Briquet 9129, Vicence-Florence, 1442-1451; f. 49-60: Briquet 6269, Venise, 1454); 2) f. 61-84: parchemin palimpseste jauni et grisâtre tiré de 2 manuscrits ou documents, l’un en écriture gothique du XIIIe-XIVe s. sur 2 colonnes, contenant des fragments d’un texte juridique (on lit ce titre f. 72: «de acquirenda (?) hereditate »), l’autre (f. 65, 76 et 81) en écriture cursive, peut-être tirés d'un registre de notaire ou de compte (on lit en travers du f. 65: «in quarteto sancti Laurentii... »; au f. 76: «Vineam in loco dicto Monteruffiano (?) »; au f. 81: «Summa CXVIII libri »). Nombreuses gloses marginales et interlinéaires contemporaines.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //quamquam michi

    f. 62: //exercitum lustraret

    1 - f. 1-1v°: Antonivs Lvschvs, Argumentum in Ciceronis orationem de imperio Cn. Pompei

    pas de titre.

    inc.: «CIcero creatus pretor romanus duo persuadere nititur... ».

    expl.: «... ac pene celesti eloquentia contraria argumenta confutat» (éd. Q. Asconii Pediani commentarii... in aliquot M.T. Ciceronis orationes... Antonii Luschi... in XI Ciceronis orationes commentarii..., Paris, 1536, p. 136-137).

    f. 2-22: Cicero, Oratio de imperio Cn. Pompei

    pas de titre.

    (glose) inc. en marge: «Comitia erant congregationes populi in Campo Martio et qui expetebant consulatum induebant se uestes albas... ».

    f. 22v°: Antonivs Lvschvs, Argumentum in Ciceronis orationem pro M. Marcello

    pas de titre.

    inc.: «‹M›Arcus Marcellus ciuis Romanus amplissimus... ».

    expl.: «... non possit dignitas Rei publice nec restitui nec conseruari » (ed. cit., p. 238-239).

    f. 23-31: Cicero, Oratio pro M. Marcello

    pas de titre.

    (gloses interlinéaires) inc. l. 3: «propter dolorem belli ciuilis propter uerecundiam quam nullus erat... ».

    (ligne 5 et en marge): «secundum pristinam consuetudinem id est antea quam res p. esset occupata. Captat beniuolentiam a persona Ciceronis... ».

    f. 31-40v°: Cicero, Oratio pro A. Licinio Archia poeta

    pas de titre.

    (argument, add. du glosateur) inc.: «Ex Antiochia orientis urbe cum Lucullo ciue amplissimo Romam uenit Archia et in itinere captus... -... unde est constitutio coniecturalis et legitima » (6 lignes).

    (glose interlinéaire) inc.: «Captat beniuolentiam quia sine arrogantia loquitur ».

    (glose marg.) inc.: «Genus iudiciale et demonstratiuum. Causa honesta... ».

    f. 40v°-43: Ps. Sallvstivs, Inuectiua in Ciceronem

    pas de titre.

    (glose) inc. en marge: «Inducit se in hodium et capta[t] beniuolentiam a persona sua... ».

    f. 43-49: Ps. Cicero, Inuectiua in Sallustium

    pas de titre.

    f. 49-58v°: Cicero, Oratio I in L. Catilinam.

    (glose) inc. en marge: «Exorditur et tanquam cum indignatione apostrofat ad Catelinam... ».

    à la fin du texte: «M.T.C. inuectiua contra Ca‹tilinam› explicit ».

    2 - f. 61-84: De uiris illustribus Vrbis Romae

    titre: «DE PROCA REGE ALBANORUM ».

    f. 84: «... pretiosissimis odoribus cremandum curauit» (77)

    suivi du § 71 qui manque à sa place:

    «De Viriaco [sic] Lusitano Viriacus Lusitanus genere... ».

    expl.: «... quia empta erat a senatu non probata. FINIS. De uiris illustribus finit feliciter. Deo gratias. Amen ».

Origin

  • Origine: italienne, écritures humanistiques cursives, plus soignée aux f. 61-84 -1: peut-être Vénétie d'après les filigranes; au f. 58v°, invocation du copiste: «FINITO L‹IBRO› R‹EDDATVR› G‹RATIA› X‹RISTO› ».

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: acquis par la Bibliothèque Vaticane entre 1550 et 1590, le manuscrit portait le n° «21* » dans une liste complémentaire établie par les Ranaldi et aujourd’hui disparue.

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 19 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

Life cycle of this document

Data source