An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q311498
IIIF Manifest
Digitisation:
Papier (filigranes mêlés, dont var. Briquet 6393 : Milan, 1422 et 6448 : Milan, 1461), XVe s. (in.), I + 228 ff. + 1 f. blanc (+ f. 214 bis ; f. I et 227 blancs), 270 X 212 mm., just. : 185 X 96 mm., 26 long. lignes, réglure à la mine de plomb et à l’encre. Cahiers : 1-2110, 2210(-1), non signés, avec réclames horizontales à la fin des cahiers. Initiales de quelques tragédies bleues avec un filet blanc dans un cadre de filigranes rouges, autres initiales bleues à filigranes rouges ou rouges à filigranes bleus dessinés à la plume, titres courants ajoutés au XVIe s. en écriture cursive dans la marge sup. de chaque feuillet recto jusqu’au f. 188, pieds de mouche alternativement bleus et rouges, quelques maniculae contemporaines. Nombreuses gloses marginales et interlinéaires de plusieurs mains contemporaines et postérieures. Reliure du XVIe/XVIIe s. en peau veloutée noirâtre, estampée à froid d’un filet double formant un cadre rectangulaire timbré aux angles de palmettes dorées, fleurons dorés au dos et titre doré encadré de deux filets dorés : « SENECA ».
inc. : « Vidi ipsa uidi... » (f. 2).
expl. : «... Martialis epigrammatographus » (f. 227 v°).
: « O bone Iesu... » (f. 228).
Data Source: Persée - DER-IRHT, XLI
f. 1-226 v° : SENECA, Tragoediae (cum argumentis Nicolai Treveti — famille A).
f. 1-27 : Hercules furens.
titre : « Hercules furens ».
(arg.) inc. f. 1 marge droite : « Ad euidenciam huius prime tragedie sciendum est quod Hercules preter alias uxores... ».
expl. f. 1 marge droite : «... archiloicum exametrum iambicum quod constat ex sex pedibus » (14 lignes).
(gloses) inc. f. 1 marge droite : « Hinc arthos etc. [v. 6]. Iupiter in forma Diane decepit Calistonem puellam quam uiolauit... ».
expl. f. 26 v° marge droite : «... precor [v. 1338] ego Hercules suple te o Pluto ».
à la fin : « Explicit tragedia Herculis ».
f. 27-48 v° : Thyestes.
titre (add. du XVIe s.) : « Tyestes siue Atreus ».
(arg.) inc. f. 27 marge droite : « Ad euidenciam huius secunde tragedie est sciendum quod Atreus et Thiestes fuerunt fratres... ».
expl. f. 27 marge droite : «... finito conuiuio patri presentauit capita filiorum. Et continet hec tragedia sex actus » (14 lignes — cf. éd. E. Franceschini, Studi e note di filologia latina medievale. I. Glosse e commenti medievali a Seneca tragico, Milan, 1938, p. 36 avec variantes).
(gloses) inc. f. 27 marge droite : « Hoc carmen est archilochium iambicum exametrum in quo describitur primus actus qui est furor Tantali de crudelitate suorum... ».
expl. f. 48 marge droite : « Nunc credo... [v. 1099] id est credo quod uxor mea fidelis erit... », à la fin : « Explicit Thiestis et Atrei ».
f. 48 v°-61 v° : Phoenissae.
titre (add. du XVIe s.) : « Thebais ».
(arg.) inc. f. 48 v° marge gauche : « Ad euidenciam huius tercie tragedie sciendum est quod Edipus occidit patrem Laium... ».
expl. f. 48 v° marge gauche : «... mutuis uulneribus se interfecerunt ut clare ponit Statius. Continet hec tragedia actus quatuor... Hoc carmen est archiloicum iambicum exametrum » (13 lignes — cf. éd. E. Franceschini, op. cit. supra, p. 36).
(gloses) inc. f. 48 v° marge gauche : « Et qua [v. 11]. Hic tangit fabulam de Atheone quem Diana aspersum aqua conuertit in ceruum... ».
expl. f. 60 marge droite : « pietati refer [v. 585] supple debeo referre me pietati ut dicis mater ».
à la fin : « Explicit Edipi ».
f. 61 v°-86 : Phaedra.
titre (add. du XVIe s.) : « Ipolitus ».
(arg.) inc. f. 61 v° marge droite : « ‹Ad› euidenciam huius quarte tragedie sciendum est ‹quod› Ypolitus fuit filius Thesei et regine Amazonum... ».
expl. f. 61 v° marge droite : «... et Phedre hoc audito se dolore interfecit. Continet hec tragedia sex actus, primus est Ypoliti hortantis socios ad uenandum » (11 lignes — cf. éd. E. Franceschini, op. cit. supra, p. 36-37).
(gloses) inc. f. 61 v° marge droite : « Aliqui dicunt quod Carpanatos [v. 4] est insula inter Cretam et Rodon... ».
expl. : «... ita quod sim loco tui [v. 1268] et aliorum quos hic nomino ».
à la fin : « Explicit Ypoliti ».
f. 86-107 : Œdipus.
(arg.) inc. f. 86 marge inf. : « Ad euidenciam subsequentis quinte tragedie sciendum est quod cum Laius rex Thebanorum ex uxore Iocasta... ».
expl. f. 86 marge inf. : «... Iocasta hoc uidens se gladio peremit. Continet hec tragedia sex actus » (10 lignes — cf. éd. E. Franceschini, op. cit. supra, p. 37).
(gloses) inc. f. 86 v° marge droite : « Primus actus continet pestilenciam que fuit in regno Thebanorum... ».
expl. f. 106 v° marge droite : «... [v. 1051] Hic apostrophat ad Thebanos ».
à la fin : « Explicit quinta de Edipo ».
f. 107-130 : Troades.
titre (add. du XVIe s.) : « Trohas ».
(arg.) inc. f. 107 marge droite : « Ad euidenciam huius sexte tragedie sciendum est quod Troia euersa et bello expleto... ».
expl. f. 107 marge droite : «... ad patris sui tumulum ductam occidit. In hac tragedia sunt actus septem » (16 lignes — cf. éd. E. Franceschini, op. cit. supra, p. 37-38).
(gloses) inc. f. 107 marge droite : « Si unquam [v. 4] aliter non unquam... ».
expl. f. 130 marge droite : « Repetite [v. 1178] hic quidam ex Grecis exclamat ».
à la fin : « Explicit Troie ».
f. 130-149 v° : Medea.
titre (add. du XVIe s.) : « Incipit Medee ».
(arg.) f. 130 : « Ad euidenciam huius septime tragedie notandum est quod Iason suadente patruo suo Pelio... ».
expl. : «... filios suos quos ex Iasone conceperat, in conspectu patris interfecit. Continet hec tragedia actus quinque » (7 lignes — cf. éd. E. Franceschini, op. cit. supra, p. 38).
(gloses) inc. f. 130 marge droite : « Primus actus huius tragedie est turbacio Medee orta pro noua sponsa... ».
expl. f. 149 (interl.) : « repens id est repentinus et subitus ».
à la fin : « Explicit Medee ».
f. 149 v°-169 v° : Agamemno.
(arg.) inc. f. 149 v° marge inf. : « Sequens tragedia est octaua et talis est materia. Nam Atreus et Thiestes fuerunt fratres... ».
expl. f. 149 v° marge inf. : «... Eletram carceri mancipauit et Cassandram iussit interfici. Continet hec tragedia actus octo ut uidebitur in processu » (10 lignes — cf. éd. E. Franceschini, op. cit. supra, p. 38-39).
titre f. 150 (add. du XVIe s.) : « Agamenon ».
(gloses) inc. f. 150 marge sup. : « Primus actus huius tragedie que octaua est est planctus Thieste missi de inferno... ».
expl. f. 169 v° marge droite : «... quando Horestes interfeciet te et adulterum Egistum »
à la fin : « Explicit Agamenonis ».
f. 169 v°-188 : Ps. SENECA, Octauia.
(arg.) inc. f. 169 v° : « Sequentis none tragedie que Otauia dicitur hec est materia : Claudius imperator ex uxore sua Messalina... ».
expl. f. 169 v° : «... tandem eam interfici iussit. Continet hec tragedia actus quinque » (8 lignes).
(gloses) inc. f. 169 v° marge gauche : « Primus actus est de repudio Octauie plantus... »
expl. f. 188 v° : «... litatur [v. 981] id est litatione honoratus ».
à la fin : « Explicit Otauie ».
f. 188 v°-226 v° : SENECA, Hercules Oetaeus.
(arg.) inc. f. 188 v° marge inf. : « Huius tragedie sequentis que est ultima, hec est materia, Euritus rex Oethalie filiam habuit Iolem... ».
expl. f. 188 v° marge inf. : «... occumbens mortuus, qui dicitur in caelum transmutatus. Continet hec tragedia actus septem » (15 lignes).
titre f. 189 (add. du XVIe s.) : « Hercules Oeteus ».
(gloses) inc. f. 189 marge droite : « Primus actus ultime tragedie est querela Herculis conquerentis... ».
expl. f. 226 v° marge gauche : «... inuocat Herculem tamquam deum summum et tamquam Iouem ».
f. 227 v° : MARTIALIS, Epigrammata (extrait).
titre : « Martialis epigrammaticus ».
inc. : « Rumpitur inuidia quidam, clarissime Cesar... ».
expl. : «... Rumpatur quisquis rumpitur inuidia.
Martialis epigrammatographus » (IX, 97, v. 1-2, 9-10, 7-8, 5-6, 2-3, 11-12 ; cf. H. Walther, Initia carminum, n° 16935 ; D. Schaller et E. Könsgen, Initia carminum n° 14406).
~ f. 228 : ‹Ps. BERNARDVS CLARAEVALLENSIS, Versus quos diabolus reuelauit sancto Bernardo›
inc. : « O bone Iessu, illumina oculos meos ne unquam obdormiam in morte...» (cf. U. Chevalier, Repertorium hymnologicum, n° 30261 ; éd. K. Rathe, Un detto shakesperiano e la sua fonte (Bibliofilia, 48, 1946, p. 47 n. 1).
f. 228 v° : ‹Ps. OVIDIVS, De pulice› (fragment).
inc. : « ‹P›Arue pulex amara lues inimica puellis... ».
expl. mutilé : «... Hererem tunice margine uirginee // » (v. 26 — éd. F. W. Lenz, De pulice libellus (Maia, N. S. 14, 1962, p. 299-300) ; cf. H. Walther, Initia carminum, n° 13745).
Origine : nord de l’ Italie, d’après les filigranes, la décoration des initiales et les écritures humanistiques, la deuxième f. 227 v°-228 plus cursive, à l’encre plus pâle est nettement de style lombard.
Possesseur : le manuscrit a peut-être appartenu à un élève de Gasparino Barzizza de Bergame (1359-1481), d’après la note dans la marge gauche du f. 183 v° en écriture humanistique cursive : « Notandum est ubi dicit coniugem, quod nullus auctor ponit quo nomine uocaretur iste maritus Popee. Magister Gasparinus dicit se inuenisse in quodam uetustissimo codice ipsum nominatum fuisse Rufum Crispum ». Le manuscrit devait se trouver en France au XVIe s. d’après la note en français en écriture cursive du XVIe s. dans la marge droite du f. 150, qui essaie de traduire en français le v. 1 d’ Agamemno : « Laissanz du riche roy l’affreux Pluton » ; au f. 227 v° un cœur percé d’une flèche surmonté d’initiales entrecroisées : L + et d’une couronne, un monogramme où l’on peut lire les lettres : B R T L N E I, le tout précédé d’un essai de plume : « In nomine. In nomine. Muralis corona corona obsidionalis ».
These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.
These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index