Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.3290

Digitisations

Codicological aspects

  • Parch., XIIe-XIIIe s. ou XIIIe s., 52 ff.

    Recueil de deux parties: 1) f. 1-28, 209 x 125-130 mm, sauf le f. 15 replié dans le bas: 216 x 128 mm; les cahiers étant transposés, le texte est à lire dans l’ordre suivant: f. 16-22, 1-7, 23-28 et 8-15. Quelques feuillets sont jaunis, notamment les f. 15v° et 27v° usés et peu lisibles. 2) f. 29-52, 205 x 130 mm, ancienne foliotation en chiffres anciens de 1 à 23, sauf au f. 48 actuel, 2 col.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //Non rota

    1 - f. 16-22v° et 1-7v°: Clavdianvs, De raptu Proserpinae (ms. R 6 de Hall).

    inc. mutilé: «// Incultas dispersa comas o maxime noctis... » (I, 55).

    le manuscrit a les lacunes et omissions de la classe b de Hall.

    f. 17, l. 15-16, les vers I, 139-214 sont omis.

    f. 6v°, les v. III, 280-360 sont omis.

    expl. incomplet f. 7v°: «... Qualis nocte uenis qualem per somnia uidi// » (III, 437). «finit Claudius CLAVDIANVS DE Raptu PROSERPINE ».

    f. 23-28v° et 8-15: Clavdianvs, Carmina minora (extraits - ms. z de Birt).

    f. 23 inc. mutilé: «// Luxurient tumido gemmata monilia collo... » (XLVII, 9).

    les Carmina sont dans l’ordre suivant: XLVII-LI, 11; I-IX,7; XLI-XLVIII,8; LI, 12-LIII; XXVI, 3 -XXVII; XVII-XXV; XXX-XXXII.

    f. 28v°: «... Et nostro Phlegethon deuius orbe calet//» (XXVI, 72).

    f. 8: «// Sulphuris in uenas gelidus seu decidit amnis... » (XXVI, 73).

    expl. f. 15v°: «... Annua sinceri celebret ieiunia sacri » (XXXII, v. 21 et dernier).

    2 - f. 29-52: Commentarius in Iuuenalis Saturas.

    titre (add.) en haut: «Glosule Iuuenalis ».

    (Introd.) inc.: «In principio omnium auctorum ista quinque queri solent: causa compositionis unde agat, Qualiter autem et cur et titulus etiam - causa uero compositionis talis est. Iuuenalis iste de Aquinato opido... ».

    f. 29v°, l. 3 et 4: «... in secunda uero ostendit quare magis scribat satiram quam aliud cum in aliis multum ualeat et est hec satyra quasi prologus sequentis operis ».

    (comment.) inc.: «Semper ego audi‹tor›. In principio se reprehendit de taciturnitate ut liberius alios reprehendat et ut ostendat se nulli parcere in hoc opere... ».

    f. 32 (Sat. II) inc.: «Vltra Sauro. In hac satira r‹eprehendit›? hypocritas in habitu religionis alios reprehendentes et quasi indignando dicit se recessurum in septentrionem... ».

    expl. inachevé: «... Titides [sic] id est Diomedes filius Tidei qui uulnerauit Eneam in coxa similiter Turnus et Aiax cum Hectore » (cf. XV, 65-67).

    (add. du XIVe s.) f. 52v° marge supér.: «Glose Iuuenalis » (éd. d’extraits F. E. Cranz et P. O. Kristeller, op. cit. infra).

Former owners

Formerly part of

Origin

  • Origine: 1-2 - probablement française; 1 - petite écriture assez ronde (datée du XIVe s. par P. de Nolhac, Birt et Hall, opp. cit. infra); 2 - fine écriture de glose très serrée (datée du XIVe-XVe s. par Cranz et Kristeller, op. cit. infra).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: 2 - note au bas du f. 15v° dans le repli: «habui Rome a ledario (?)» (XVe s.); mentions de prix peu lisibles au f. 52v°: «pq XI fe. ducati duodecim (?.).. ualet pro xdo (?) », «P. f. (?) XX » (XVe s.); Faustino Buttorini de Vérone (XVe s.), ex-libris en haut du f. 29: «Faustini Buturini Veron‹ensis›» (cf. Vat. lat. 1635, Manuscrits classiques latins..., III, 1, Paris, 1991, p. 247); 1-2 - Fulvio Orsini († 1600)

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 220 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • P. de Nolhac, La bibliothèque..., Paris, 1887, p. 366
    • Th. Birt, Claudii Claudiani Carmina (M.G.H., Auct. antiq., 10), Berlin, p. CXXIV et CLI, brèves mentions
    • P. O. Kristeller, Iter italicum, 2, Londres-Leyde, 1967, p. 318
    • J. B. Hall, Claudian, De raptu Proserpinae, edited with an introduction and commentary, Cambridge, 1969, p. 23-24, brève description
    • F. E. Cranz et P. O. Kristeller, Juvenalis, addenda et corrigenda (Catalogus translationum, 3, Washington, 1976, p. 434 n° 15 a, brève description)
    • Réf.: BMBV (2005) p. 646.

Life cycle of this document

Data source