An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q95589
IIIF Manifest
Digitisation:
Parch., Xe s., additions du Xe-XIe s. aux f. 33v° et 77-79v°, III + 79 ff. (f. 1 blanc, gratté ?), f. 17-23, 32v°, 33v°-34 et 76-77 en partie: 2 col., f. 23-24: 3 et 5 col., 318 x 244 mm. En marge du f. 57, croquis à la plume rehaussé de rouge et de vert: buste d’homme de profil coiffé d'un capuchon (XIVe s?); f. 76 col. 2, croquis d’un personnage soutenant un cadran solaire (?); f. 79v°, plusieurs croquis: tête humaine, entrelacs, rosaces, initiale à entrelacs, filigranes mauves pour ornements d'initiales. Gloses marginales et interlinéaires contemporaines, abondantes aux f. 1v°-8v°, et gloses éparses plus récentes (XIe-XIIe s.) d’une main italienne aux f. 34v°-73. Aux f. IIv°-III table du contenu incomplète, d'une écriture humanistique ronde italienne (XVe s.).
Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI
f. 2 (rubrique): // De cvrsv planetarvm
(texte): // Inter celum terrasque
~ f. II: ‹De numeris graecis litteris›.
~ f. 1v°-6v°: ‹Beda Venerabilis, De natura rerum (cap. 9-47, début et fin mutilés)›.
~ f. 7-11: ‹Beda Venerabilis, De temporibus (début mutilé)›.
~ f. 11 (add. XIe s.): Ps. Iesvs Christvs, Responsio ad Abgarum regem (transl. lat.).
titre: Epistola Δωμyni nostri Ihesu Christi Abgaro rege remissa. Exemplum rescripti ab Ihesu per Ananiam cursorem ad Abgarum toparcham».
inc.: «Oportet me omnia ad quȩ missus sum hic explere...».
expl.: ... septem signis quȩ subscripta sunt.
Signa signorum Ihesu Christi domini nostri. AmeN.
~ f. 11-13: ‹Argumenta computi›.
inc.: «Si scire cupis annos ab initio mundi multiplica...».
~ f. 13-16v°: Beda Venerabilis, ‹De ratione temporum (extrait: 67-71)›.
~ f. 16v°: ‹Alphabetum graecum cum nominibus et significatione numerali›.
~ f. 17: ‹Ps. Beda Venerabilis, Carmen de cyclo paschali›.
~ f. 17-23: ‹Ps. Beda Venerabilis, Decemnouenales circuli› (éd. P.L. 90, 859-878).
~ f. 23 (add. ?): Carmen «Sator arepo...» cum glossis (cf. H. Walther, Initia carminum..., n° 17297).
~ f. 23v°-24: Calendarium (f. 23v°: «sine bisexto», f. 24: «cum bisexto»).
~ f. 23 v°, en bas (add. ?): ‹Carmen de termino Quadragesimae›.
inc.: «Octauȩ Martis kalendȩ quinque...» (19 v.).
~ f. 24, en bas (add. ?): ‹Carmen de termino Paschae›.
inc.: «Nonas [sic pour «Nonae»] aprilis norunt quinos...» (19 v.).
f. 24v°-28v°: ‹Calendarium›.
chaque mois est précédé d'un vers de la pièce suivante:
Avsonivs, Eclogarum liber: XVII, In quo mense quod signum sit ad cursum solis (Anthol. lat. 640 - ms. V 6 de Prete).
inc.: «Principium Iani sancit tropicus Capricornus...» (éd. Peiper, Teubner, 1886, p. 102; éd. S. Prete, op. cit. infra, p. 108-109 = XVI).
f. 29-32v°: ‹Computus›.
recueil de tableaux, de textes en prose et de pièces de vers.
(texte) inc. f. 31: «IAN‹VARIVS› AVG‹VSTVS› et December IIII nonas habent...» (cf. éd. P.L. 90, 799).
~ — ‹Carmen de regularibus feriarum›.
inc.: «Ianus et October binis regulantur habenis...» (6 v. - cf. H. Walther, Initia carminum..., n° 9786).
~ — ‹Carmen de regularibus ad lunam inueniendam›.
inc.: September semper quinisque October habenis...» (13 v.).
~ f. 31v°: ‹Carmen› «qvantvm lvna transeat a sole».
inc.: «Septenas partes et senas octoque horas...» (5 v. - non identifié).
~ — Ps. Walahfridvs Strabo, Carmina (extraits: 89, pièces 1-3).
1) inc.: «Idibus intrat hiemps septenis dura Nouembris...» (4 v. - pièce 2).
2) inc.: «Ergo decente [sic] ille nouenalis sic ordine ciclus...» (22 v. - pièce 3).
3) inc.: «Bissenis aprilis habes uenale [sic] kalendis...» (8 v. - pièce 1 - éd. E. Dümmler, M.G.H., Poetae lat. aevi Carolini, 2, Berlin, 1884, p. 422-423).
~ — Nomina mensium hebraeorum et Graecorum (5 lignes).
f. 32v°: Anthol. lat. 679.
titre: «VERSVS PRISCIANI GRAMMATICI DE SIGNIS».
— Cicero, Aratea (extrait).
titre: «ITEM DE DVODECIM SIGNIS».
inc.: «Primus adest aries obscuro lumine labens...».
expl.: «... Exim squamiferi serpentis ludere pisces» (v. 329-331 et 320-328 - éd. Baehrens, Poetae latini minores, 1, Teubner, 1879, p. 21).
— Anthol. lat. 678.
titre: «versvs de septem planetis».
— Anthol. lat. 488.
titre: «De nominibus DieRVM».
~ — ‹Carmen›.
inc.: «Idibus octonis primi primordia mensis...» (8 v. - non identifié).
~ f. 33-33v°: Beda Venerabilis, De ratione temporum (praef. et capitula).
~ f. 33v° (add. Xe-XIe s. ?): «argvmentvm ad inveniendvm qvadragesimam» (add.) «a die natiuitatis domini».
inc.: «Quando currit nvlla inuenimus quadragesimam ad VIIII septimanas...» (19 lignes).
f. 34: Anthol. lat. 680.
titre: «VERSVS DE MENSIBVS ET DIEBVS ANNI» (le v. 14 manque).
— Anthol. lat. 394.
titre: «De eisDEM».
— Avsonivs, Eclogarum liber: X, Monosticha de mensibus (Anthol. lat. 639 - ms. V 6 de Prete).
titre: «De eisdeM» (éd. Peiper, Teubner, p. 98; éd. S. Prete, op. cit. infra, p. 104 = IX).
— Anthol. lat. 733 (ms. V de Riese).
titre: «DE CANTIBVS AVIVM» (le v. 12 manque).
~ — ‹Ps. Walahfridvs Strabo, Carmina› (extrait: 89, pièce 4).
inc.: «Octonas Martis cepit lex quinque librorum...» (19 v. - éd. E. Dümmler, op. cit. supra, p. 423).
— Anthol. lat. 676 (ms. Vat. de Riese).
titre: «V‹ersus› Bedȩ» (12 v. -le dernier v. manque).
~ f. 34v°-75v°: ‹Beda Venerabilis, De ratione temporum (1-65)›.
— f. 75v°: «DE PRIMORDIIS CREATVRARVM» .
inc.: «Nam prima die septem opera fecit Deus...» (13 lignes).
~ — «DE IIIIor PRINCIPALIBVS VIRTVTIBVS».
inc.: «Virtutes animi sunt quattuor: Prudentia Iustitia Fortitudo Temperantia. Prudentia in agnitionem ueritatis...» (12 lignes - cf. éd. P.L. 101, 949-950).
— Ps. Avsonivs seu Ps. Cato, Nomina Musarum (Anthol. lat. 664 - praef.).
titre: «NOMINA MVSARVM».
inc.: «Clio historias. Euterpe Tibias... Caliope litteras» (3 lignes - éd. R. Peiper, Teubner, 1886, p. 412).
~ — «DE DIVISIONE MVSICAE ARTIS».
inc.: «Diuisiones musicae artis sunt tres. Prima armonica...» (3 lignes).
~ f. 75v°-76: ‹Excerpta diuersa›.
1) f. 75v° inc.: «Castrimargia id est uentris ingluuies...» (1 ligne).
2) f. 76: «De diuersis uocabulis nimpharum».
inc.: «Nimphe montium Oreades dicuntur...» (3 lignes - cf. même texte dans les mss. Leyde, Bibl. der Rijksuniv., Voss. lat. Q 75, f. 128 et Valenciennes, Bibl. mun. 411, f. 137v°).
3) ‹Ecclesiasticum (extrait: XV, 14-18)›.
4) ‹De sex aetatibus mundi›.
inc.: «Ab Adam usque ad diluuium anni ĪĪCCXLII...» (3 lignes).
5) ‹De luna›.
inc.: «Luna I et XXXIIII punctis lucet per noctem...» (15 lignes en 2 col.).
~ f. 76: ‹Pacificvs Veronensis, Carmen 1›.
inc.: «Spera caeli quater senis horis dum reuoluitur...» (21 v. - cf. H. Walther, Initia carminum..., n° 18505 qui cite ce manuscrit, et A. Campana, Veronensia: II. «Carmen sperae caeli optimum», dans Miscellanea Giovanni Mercati, 2, Vatican, 1946, p. 67-77, qui attribue ce poème à Pacificus et cite d'autres manuscrits).
f. 76v°: Anthol. lat. 395.
titre: «TETRASTICON AVTENTICVM DE SINGVLIS mensibus».
~ — Prosper ‹Aqvitanvs, Ad coniugem (extraits: v. 93-114, 83-88, 121-122)›.
~ f. 77: ‹Dionysivs, De annis, seu Pacificvs Veronensis, Rythmus, cum commentario (fragment: carm. 69-71)›
~ — «RATIO INVENIENDI TERMINOS LXXsime XL. PASCȨ ROG‹ATIONVM› et PENTEC‹OSTES› VERSIFICE EDITA PER DECEMNOVENALE CYCLVM».
inc.: «Idus septenas Iani uicesima sexta...» (28 v. - cf. H. Walther, Initia carminum..., n° 8663, cite ce manuscrit et A. Cordoliani, dans Studi medievali, II, 1, 1961, p. 191).
— col. 2: Anthol. lat. 680a.
titre: «HI SVNT DIES AEGIPCIATI [sic] In quibus minuere sanguinem non licet».
inc. incomplet: «I. Iani prima dies et septima fine timetur. VII...».
expl. incomplet: «... XII Dat duodena cohors septem inde decemque decembris. XVII.» (v. 7-18).
~ — (add. marge infér.): «DE III DIEBVS EGIPTIACIS QVI SVNT MORTIFERI».
inc.: «Dies egiptiaci sunt in quibus nullis nec per ullam necessitatem...» (3 lignes).
~ f. 77v°-78: ‹De figuris mensurarum et numerorum›.
un seul tableau s'étendant sur les 2 pages, donnant en dernières lignes les chiffres arabes avec leur désignation: «sipos celentis... igin».
inc.: «AS. DEVNX. DEXTANS, DODRANS...».
texte: «GERBERTVS LATIO NVMEROS ABACIQVE FIGVRAS».
~ f. 78v°: ‹Fvlbertvs Carnotensis, Carmen de librae siue assis partibus›.
~ f. 78v°-79: ‹De ratione unciarum›.
inc.: «VERbi gratia. De CXX in XI et deuncem et scripulum idest de colibet...».
plusieurs chapitres dont le 4e est intitulé: «RACIO DIVIDENCIVM MINVCIARVM, DE SIMPLICI ET SINGVLARI MINVCIA».
Origine: italienne? du Nord de l'Italie? ou de Saint-Gall, selon Jones, opp. cit. infra ; écritures assez régulières, légèrement penchées, d'une encre noire sauf aux f. 77-79 qui sont une addition plus tardive.
Possesseurs: l’église Santa Maria de Lomello (prov. de Pavie) dont l’ex-libris, inscrit en haut du f. 79v°, lavé, est déchiffrable aux rayons ultra-violets: «Iste liber est ecclesie sancte Marie de Lomello super quo debeo (?) habere a canonicis dicte ecclesie (en marge: «libr. III pp») pro residuo cure olim domini Guillelmi Butios (?) prepositi dicti ecclesie» (XIVe s.); plusieurs additions, dont deux datées de 1362 et 1384 dans la marge supér. du f. 24v°, au calendrier des f. 24v°-28v°, sont de mains italiennes du XIVe s.; le manuscrit a été acquis par la Bibliothèque Vaticane entre 1550 et 1590.
These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.
These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index