Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.8965

  • Autre libellé du document :
    • Vat. lat. 8965
    • BAV, Vat. lat. 8965
    • Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. lat. 8965
    • Bibliothèque vaticane, Vat. lat. 8965
    • Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.8965
  • Conservé à : Vatican. Biblioteca apostolica vaticana
  • Date de fabrication :
  • Lieu de fabrication :

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Papier (filigrane Briquet 3373: Florence, 1474-14834), XVe s., 235 ff. (f. 64v°-65, 116v°-143v° et 232v°-235v° blancs), 291 x 216 mm. Le nom de l’auteur figure à l'encre sur les tranches de tête, queue et gouttière (Iulius Firmicvs Maternvs).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 1: ... Mercurii//

    f. 2: //Iulii Firmici

    f. 1-16 et 144-232: Firmicvs Maternvs, Mathesis.

    texte précédé, f. 1-1 v°, par les capitula des liv. I-IV:

    titre: «Incipiunt capitula librorum ».

    inc.: «Primus liber epistulam habet solam... ».

    expl.: «... De luna quo loco et cum quibus stellis inuenta quid dicernat et de eius defluxione ».

    (texte) titre: «Iulii Firmici Materni iunioris V. C. Matheseos liber primus foeliciter incipit ».

    f. 95v°-96, capitula des liv. V-VIII:

    titre: «Incipiunt capitula librorum ».

    inc.: «Vtus liber hoc habet etiam Mudi [sic] cardines quid decernat... ».

    expl.: «... uel prodi diuina misteris. Explicit ».

    f. 116, l. 12: «... Saturnus transierit. Ante hoc enim tempus in plurimis » (V, 4, 25).

    f. 144: «Mercurius in domo uel decano solis... » (V, 59, 2 - même lacune dans le ms. Nürnberg, Univ. Bibl., C. V. 60 (a. 1468), ms. A des éditions).

    à la fin: «Iulii Firmici Materni siculi uiri clarissimi Matheseos liber VIII explicat feliciter ».

Intervenant

Origine

  • Origine: italienne, écriture humanistique cursive. Le copiste, Nicolaus Amerinus, donne son nom dans une longue souscription en vers, dédiée à Firmicus Maternus, au f. 232:

    «Firmice tu celos nosti tu sidera et altas

    Cȩlicolum latebras mistica regna poli

    Quid faciat cancer, taurus, quid scorpius ardens

    Cogitat, ut librȩ ponderat usque manus,

    Iupiter Altitonans quid cum se tradit Alumnae

    Saturnus Mauors quid facit ille ferox

    Sol quoque Phebeȩ radios cum tendit acutos

    Nuntius et quando mitigat ipse Iouis

    Omnia uidisti quȩ sub testudinis Arce

    Mens longa et summi condidit Artificis.

    Sic lingua et mores pateant mihi, Firmice, fido

    Scribenti, ut domini iam finit ingenium.

    Nicolaus Amerinus ».

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: acquis pendant le règne de Sixte IV († 1484), le manuscrit est attesté dans les inventaires de 1481, 1518 (f. 53, l. 14), 1533 et 1550 (où il portait le n° 2014).

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 731 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • J. Fohlen, Les manuscrits classiques..., p. 16, 23 et 51, simples mentions
    • Ead., Colophons... (Roma, magistra mundi..., 1, Louvain-la-Neuve, 1998, p. 254 et 264)
    • Réf.: BMBV (1991) 14628, (2005) p. 700.

Vie du document

Source des données