Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3110

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Sur ce ms., cf. M. T. d'Alverny, art. cit., 276-278.


    F. 1-46 [S. THOMAS DE AQUINO, De Regno, sive De Regimine principum ad regem Cypri l. I, necnon l. II-IV a Ptolemaeo Lucense absoluti] (Opuscula omnia, éd. J. Perrier, I, 1949, 223-267, 271-426) cum indicibus capitulorum : « [Egidius (mot gratté)] De regimine principum ». L. I : « Incipiunt capitula primi libri de regimine principum... Incipit primus liber de regimine et regno... in primo capitulo auctor suam intentionem premittit scribens ad regem Cypri... » (1-9v) ; — L. II, précédé de la table (9v-18) ; — L. III, précédé de la table (18-24v, 25-31) ; — L. IV, précédé de la table (31-46). « Explicit liber de regimine principum ». Additions de deux mains du XIVe s. à la suite : « sed non est de Egidio » (1re main), « sed est beati Thome » (2e main).


    F. 47-50v A. PERSIUS FLACCUS, Saturae I-VI (Éd. A. Cartault, 56, 16-55), avec gloses marg. et interlinéaires : « Proemium Persii... —... Expliciunt Satyre quinque Persii. » La Satire IV est réunie avec la Satire V.

    F. 50v-59 PRISCIANUS CAESARIENSIS, Institutiones grammaticae, (Éd. M. Hertz, I, 1-12, 19-56, dans Gramm. lat. ex rec. H. Keilii, II). Prologue, et L. I-II, 21, avec lacune entre les § 16 et 25 du L. I, par suite du déficit d'un folio. Gloses marg. et interlinéaires en partie effacées : « Priscianus Cesariensis grammaticus Lulio consuli ac patritio : Cum omnis eloquentie... — ... inter alias [litteras] (50v-52v) ; « ... hrodos [sic pour ???] dicentes... — ... post posita conjungi » (53-59).

    F. 59v, 60-60v, 61-64 Série de poèmes en vers léonins célébrant la Sagesse et les Arts libéraux, avec gloses interlinéaires et marg. en partie effacées. Prologue, formant l'acrostiche suivant : « Musicus en rarus cano, vilet voce mea rus ». « Me ne, Deus, magnum, quem credula vox vocat agnum... — ... Spernentes fraudes, cantent per secula laudes » (M. T. d'Alverny, dans Mélanges dédiés à la mémoire de Félix Grat, I, 274-275) (59v) ; — Poème satirique sur la Sagesse et les Sept Arts, illustré d'un dessin les représentant : « Unica regina, specialis virgo, supina... — ... Sum nec ei carus, ut lappa tenax et avarus » (éd. partielle, jusqu'à : « et quam sint flores videt omnes candidiores », ibid., 275-276) (59v-60v, 61) ; — Poèmes didactiques : « Fili, verba Patris intellige dogmate Matris... — ... os quia non fictum fit de Domino benedictum » (61v) ; « Lingua loquax diras bardorum provocat iras... — ... ergo recordare quid sis ut vera loquare » (61v-62) ; « Germen habet ferme tua laus, tua gloria per me... — ... nec nisi verba Dei sint documenta mei » (62-62v) ; « Quid, vel cui (ci) dicas ? de quo, vel cur, vide dicas... — ... audax audebis, audaxque manere studebis » (62v-63v) ; — Poème satirique : « Mater materne rationis adesto superne... — ... Pocula melliflua... » (63v) ; — Poème didactique : « Ut fides fratris, cum fratre memoria patris... — ... ivit ad infernum complens jus omne paternum » (63v-64) ; — Addition, par un scribe du XIVe s., de sept vers complétant le poème : « Victor surexit, post se super ethera vexit... — ... Nec desit famen quisque recordet, Amen » ; et d'un épilogue : « O pater Adonay, jam parce precor Nycholay || Peccatis miseri, Natus fertur fore Meri || ... — ... Nutriit hunc Elchami Dominus quo sunt fere rami || Omnis virtutis patribusque bonisque secutis » (64) ; cf. op. cit., 261-266.

    F. 64-64v Notes sur le symbolisme des quatre fleuves du Paradis : « Quatuor enim flumina ab uno fonte... » ; sur le symbolisme du microcosme et des quatre éléments : « Unde etiam homo dicitur mundus minor... » ; et sur le symbolisme des noms des anges : « Quibus ita diffinitis... — ... ceterisque virtutibus », disposées en losanges dans les marges (64-64v).

    F. 65-68v, 69-84v D. JUNIUS JUVENALIS, Saturae, avec gloses marg. et interlin., différant en grande partie des scholies antiques ; cf. P. Wessner, Scholia in Juvenalem vetustiora, Lipsiae, 1931, XXXIII sqq. ; Satire I : « Incipit Satyra prima Juvenalis Satyrici » (P. de Labriolle et F. Villeneuve, 1931, 6-12) (65-66) ; — Satire II (ibid., 15-21) (66-66v) ; — Satire III (ibid., 25-35) (66v-68v) ; — Satire IV, v. 1-51 (ibid., 40-42) (68v) ; — Satire IV, v. 52-154 (ibid., 42-45) (69-69v) ; — Satire V (ibid., 48-54) (69v-70v) ; — Satire VI : « Junii Juvenalis liber primus explicit. Ad Ursidium Postumum secundus incipit » (ibid., 59-85) (70v-74) ; — Satire VII : « Explicit liber secundus. Incipit tercius » (ibid., 88-97) (74-75) ; — Satire VIII : « De claritate natalium (ibid., 102-112) (75-76v) ; — Titre de la Satire IX : « Alloquitur quemdam parasitum... (76v). Satire IX (ibid., 115-121) (77-77v) ; — Satire X : « Liber tercius de votis hominum qui saluti sue contraria aliquando exoptent » (ibid., 124-137) (77v-79v) ; — Satire XI : « Ad Persicum de conviviis divitum et pauperum idem » (ibid., 140-147) (79v-81) ; — Satire XII (ibid., 150-155) (81-81v) ; — Satire XIII (ibid., 158-167) (81v-83) ; — Satire XIV, v. 1-287, inc. de la fin (ibid., 172-183) (83-84v) ;


    F. 85-85v Fragment d'un lexique imprimé : [Junianus Maius, Parthenopeus, De priscorum proprietate verborum. Tarvisii, Bartholomeus Confalonerius Brixiensis, 1480] fol. sign. e iii. (Hain, * 10541) : « Quo Sergius orata cognominatus est... Lycia in minori Asia... — ... Limare dicitur etiam corrigere... Hoc a te posco ne... ».

Intervenants

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PIRKER-AURENHAMMER, Veronika (1998), Die Gumbertusbibel. Codex 1 der Universitätsbibliothek Erlangen : ein Regensburger Bildprogramm des späten 12. Jahrhunderts, Regensburg, Universitätsverlag Regensburg (Regensburger Studien und Quellen zur Kunstgeschichte, 7), ici p. 144

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Cum omnis eloquentiae doctrinam et omne studiorum genus sapientis...

    f. 50v

    Fili, verba Patris intellege dogmate Matris //...

    f. 61v

    Germen habet ferme tua laus, tua gloria per me //...

    f. 62

    Lingua loquax diras bardorum provocat iras//...

    f. 61v

    Mater maternae rationis, adesto superne...

    f. 63v

    Me ne, Deus, magnum quem credula vox vocat agnum//...

    f. 59v

    Musicus en rarus cano, vilet voce mea rus//...

    f. 59v

    O Pater Adonai, jam parce, precor, Nicolai // Peccatis miseri...

    f. 64

    Quattuor enim flumina ab uno fonte orientia paradisi...

    f. 64 (en marge)

    Quibus ita definitis [...] operae pretium esse...

    f. 64v

    Quid, vel cui dicas ? De quo, vel cur, vide dicas //...

    f. 62v

    Unde etiam homo dicitur mundus minor, quattuor denique elementis constat totus mundus conditus...

    f. 64

    Unica regina, specialis virgo, supina //...

    f. 59v

    Ut fides fratris, cum fratre memoria patris //...

    f. 63v

    Victor surrexit, post se super aethera vexit //...

    f. 64

    AEGIDIUS ROMANUS, O.S.A., card. -- De Regimine principum
    MAZARIN (Jules, card.) -- Possesseur
    PTOLEMAEUS LUCENSIS, O.P. -- De Regno sive de regimine principum s. Thomae de Aquino, continuatio (libri II-IV)

Source des données