Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Chig.H.V.165

Aspects codicologiques

  • Parch., XIIe s., 170 ff. (f. 1 v°, 2 v°, 3-4 v° blancs), 210 x 150 mm. Gloses et commentaires marginaux contemporains; gloses marginales postérieures (quelques-unes d’Agostino Patrizi). Lire les ff. 141-146 dans l’ordre suivant: 141, 142, lacune, 145, 143, lacune, 144, 146. Aux f. 1 et 2 notes de la main d’Alexandre VII et d’une autre main du XVIIe s. sur le manuscrit. Le f. 5 est jauni et assez effacé.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 5-6: Svetonivs, Vita Horatii.

    inc. mutilé: «//te (?) Ni te uisceribus meis Horati...». (éd. F. Klingner, Q. Horati Flacci Opera, Teubner, 1959, p. 1-4, ligne 13).

    f. 6: Glossae in Horatii Carmina.

    inc.: «(Olympicum) A. Olimpias dicebatur tempus quatuor annorum. Si quidem expletis tribus annis...».

    expl.: «... quod scilicet in eius modi carmine multa simul poemata comprehenduntur» (Carmina, I, 1, 3-5; 20 lignes).

    f. 6 v°-170: Horativs, Opera (cum commentario).

    le commentaire des Carmina, du De arte poetica, de l'Epodon Liber et du Carmen saeculare est conforme à l’éd. J. Botschuyver, Scholia in Horatium λφψ codicum parisinorum latinorum 7972, 7974, 7971, Amsterdam, 1935; celui des Sermones et des Epistulae a le même incipit mais diffère par la suite.

    f. 6 v°-71 v°: Carmina seu Odae.

    titre: «Q. HORATII FLACCI CARMINVM LIBER PRIMVS INCIPIT AD MAECENATEM».

    (comment.) inc. marge supér.: «Metrum Asclepiadeum constans spondeo et duobus choriambis pirrichio siue iambo...».

    expl. marge gauche: «... dicunt tres modos tybiarum esse ionicum lidium barbitum» (Botschuyver, op. cit., p. 3-215).

    f. 71 v°-81 v°: De arte poetica.

    titre: «INCIPIT DE ARTE POETICA».

    (comment.) inc. marge droite: «Terminatis superioribus quatuor carminum libris composuit istum quartum de arte poetica ad Pisonem...».

    expl. marge droite: «... ad audiendum non dimittit quo usque eum interficiat tedio angoris» (Botschuyver, op. cit., p. 423-454).

    à la fin du texte: «QVINTI HORATII FLACCI DE ARTE POETICA EXPLICIT».

    f. 81 v°-95: Epodon liber.

    titre: «INCIPIT EPODON AD MECENATEM».

    (comment.) inc. marge gauche: «Liber hic epodon inscribitur id est clausularis scilicet quod ita uersus...».

    expl. f. 94 v° marge gauche: «... nunquid circa te artis meę impotentiam flebo» (Botschuyver, op. cit., p. 216-252).

    f. 95-96 v°: Carmen saeculare.

    titre: «INCIPIT CARMEN SECVLARE QVOD MATRINE ET PATRINI CANTAVERVNT».

    (comment.) inc. marge gauche: «Carmen seculare dicitur quia cum ludos seculares Augustus celebraret...».

    expl. marge supér.: «... et cunctos deos hoc est exauditos nos esse» (Botschuyver, op. cit., p. 253-256).

    f. 96 v°-140 v°: Sermones seu Saturae.

    titre: «INCIPIT SERMONVM LIBER PRIMVS».

    (comment.) inc.: «In his libris sermonum Mecenatem alloquitur hac autem prima egloga...» (cf. Botschuyver, op. cit., p. 257, la suite du commentaire diffère).

    (texte) f. 99, les v. 1-85 du Serm. I, 2 sont rattachés au Serm. I, 1; au f. 121, le Serm. II, 2 est divisée en deux: 1) v. 1-52, 2) 53-fin.

    f. 141-170: Epistulae.

    titre: «INCIPIT EPISTOLARVM LIBER PRIMVS».

    (comment.) inc. f. 140 v° marge: «Epistolarum libri tantum nomine discrepant a libris sermonum excepto quod hic quasi absentes...» (cf. Botschuyver, op. cit., p. 340, la suite du commentaire diffère).

    (texte) f. 142 v°: «... Si curatus inaequali tonsore capillos //» (I, 1, 94).

    1 feuillet manque.

    f. 145: «// Posces ante diem librum cum lumine si non...» (I, 2, 35).

    f. 143 v°: «... Vina bibes iterum tauro diffusa palustri //» (I, 5, 4).

    1 feuillet manque.

    f. 144: «// Ne plus frumenti dotalibus emetat agris...» (I, 6, 21).

    f. 170: Ps. Acro, Vita Horatii II (extrait).

    pas de titre.

    texte: «‹O›ratius Flaccus libertino patre natus in Apulia cum patre in Sabinos commigrauit» (début de la Vita, éd. Keller, Teubner, 1902, 1, p. 2).

    f. 170 v° (add. de la main du glossateur): Glossae in Horatii Sermones (avec quelques mots allemands).

    inc.: «Piga [sic] [Serm. I, 2, 133] dicitur eminentia natiua (?) uel meretricale pretium sed ibi ubi dicitur...» (l. 2) «... Petum uuinkenten...».

    expl.: «... Murena [Serm. II, 8, 42] Lanfrida Causapes tuirabala Mabo nomos scudelare. Nihil elucius irriguo orto» [Serm. II, 4, 16]. «Vva zerliumera (?)».

    — Ps. Acro, Scholia in Horatii Epodon librum (extraits).

    pas de titre.

    inc.: «Liber epodon dicitur aut quia in itinere posito Mecenati hęc dicit aut quoniam ita uersus...».

    expl.: «... requirentes quemadmodum malis his positis careret» (Epod. 16, 15 -Keller, op. cit., 1, p. 377-437).

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

  • Origine: allemande, écriture caroline assez régulière légèrement penchée (i souscrits après les lettres h, m et n).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Agostino Patrizi Piccolomini, dont l’ex-libris se lit au f. 6: «A. Patritii Episcopi Pientini»; le cardinal Fabio Chigi, dont les armes sont dorées au fer sur la reliure en peau verte (cotes ancienne 151, moyenne 2240).

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, FOHLEN, Jeannine, JEUDY, Colette, RIOU, Yves-François, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI (1975), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome I, Fonds Archivio San Pietro à Ottoboni, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 322 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1975_cat_21_1)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • G. Antonibon, Studi sull'arte poetica di Q. Orazio Flacco, Bassano, 1888, p. 96
    • R. Avesani, Per la biblioteca di Agostino Patrizi Piccolomini, 1964, p. 36, 47-48, n° 16.

Vie du document

Source des données