Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3223

  • Titre attesté :
    • Juan Maldonado (Maldonat) (?), Tractatus de sacramentis Ecclesiae, pars IIIa : De Eucharistia.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3223
    • Paris. BnF, Latin 3223
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Juan Maldonado (1533-1583) | Étienne Baluze (1630-1718)
  • Date de fabrication :
  • Support : Papier ; filigrane de Jean de Nivelle, Briquet n° 8423.
  • Composition :
    • 70 ff.
  • Format :
    • 315 × 210 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Écriture de scribe. — Cahiers signés de A à I ; réclames à chaque cahier ; foliotation contemp. — Quelques notes et corrections marginales de la même main que l'ensemble. 70 ff. 315 × 210 mm.
  • Reliure :
    • Reliure XVIIIe s. maroquin rouge aux armes royales ; titre au dos : « De Euchar. »

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • [MALDONAT ?] « Tractatus de Eucharistia ». Prol. : « Post disputationem de baptismo et confirmatione, sequitur 3° loco Eucharistia... de qua universa disputatio, quae in haec capita erit secanda : Primum de ea disputabitur, quatenus sacramentum est. Deinde, de re sacramenti, postea de effectu, tandem de ministro ac usu... » (1) ; « An Eucharistia sit sacramentum. Consentiunt omnes Eucharistiam verè ac propriè esse sacramentum... » (1-7v) ; « De re hujus sacramenti. Sequitur nunc 2a quaestio : num corpus Christi verè hoc sacramento contineatur... — ... Eadem est multorum aliorum scholasticorum sententia. Finis hujus tractatus. Laus Deo o. q. p. omnia. » (7v-70v). Contrairement à ce que laisse entendre le colophon, une partie seulement des questions annoncées dans le prologue ont été traitées. L'auteur réfute Luther, Melanchton, Carlstadt Zwingli, Jean Brenz, et surtout Calvin, dont il cite l'Institution Chrétienne. Il se réfère au Concile de Trente (f. 43v).

    Cet ouvrage est attribué à MALDONAT dans le Catalogue des mss. de Colbert rédigé par Baluze — copie du XVIIIe s., N. A. L. 1190, f. 240 : « Tractatus de Eucharistia, cujus auctor esse videtur Johannes Maldonatus ». Cette rédaction diffère du texte imprimé, mais présente avec lui des analogies certaines de structure et de doctrine ; cf. Joannis Maldonati..., Opera varia theologica, t. I (1677), 80-127.

Intervenants

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Consentiunt omnes eucharistiam vere ac proprie esse sacramentum...

    f. 1

    [...] Num corpus Christi vere hoc sacramento contineatur...

    f. 7v

    Post disputationem de baptismo et confirmatione, sequitur tertio loco de eucharistia...

    f. 1

    Sequitur nunc secunda quaestio : Num corpus Christi vere hoc sacramento contineatur...

    f. 7v

    BALUZE (Étienne) -- Catalogue des mss. de Colbert. Mention
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    FILIGRANES -- Lettres N dans un écu couronné surmonté d'un fleuron avec le nom de Jean Nivelle
    MALDONADO (Juan), S.J. -- De Eucharistia
    RELIURE -- Reliures XVIIIe s. aux armes et chiffre royaux

Source des données