Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3531

  • Titres attestés :
    • Alcuinus
    • Canticum canticorum
    • Haymo Autissiodorensis
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3531
    • Paris. BnF, Latin 3531
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Alcuin (0732?-0804) | Haymon d'Auxerre (08..-0855?)
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 55 ff. à 2 colonnes (f. 5-6v) et à longues lignes.
  • Format :
    • 190 × 127 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • 55 ff. à 2 colonnes (f. 5-6v) et à longues lignes. 190 × 127 mm.
  • Reliure :
    • Demi-reliure restaurée basane brune au chiffre de Charles X. Titre au dos : « Richardus abbas. Haimo episc. Halberst. ».

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 5-6v. « De commemoratione defunctorum ». Compilation dont le début est tiré du De Ecclesiasticis officiis d'Amalaire, l. III, c. 44 ( P.L. , CV, 1161-1162) ; cf. É. Pellegrin, dans Miscellanea codicologica F. Masai dicata , I, Gand, 1979, 87.


    F. 1-4v [ALCUINUS, Liber de virtutibus et vitiis, extraits : c. 13, incomplet du début, 12, 11, 1, 2, 3, 4, 16, 17, 18, 15, 7, 8, 9, avec finale différente]. « De penitentia. Peni[ten]tia vera est non annorum numero censetur... — ... in damnationem perpetuam » (P. L., CI, 614-638, passim, avec variantes).


    F. 5-6v « De commemoratione defunctorum vel de missa pro eis, et cur tercius, septimus vel tricesimus aut anniversarius dies celebrentur. Missa pro mortuis in hoc differt a consueta missa... — ... obtineat promereatur » ; cf. mss. Latin 1642, f. 123v-124v et 1715, f. 60-62 ; Orléans, ms. 174, p. 557 ; Reims, ms. 67, f. 200v-204. Ce texte se rapproche du pseudo-Alcuin, Liber de divinis officiis, c. L-LI (P. L., CI, 1277-1280) et de Theodore de Cantorbéry, Poenitentiale, c. V (P. L., XCIX, 929-930).

    F. 7v-43 HAYMO [AUTISSIODORENSIS] In Apocalypsim. Prologue, l. I et II, incomplet de la fin. « Incipit expositio Haimonis super Apocalipsim. Legimus in ecclesiastica historia... — ... igne nos examinasti, et cetera » (P. L., CXVII, 937-998) ; cf. Fr. Stegmüller, Repertorium biblicum, nos 3072 et 3122.

    Au f. 5, 5 premiers vers de la Vita Mahumeti d'Embricon de Mayence, ajouter (éd. G. Cambier, Bruxelles-Berchem, 1961, 48).


    F. 45-55v Cantique des Cantiques, avec glose interlinéaire et marginale différente de la glose ordinaire : « Incipiunθ KanθYka Kanθykωrum. Vox Synagoge... Osculetur... [Glose marginale :] Previdens Ecclesia de Judeis per neminem prophetarum se posse redemptionem accipere... Incipiunt Sirasirim Salomonis hoc est epitholamium... Ego flos... Benedixisti... [Glose interlinéaire :] Osculetur id est visitet, me Pater... — ... [dernière glose marginale :] Tribus modis loquitur Christus... in cordibus fidelium [dernière glose interlinéaire :] super montes aromatum... id est fideles redolentes bonis virtutibus ut aroma. Expliciunt Cantica canticorum » ; cf. J. Leclercq, dans Studia Anselmiana, XX (1948), 207 n° 16.

Intervenants

Autres intervenants

Historique de la conservation

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Apporté par Sébastien de Guémadeuc, évêque de Saint-Malo, à Colbert le 16 juin 1679 ; cf. ms. Latin 9364, f. 17-17v et add . du ms. Latin 2715.

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Heu quia sunt stulti miseranda fraude sepulti //...

    f. 5

    Missa pro mortuis in hoc differt a consueta missa quod sine « Gloria in excelsis » et « Alleluia »... Solemus memorias mortuorum...

    f. 5

    Incipit du lemme biblique

    Osculetur me osculo oris ... (Cant. I, 1).

    Incipit

    Id est : visitet me, Pater...

    f. 45

    Paenitentia vera non annorum numero censetur sed amaritudine animi...

    f. 1

    Praevidens Ecclesia de Judaeis per neminem prophetarum se posse redemptionem accipere...

    f. 45

    Qui querelosus est, monachus non est //...

    f. 44v

    Super montes aromatum ... (Cant. VIII, 14), id est fideles redolentes bonis virtutibus ut aroma...

    f. 55v

    Tribus modis loquitur Christus : per subjectam creaturam ut per angelum...

    f. 55v

    ALCUINUS -- De Virtutibus et vitiis. Excerpta
    BIBLIA SACRA -- Vetus Testamentum Canticum canticorum cum glossa
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DE COMMEMORATIONE DEFUNCTORUM
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XII e s.)
    Défunts -- De Commemoratione defunctorum
    EMBRICO MOGUNTINUS -- Vita Mahumeti (excerptum)
    GUEMADEUC (Sébastien de), évêque de Saint-Malo (1671-1702) -- Manuscrits transmis par lui à Colbert
    HAYMO AUTISSIODORENSIS -- Expositio in Apocalypsim
    Messes pour les défunts -- Note sur la messe des morts
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Charles X
    RICARDUS abbas -- De Commemoratione defunctorum
    Vers anonymes latins -- Divers
    Vie monastique -- Centon

Source des données