Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q102016
Certains Manifestes IIIF sont enrichis et peuvent contenir un index, une recherche plein texte, ou des annotations. Ils sont signalés ci-dessous par un astérisque au niveau du logo IIIF. Qu'est-ce qu'un Manifeste IIIF ? open_in_new
Manifeste IIIF
Numérisation :
Parch., XIVe s., 299 ff. (foliotation en chiffres anciens; pas de f. 290 par erreur; f. 59 v°-60 v° et 218 v° blancs), f. 61-299: 2 col., 410 x 270 mm. Nombreuses initiales historiées au début de chaque oeuvre ou de chaque livre d’une oeuvre.
Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI
f. 1-59: Seneca rhetor, Excerpta controuersiarum.
titre: «Incipit Seneca decem rectorum [sic]. Seneca Nouato Senece Mele filio salutem ».
f. 61-63: Seneca, De remediis fortuitorum.
titre: «In nomine Domini. Amen. Incipit liber Senece de remediis fortuitorum ».
à la fin: «Lutii Annei Senece excellentissimi moraliste de remediis fortuitorum liber explicit ».
f. 63-63 v°: Ps. Avsonivs, Septem sapientum sententiae (III-VII).
titre: «Incipit liber Annei Senece de Prouerbiis ».
inc. incomplet f. 63 v°: «Qvanto plus liceat tam libeat minus...» (III, 1).
expl.: «... Nil nimium satis est nescit et hoc nimium » (VII, 7 - éd. R. Peiper, Decimi Magni Ausonii... Opuscula, Leipzig, Teubner, 1886, p. 407-408).
~ f. 63 v° col. 2: ‹De duodecim absiuis saeculi›.
inc.: «Sapiens sine bonis operibus, Senex sine religione...» (18 lignes).
~ — ‹Evgenivs Toletanvs, Carmina (extraits)›.
inc.: «Qui petit excelsa debet uitare ruinam... » (80, 1 -15 lignes).
f. 63 v°-67 v°: Pvblilivs Syrvs, Sententiae.
pas de titre.
f. 67 v° col. 1: Caecilivs Balbvs, De nugis philosophorum (extrait).
suit sans séparation le texte précédent.
inc. l. 19: «Cicero. Nulle sunt occultiores insidie quam he... ».
expl.: «... quia formam Minerue mentitus est. Explicit. Deo gratias. Amen » (recension des Codices Parisini, 1 - éd. E. Wölfflin, Bâle, 1855, p. 37; les textes des f. 63-63 v° et 67 v° accompagnent également les Senientiae de Publilius Syrus dans le ms. Cambridge, Trinity Coll. R.9.21 (XIIe s.), f. 198-200).
f. 67 v°-73: ‹Sententiae morales›.
florilège d’auteurs classiques et médiévaux, parmi lesquels:
f. 67 v°: Seneca, De remediis fortuitorum (extraits).
expl.: «...omnes terriculas eius elucas [sic] » (1, 3).
f. 67v°-68v°: Ps. Seneca, Liber de moribus (extraits).
inc.: «Morieris. Stultum est timere quod uitare non possis... » (39).
expl.: «...Agnosci amat quod odium ostendit» (cf. 54).
f. 68 v°-69: Caecilivs Balbvs, De nugis philosophorum (extraits).
inc.: «Nvlle sunt occultiores insidie quam he que latent...» (1).
expl.: «... Geminatur peccatum cum delicti non pudet » (recension des Codices Parisini, 81 - éd. E. Wölfflin, Bâle, 1855, p, 37-42).
f. 69 col. 1: Ps. Seneca, Liber de moribus (extraits).
inc. l. 24: «Fugienda sunt omnibus...» (144).
expl. l. 32: «... que sola deo homines proximos facit » (145).
f. 69-69 v°: Seneca, Epistulae ad Lucilium (extraits remaniés).
inc. f. 69 col. 1, l. 32: «Peregrinantes multa hospitia habent nullas amicitias... » (Ep. 2, 2).
expl. f. 69 v° col. 2, l. 18: «... Alit lector [sic] ingenium studio fatigatum sine studio tamen non reficit» (cf. Ep. 84, 1).
f. 69 v° col. 2: Caecilivs Balbvs, De nugis philosophorum (extraits remaniés).
inc. l. 18: «Felicitas semper subiecta est inuidie... ».
expl. l. 31: «... Causeas ne habes armarium pocius quam pectus doctum» (recension du Codex Monacensis, X, 5 et XLVIII, 6 - éd. E. Wölfflin, Bâle, 1855, p. 22 et 34).
f. 69 v° col. 2: ‹Sententiae› .
1) «Omnia repentina probantur incauta» (non identifié).
2) «Proprium est stultitie aliena uicia cernere suorum obliuisci » (Cicero, Tusculanae disputationes, III, 30, 73).
f. 69 v°-70: Pvblilivs Syrvs, Sententiae (extraits remaniés).
inc. f. 69 v° col. 2, l. 34: «Aut amat aut odit mulier, nichil est tertium... » (Sent. 6).
expl. f. 70 col. 1, l. 20: «...Secreto amicos argue uel admone palam lauda» (Prouerb . 103).
~ f. 70-73: ‹Florilegium hieronymianum ?›
inc.: «Si dilexeris audire sapiens eris. Sepius utere auribus quam lingua...» (non identifié).
expl.: «... Quid michi prodest si me nesciente aliis mala mea referas et sic singulis loqueretis quasi nulli alii dixeris. Vtinam quod renuntiamus seculo uoluntas sit non necessitas. Deo gracias. Amen » (non identifié; cette compilation contient plusieurs extraits de S. Jérôme, que l’on retrouve dans le Florilegium hieronymianum, cf. R. Etaix, Un ancien florilège hiéronymien, dans Sacris Erudiri, 21, 1972-1973, p. 5-34).
f. 73 v°-78 v°: Ps. Seneca, De uerborum copia (recension bâtarde).
titre: «Incipit liber Annei Senece De quatuor uirtutibus cardinalibus ».
inc.: «Quatuor uirtutum species... ».
expl. incomplet: «... Hoc est salutare non conuersari cum dissimilibus. Deo gratias. Amen» (éd. J. Fohlen, op. cit. infra, p. 194-205).
f. 79-106: Seneca, De ira.
division en 5 livres.
titre: «Liber Senece ad Nouatum de ira incipit primus ».
(liv. III) inc. f. 96v°: «Ne irascamur...» (III, 5, 2).
(liv. IV) inc. f. 100: «Iram in quocumque... » (III, 16, 1).
(liv. V) inc. f. 105: «Videamus quomodo...» (III, 39, 1).
f. 106-159 v°: Seneca, De beneficiis.
titre: «Incipit liber primus Senece de beneficiis ad Elbutium [sic] Liberalem ».
f. 160-216: Seneca, Naturales quaestiones (I-VII).
titre: «Lucii Annei Senece de naturalibus questionibus ad Lucilium liber primus de ignibus celestibus et his que fiunt circa stellas incipit ».
les liv. IV b et V sont réunis, et les liv. VI-VII sont numérotés V-VI.
f. 216-218: Ps. Seneca, Prouerbia per alphabetum.
titre: «Incipiunt prouerbia Senece par alphabetum ».
inc. f. 216 v°: «AQuisitio que honestati non obuiat est laudanda. Alienum a gratia donum diutius est expectatum... ».
expl.: «... Çonam [sic] egregie dignitatis consequitur qui proficit in doctrina. Çima (?) uitiorum tenebras philosophie lumen prorsus religat. Çodiaci splendore superat qui sapientie splendore corruscat » (recensions analogues dans les mss. Londres, Brit. Libr., Royal 8.E.X (XIVe s.), f. 112 et Venise, Bibl. Marc., lat.X IV, 335 (XVe s.) f. 128-131 v° - éd. d’après ce dernier manuscrit, G. G. Meersseman, Seneca maestro di spiritualità nei suoi opuscoli apocrifi dal XII al XV secolo, dans Ital. med. e uman., 16, 1973, p. 79-85).
f. 219-282: Seneca, Dialogi.
f. 219-228: De tranquillitate animi.
titre: «In nomine domini. Amen. Lutii Annei Senece de tranquillitate animi ad Serenum liber incipit ».
f. 228-235 v°: De breuitate uitae.
titre: «Incipit liber Lutii Annei Senece Cordubensis de breuitate uite ad Paulinum ».
f. 235 v°-242: Ad Polybium de consolatione.
inc. f. 235 v° col. 2, l. 14: «Nostre compares firma sunt... ».
f. 242-247: De prouidentia.
titre (add.): «Incipit liber de prouidentia Dei ad Lucilium cum mundus prouidentia regatur. Quare multa mala bonis uiris accidant ».
. 247-253: De constantia sapientis.
titre: «Incipit liber Lutii Annei Senece ad Serenum quomodo in sapientem nec iniuria nec contumelia cadit ».
f. 253-261 v°: De uita beata.
titre: «Incipit liber Lutii Annei Senece ad Gallionem de uita beata ».
f. 261 v°-264: De otio.
inc. f. 261 v° col. 2, l. 20: «Cur nobis magno consensu... ».
f. 264-274: Ad Marciam de consolatione.
titre: «Incipit liber Annei Senece de consolatione ad Marciam ».
f. 274-282: Ad Heluiam de consolatione.
titre: «Incipit liber Lutii Annei Senece de consolatione ad Helbiam matrem suam ».
f. 282: Vita Senecae.
titre: «Incipit prologus in librum de libero arbitrio ».
inc.: «Lucius Anneus de Grecis fuit locus...».
expl.: «...siue bonum siue malum» (éd. C. Questa, Accessus medioevali al «De moribus » dello Pseudo-Seneca dans Riv. cult. class. med., 2, 1960, p. 185).
f. 282-284: Ps. Seneca, Liber de moribus.
titre: «Incipit liber Annei Senece de libero arbitrio ».
expl.: «...non socius tue beatitudinis ».
suivent deux sentences non identifiées: «Qui ledit non ledentem se quandoque ledetur et ipse. Qui iterat scelus penitentia oblutantis mestitiam ingerit parentum suorum. Lutii Annei Senece Excellentissimi Moraliste de libero Arbitrio Liber explicit. Deo gratias. Amen ».
f. 284-295 v°: Seneca, De clementia.
titre: «Annei Senece auunculi Lucani poete liber primus incipit De clementia Ad Neronem ».
~ f. 295 v°-298 v°: Apollinaris Sidonivs, Opera (extraits).
f. 295: Carmen I.
f. 296-298 v°: Epistulae (extrait: V, 7 et VII, 9, contio).
f. 298 v°-299 v°: Seneca, Apocolocyntosis.
expl. incomplet: «... Quod nunc profani [sic] uocis incerto sonas. Deo gratias. Amen » (VII, 2).
Origine: italienne, écriture gothique soignée de type «bononiensis ». Note de copiste au f. 59: «Laus tibi Christe quoniam liber explicit iste ».
Possesseur: le cardinal Domenico Capranica (ex-libris gravé au dos de la reliure: «EX BIBL. CARD. FIRMAN. »).
Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.
Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index