Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3532

  • Titres attestés :
    • Johannes de Friburgo.
    • Manuale collectum de Summa confessorum.
    • Tabula Summae confessorum.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3532
    • Paris. BnF, Latin 3532
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Jean de Fribourg (1250?-1314)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 500 ff. à 2 colonnes.
  • Format :
    • 200 × 135 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Initiales en couleurs à filigranes et à antennes. Rubriques. Piedsde-mouche en couleurs. Titres courants en couleurs. Manchettes. — Le texte des rubriques est transcrit en petits caractères au bas des feuillets. — 41 cahiers de 12 ff., sauf le 7e de 16 ff., le 15e et le 38e de 10 ff., le 32e de 14 ff., le dernier de 6 ff. Quelques signatures subsistent « Ius » (12v), « IIus » (24v), « IIIus » (36v), « IIIIus » (48v), puis « Ius » (100v), « IIus » (112v), « IIIus » (124v), « IIIIus » (136v), « Vus » (148v). Réclames à chaque cahier. Corrections marginales contemporaines ; la mention : « correxi » subsiste à la fin de plusieurs cahiers, ff. 12v, 24v, 60v, 72v, 100v, 112v, 172v, 181v, 193v, 205v, 412v, 424v, 448v, 460v, 470v. — Les ff. 1v, 88v, 399v-400v sont blancs. — Aux ff. 1 et 500v mentions de provenance à demi-effacées : « Pertinet monasterio... » (1), « Iste liber est D. ... canonici regularis ecclesie... Si quis invenerit, reddat pro Deo » et « Comparatus pro IX libris... antiquorum » (500v).500 ff. à 2 colonnes.200 × 135 mm.
  • Reliure :
    • Demi-reliure maroquin rouge aux armes de Napoléon III, signée : J. Weber. 1853. Titre au dos : « Manuale confessorum ».

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1 « Hec est forma absolutionis facienda habentibus a papa plenam indulgenciam in articulo mortis. Primo dicat infirmus confessionem suam... — ... juxta formam indulgencie concessam ».

    F. 2-362v Manuale collectum de Summa confessorum, abrégé de la Somme de Jean de Fribourg. « Prologus. Cum [corr. pro : sum] Summa confessorum penitentiarios specialiter... — ... rubricellas per ordinem supponendo... » (2-2v) ; — table : « Liber primus. De symonia, titulus primus... — ... De regulis juris. Explicit etc. » (2v-5) ; — [L. I] « Incipit manuale collectum breviter de Summa confessorum. De symonia, titulus primus, questio I. Symonia secundum theologos et juristas diffinitur... — ... hoc preceptum ad implendum, XXI di. Nunc autem in Glossa. Explicit prima pars » (5v-77v) ; — « Incipit secunda pars hujus opusculi. De homicidio, titulus primus. Dictum est in prima parte de quibusdam criminibus que principaliter in Deum... — ... ex tunc expelli non potest ut C. de apochis, l. penult. Explicit secunda pars » (77v-152v) ; — « Incipit tercia pars, de qualitate ordinandorum, titulus Ius. In ista tercia parte agitur de clericis et ordinationibus et quales... — ... magis esset vacandum hujusmodi quam communiter fiat. Explicit tractatus de penitentia et per consequens tercia pars hujus compilationis » (152v-320v) ; — « Incipit tractatus de matrimonio quasi quarta pars hujus summe. De sponsalibus titulus primus. Circa tractatum de matrimonio primo videndum est de sponsalibus... — ... contra legis nititur voluntatem. Explicit manuale collectum de Summa confessorum » (320v-362v) ; cf. A. Teetaert, dans Miscellanea G. Mercati, II, Cité du Vatican, 1946, 318-320 ; M. W. Bloomfield, dans Traditio, XI (1955), 285 n° 197 a, 364 n° 950 c.

    F. 363-399 [JOHANNES de FRIBURGO, Confessionale] « Incipit tractatus de instructione confessorum ». Prologue : « Simpliciores et minus expertos confessores de modo audiendi confessiones... — ... prout secundum modum presentis opusculi videbitur oportunum » (363-363v) ; — table : « Rubrice prime partis. Amonitiones generales... — ... De penitentia in extremis sive infirmorum » (363v) ; — [Ia Pars] « Ammonitiones generales. Cum aliquis suam petit confessionem... — ... solus papa. De hiis habes li. I tit. IX de j uramento et perjurio q. XXVI » (363v-380) ; — « Incipit secunda pars hujus tractatus. Post instructionem de interrogationibus eorum peccatorum... — ... frequentibus ammonitionibus impulsabis. Explicit Confessionale » (380-399) ; cf. Hauréau, dans Hist. litt., XXVIII, 269-270 ; Bloomfield, op. cit., 364 n° 951 ; P. Michaud-Quantin, Sommes de casuistique et manuels de confession au Moyen-Age, Louvain, 1962, 49-50.

    F. 401-500v [Tabula Summae confessorum] « Prologus. Si complete non inveneris omnia in Manuali... — ... lector querat plenius in illa summa » (401) ; — « Abbas. Utrum unus abbas possit presidere in diversis monasteriis... — ... jejunium, furtum, matrimonium et in multis aliis locis. Explicit tabula super Manuale » (Jean de Fribourg, Summa confessorum, Paris, 1519, in fine) (401-500v).

Intervenant

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Abbas. Utrum unus abbas possit praesidere...

    f. 401

    Circa tractatum de matrimonio primo videndum est de sponsalibus...

    f. 320v

    Cum aliquis suam petit confessionem...

    f. 363v

    Cum Summa confessorum paenitentiarios specialiter...

    f. 2

    Dictum est in prima parte de quibusdam criminibus quae principaliter in Deum...

    f. 77v

    In ista tertia parte agitur de clericis et ordinationibus et quales...

    f. 152v

    Post instructionem de interrogationibus eorum peccatorum...

    f. 380

    Primo dicat infirmus confessionem suam si potest...

    f. 1

    Si complete non inveneris omnia in Manuali quae tanguntur...

    f. 401

    Simonia secundum theologos et juristas definitur quod est studiosa voluntas emendi...

    f. 5v

    Simpliciores et minus expertos confessores de modo audiendi confessiones...

    f. 363

    Absolution -- in articulo mortis
    Correcteur -- Mentions de correcteur
    D..., canonicus regularis.. -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (XIIIe et XIVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (XIIIe et XIVe s.) à décor animal
    JOHANNES FRIBURGENSIS LECTOR, O.P. -- Abbreviatio : Manuale collectum de Summa confessorum
    JOHANNES FRIBURGENSIS LECTOR, O.P. -- Confessionale
    JOHANNES FRIBURGENSIS LECTOR, O.P. -- Summa confessorum. Tabula
    Manuscrits -- Prix des manuscrits
    MAZARIN (Jules, card.) -- Possesseur
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Napoléon III
    WEBER (J.) -- Reliures signées (XIXe s.)

Source des données