Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q98190
Manifeste IIIF
Numérisation :
Parch., XIVe s., IV + 127 ff. (+ f. 115 bis; f. III-IIIv° blancs), 290 x 215 mm. Le f. I est palimpseste.
Recueil de deux parties: 1) f. 1-98v°; 2) f. 99-127v°. Gloses marginales et interlinéaires de plusieurs mains contemporaines et postérieures. Au f. Iv°, table du contenu (XVe s.) énumérant seulement les œuvres d’Apulée.
Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI
f. 2: //decorissimum fuisse
f. 100: //Nec modo
~ f. I-Iv° (texte inférieur): Aristoteles, Elenchi sophistici (transl. lat. Boethii - fragment: I, 5-9).
f. Iv° (texte supérieur - add. XVe s.): Ovidivs, Tristia (fragment)
titre: «Ouidius libro quinto de tristibus »
inc.: «Per gestum res est significanda mihi... » (V, 10, 36-40).
~ f. II-IIv°: Concilium Claromontanum a. 1095 (Relatio).
~ f. IIv° (marg. sup.): Nicolavs de Lyra, Postilla in Danielem (extrait).
- Solinvs, Collectanea rerum memorabilium (extrait).
titre: «Solinus uero de mirabilibus mundi ca‹pitul›o p‹rim›o sic dicit ».
inc.: «Ante Augustum Caesarem incerto modo annum computabant... ».
expl.: «... Rome in inicio annum decem mensibus computauerunt » (I, 34-35 - éd. Th. Mommsen, Berlin, 1895, p. 9, l. 10-15).
- Plinivs maior, Naturalis historia (extrait).
inc.: «In sanctuariis Mitridatis maximi regis deuicti Gneus Pompeius inuenit... ».
expl.: «... nullum in uenenum nociturum illo die » (XXIII, § 149).
f. IV-IVv°: Testimonia de Apuleio.
1) Avgvstinvs Hipponensis, De civitate Dei (extrait: VIII, 19, De Apuleio)
inc.: «Postremo Apuleius ipse numquid apud christianos iudices de magicis artibus... ».
expl.: «... que non possunt ab innocente committi ».
~ 2) Thomas Waleys, Commentarius s. Augustini de ciuitate Dei (extrait)
inc.: «Scribit Apuleius librum quemdam qui intitulatur de magica seu magia... ».
expl.: «... integre ciuitates absorbentur a terra. Similiter per inundationes etc. Hec predicta scribit Thomas Valeys super 2°.c°. 4ti. li. de. ci. de. ad principium ».
~ f. IVv° (add. XVe s.): Evgenivs Toletanvs, Carmen XLII: De animantibus ambigenis.
- (add. XVe s.): Anthol lat. 160.
titre: «VERSVS VIRGILII » (4 v.).
1 - f. 1-98: Apvleivs, Opera.
f. 1-27: Apologia (ms. V2 des éditeurs).
titre: «Incipit liber Lucii Apulei Herculis Platonici Madarensis (corr. en: “ Madaurensis ”) pro se apud Claudium Maximum proconsulem Romanum. Incipit liber primus de magia».
f. 17v° à la fin du chap. 65: «Ego. G. Crisippus Salustius legi et emendaui Rome felix Lucii Apulei Herculis Platonici Magdarensis [sic] pro se apud Claudium Maximum proconsulem Romanum De magia liber primus explicit. Incipit liber secundus de magia».
à la fin «Lucii Apulii Herculis Platonici Madarensis pro se de magia liber IIus explicit. Ego Salustius emendaui Rome felix ».
f. 27-88v°: Metamorphoses.
titre: «Incipit primus liber Metamorfoseos Apulei ».
(gloses) inc. en marge: «Metamorphoseos ducitur a metha grece latini trans et morphosis mutatio... ».
f. 37 à la fin du liv. II: «Ego Salustius et emendaui Rome felix Mathamorphoseon [sic] liber secundus explicit ».
la souscription de Salustius (sous la forme «legi et emendaui ») se retrouve à la fin des liv. III (f. 41v°), IV (f. 47v°) et V (f. 52v°).
f. 88v°-98: Florida (manuscrit V2 des éditeurs).
le texte suit sans séparation les Metamorphoses.
titre (add. dans la marge supérieure): «Hic incipit liber primus Floridorum Lucii Apulei Herculis Platonici Madaurensis ».
f. 98: Avgvstinvs Hipponensis, De civitate Dei (extrait: De Apuleio).
inc.: «Apuleius Platonicus Madaurensis de hac re sola unum scripsit librum... ».
expl.: «... eorum affectibus conuenire » (17 lignes -VIII, 14).
- Macrobivs, Commentarius in Somnium Scipionis (extraits).
inc.: «Anima ergo creans sibi condensque corpora... ».
expl.: «... cuius sedes in capite est » (6 lignes -I, 14, 8-10).
- Macrobivs, Saturnalia (extraits).
inc.: «Nichil tam cognatum sapientie quam locis... ».
expl.: «... indecorum sit hominibus confiteri » (4 lignes -VII, 1, 20-21 et 1, 7, 6).
f. 98v°: Boethivs, Commentarius in Ciceronis Topica (extrait)
inc.: «Vindicta est uirgula quedam... ».
expl.: «... illa uindicta uirgula uocabatur» (2 lignes -liv. I (fin) - éd. P. L., 64, col. 1060 B-C).
f. 98v°: ‹Fabula pistoris uxorisque eius ex Apulii Metamorphoseon libro nono›.
inc.: «Pro clariori noticia fabule illius quam describit autor iste Apuleius in nono Metamorphoseos... ».
expl.: «... Sed postea deuicta muneribus uxoris ipsum pistorem nequiter intervenit» (cf. Apvleivs, Metamorphoses, IX, 14-30).
2 - f. 99-104v°: Apvleivs, De deo Socratis.
titre: «Incipit liber Apulei de deo Socratis ».
f. 104v°-112v°: Ps. Apvleivs, Asclepius.
titre: «Sequitur liber eiusdem Apulei de natura deorum. Et est dialogus Asclepii et Hermetis Trimegisti ».
f. 113-127v°: Apvleivs, Opera.
f. 113-120v°: De Platone et eius dogmate.
titre: «Liber Apulei de habitudine Platonis et eius doctrina ».
titre courant: «De dogmate Platonis ».
f. 121-127v°: De mundo.
titre: «Liber Apulei de habitudine mundi qui et appellatur Cosmographia »
à la fin: «Explicit liber Apulei de habitudine mundi et ipsius gubernatore et de multiplicitate fati » (add.: «qui liber a nonnulis intitulatur Cosmographia Apulei »).
~ f. 127v°: Avgvstinvs, De ciuitate Dei (extrait: IX, 11).
- Seneca, Epistulae ad Lucilium (extrait).
inc.: «Et prima causa est cum quis ignarus sit... ».
expl.: «... non uult esse cui reddat » (2 lignes - ep. 81, 31-32).
- Macrobivs, Commentarius in Somnium Scipionis (extrait).
inc.: «Ipsius quoque hominis Plato duas mortes... ».
expl.: «... non absolutionem consequi sed reatum » (10 lignes -I, 13, 5-8).
Origine: 1 et 2 -italienne, écritures gothiques plutôt arrondies.
Possesseurs: 1 et 2 - Benvenuto Rambaldi d'Imola († ca 1388), selon l’ex-libris du f. Iv°: «Liber Benvenuti Imolensis »; Fulvio Orsini († 1600).
Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.
Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index