Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q100835
Manifeste IIIF
Numérisation :
Papier (filigranes, f. 1-4: Briquet 6384: Udine, 1425; f. 5, 10, 22, 28 et 29: var. Briquet 11877: Trévise, 1441; f. 6-9, 11-20, 32, 33, 38-39, 41-48, 51 et 56: var. Briquet 11703: Vicence, 1448-1456; f. 21, 30-31, 34-37, 40, 50, 52-57 et 57-89: var. Briquet 6270: Venise, 1457-1459; f. 24-27, lettre R à la croix, manque dans Briquet), XVe et XVIe s., 89 ff. (f. 3v°-4, 21v°, 68-68v° et 89v° blancs), 210 x 146 mm. Titres en capitales rubriquées, rouge ou rouge et bleu; nom des personnages rubriqués. Aux f. 23v°-35v° et 84-86, gloses marginales et interlinéaires contemporaines.
Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI
f. 7 (2ème du texte): //sed tamen tale
~ f. 1-3 et 4v°: ‹Grammatica› (extrait: De interrogationibus).
1) inc.: «‹A›d interrogationem facta per quo possimus dupliciter latinari... » (cf. G. L. Bursill-Hall, op. cit. infra, n° 288. 314).
2) f. 4v°: (extrait: Utrum grammatica scientia sit).
inc.: «Reuerende. Responsalis huius uestrae conclusionis... » (non identifié).
~ f. 5-5v°: Antonivs Ferrariensis, Carmina 3 (italice).
~ f. 5v°: Ps. Franciscvs Petrarca, Carmen (italice).
f. 6-21: Cicero, Paradoxa ad Brutum
titre: «M.T.C. ».
à la fin: «EXPLICIT L‹IBER› PARADOSSORUM M.T.C. ».
f. 22-23v°: Praefatio Monacensis ad Terentium
pas de titre.
inc.: «TERENTIVS Affer genere extitit ciuis Kartaginensis. Reuertente autem Scipione Romam... ».
expl.: «... Filomenam quam desponsauera‹t› dederunt Carino sodali eius» (éd. d'après ce ms., G. Ballaira, op. cit. infra, p.15-17; Y.-F. Riou, Essai sur la tradition manuscrite du «Commentum Brunsianum » des comédies de Térence, dans Rev. hist. Textes, 3, 1973, p. 106-112).
f. 23v°: Epitaphium Terentii (Anthol. lat. 487c)
(glose) en marge, inc.: «Teste Tulio primo rectoricorum [sic] capitulo de narratione. Fabule [sic] est que nec ueras... ».
f. 23v°-41: Terentivs, Andria.
titre f. 24: «Incipit liber primus Terentii Affrii [sic] Andria ».
les gloses marginales sont tirées du Commentum Brunsianum et se retrouvent, en partie dans le Commentarius antiquior de F. Schlee, Scholia Terentiana, Teubner, 1893, p. 79 sq.
(gloses) inc. f. 29v°, marge gauche: «Audiui Archillis (I, 228) Misis et Rechillis [sic] ancille fuerunt Glicerii quae dum parturiet misit unam istarum scilicet Misin ad accersandam obstatrice [sic] nomine Lesbiam... ».
f. 32, marge sup.: «Quid ais Biria (II, 301) Carinus iste amabat Filomenam filiam Cremetis quam Simo et Cremes desponsauerant Pamphilo... » (cf. F. Schlee, op. cit. p. 83).
~ f. 41-41v°: ‹Grammatica› (extrait: De aduerbiis).
inc.: «Ista sunt aduerbia per que debemus respondere ad interrogationem factam per ubi... » (suit per quo, per unde, per qua - non identifié).
~ f. 42-50v° et 56v°-57v°: ‹Gvarinvs Veronensis, Regulae grammaticae (extraits, détails cf. J. Ruysschaert, Codices Vaticani..., 1959, p. 87-88).
~ f. 51-56: ‹Gvarinvs Veronensis, Carmina differentalia›.
f. 58: Ovidivs, Tristia (extrait).
titre: «Incipit Ouidius in Ponto [sic]».
inc.: «Ille ego qui fuerim tenerorum lusor amorum... ».
expl.: «... Inque suum furbim musa tracbat [sic] opus » (IV, 10, 1-20).
~ — Porcellivs, Carmen ad Antonium Beccadelli Panormitam.
inc.: «Casta Panormite sociata est laura poete... » (6v. - cf. L. Bertalot, Initia humanistica..., I, n° 635 - ne cite pas le ms.).
~ f. 58v° ‹Nota de grammatica›.
texte: «Hec sunt uerba que non sunt in usu uidelicet scilicet Fligo pleo ligeo spitio leo sidero fendo ».
~ f. 59-67v° ‹Gvarinvs Veronensis, Regulae grammaticae› (extraits, détails, cf. J. Ruysschaert, op. cit. p. 88-89).
f. 69: Avsonivs, Eclogarum liber. III De uiro bono seu Ps. Vergilivs, Vir bonus (Anthol. lat. 644)
titre: «P. VIRGILII MARONIS MANTVANI VIR BONIS [sic] INCIPIT FELICITER».
f. 69v°-70v°: Qvintilianvs, Institutio oratoria (extraits)
titre: «Quintilianus de institutione oratoria ».
inc.: «Elonquentia [sic] quoque non mediocri est opus ut de unaquaque earum... » (I, 4, 5; suivent du même livre, sans ordre: 2, 28; 3, 5-11; 1, 8; 1, 10; 1, 20; 1, 35-37; 2, 18-22; 2, 26-27; 2, 30-31).
expl.: «... non esset in rebus humanis eloquentia si tantum cum singulis loqueretur (2, 31). Desinit esse remedio locus ubi que uitia fuerunt mores fiunt etc.» (Seneca, Epistulae ad Lucilium, 39, 06).
f. 71-72v°: Servivs, Commentarius in Vergilii Aeneidem (extraits abrégés du liv. I)
inc.: «‹I› n expudennis [sic] Autoribus hec consideranda sunt... ».
expl.: «... aspiratione dicitur a re diuina, hic illius arma hic currus fuit » (cf. I, v. 17 - éd. G. Thilo, 1, Leipzig, 1881, p. 1-18).
f. 73-75: ‹Commentarius in Vergilii Aeneidem› (extrait).
inc.: «Arma uirum. Nota quod unusquisque autenticus poeta tria facit ut noster Maro... ».
expl.: «... ex quatuor elementis scilicet ex igni, ethere, aqua et terra contigit id est euenit, oppetere » (I, 96).
f. 75v°-76: ‹Glossarium›.
inc.: «Notandum quod obeto dicitur quia ore... ».
f. 76v°-77v°: «Vocabula Seruii grammatice ».
inc.: «Hoc forum neutro genere dicimus locum rebus egendis destinatum... ».
~ f. 78-82v°: ‹De peccatis› (italice).
~ f. 83-83v°: ‹Formula confitendi› (italice).
f. 84-87v°: Ps. Vergilivs, Moretum.
titre: «Opus Virgii [sic] Mantuani incipit Moretum ».
(glose) inc. en marge: «Nox a nocendo quia oculis nocet... ».
~ f. 87v°-89: Porcellivs, Carmen.
inc.: «Accipe augurium quod regi ostendit Apollo... » (60 v.).
Origine: italienne, écritures humanistiques cursives de plusieurs mains (cf. J. Ruysschaert, op. cit. p. 90).
Possesseurs: Francesco Sanità de Sulmona qui a inscrit une cote (?) et son nom en haut du f. 1: «[47]. Iste liber est mei Francisci de Sanitatis de Sulmona» et au f. 5, en rouge, raturé: «V, Iste liber est mei Francisci P. ‹...›ii de Sanitatis de Sulmona»; on lit aussi au bas du f. 21: «Presbiter de Sanitatis »; les armes dessinées à la plume dans l'initiale du f. 59: de... à 2 chevrons de... accompagnés de 4 croix de..., sont probablement les siennes (cf. infra, Vat. lat. 11474, mêmes ex-libris et mêmes armes). Il s'agit peut-être de l'abbé du monastère de S. Maria in Caramanico du même nom († 1569), qui fut ami d'Ercole Ciofano; Antonio Ciofano qui inscrit son nom au bas du f. 2 sur l’ex-libris de F. de Sanitatis: «D. Antonius Cyofanus » (XVIe s.), peut-être Marco Antonio frère d'Ercole Ciofano (ami de Marc-Antoine Muret, cf. infra Vat. lat. 11471); Marc-Antoine Muret; Collège Romain des Jésuites d'après l'inscription en partie effacée au f. 6: «Coll. Rom. ‹Soc. Jesu› cat. inscr. ex Bibl. Mureti »; le manuscrit a été donné en 1912 par Pie X à la Bibliothèque Vaticane.
Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.
Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index