Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q63547
Manifeste IIIF
Numérisation :
Source des données : BnF Archives et manuscrits
F. 1-64v Recueil de sermons sans nom d'auteur, classés dans l'ordre liturgique, temporal et sanctoral mélangés, très proche du ms. Latin 15965 ; cf. liste des incipit dans Schneyer, Repert. lat. Serm., IX, 204-207. Les textes identifiés sont pour la plupart attribuables à Alain de Lille.
« Sermo de s. Trinitate » [ALANUS DE INSULIS] (éd. M.Th. d'Alverny, Alain de Lille, Paris, 1965, 252-262, d'après ce ms.) ; cf. ms. Latin 15965, f. 2-2v et Schneyer, n° 1 ; voir aussi Schneyer, op. cit., I, 76, n° 88 (1-3v) ; — « Sermo de Adventu Domini » [IDEM] ; cf. ms. cit., f. 2v-3v et Schneyer, n° 2 ; voir aussi Alverny, op. cit., 131 ; Schneyer, I, 74, n° 61 (3v-5v) ; — « Sermo in Adventu Domini » ; cf. ms. cit., f. 13-13v et Schneyer, n° 20 (5v-6v) ; — « Item sermo de Adventu » [ALANUS DE INSULIS] ; cf. ms. cit., f. 13v-14v et Schneyer, n° 21 ; voir aussi Alverny, op. cit., 135 ; Schneyer, I, 75, n° 77 (6v-9v) ; — « De nativitate Domini » [IDEM] ; cf. ms. cit., f. 14v-16 et Schneyer, n° 22 ; voir aussi Alverny, op. cit., 139-140 ; Schneyer, I, 76 n° 92 (9v-12) ; — « Item de Nativitate : Vox dicentis : Clama... (Is. XL, 6). Cujus est hoc verbum ? Verbi substantivi... » (12-13) ; — « Sermo de Nativitate. Veni, Domine, et noli tardare etc. [Ant. Adventus]. Clementissimus Pater, fratres karissimi, rex siquidem noster ante secula disposuit... » (13-15) ; — « De s. Johanne evangelista » ; cf. ms. cit., f. 17-18, version plus longue et Schneyer, n° 25 (15-16) ; — « Sermo in festo Innocentum » ; cf. ms. cit., f. 24-24v et Schneyer, n° 35 (16-17) ; — « Sermo s. Thome Cantuariensis » ; cf. ms. cit., f. 24v-25 ; Schneyer, n° 36 (17-18) ; — « Sermo in circumcisione Domini » [ALANUS DE INSULIS] ; cf. ms. cit., f. 4-4v et Schneyer, n° 4 ; voir aussi Alverny, op. cit., 136 ; Schneyer, I, 75, n° 82 (18-19) ; — « De Epiphania Domini » [IDEM] ; cf. ms. cit., f. 4v-5 et Schneyer, n° 5 ; voir aussi Alverny, op. cit., 123 et 129 ; Schneyer, I, 73, n° 58 (19-20) ; — « Item sermo de Epiphania » [IDEM] ; cf. Alverny, op. cit., 123 et 129 ; Schneyer, I, 73, n° 57 (20-21) ; — « Sermo de Purificatione » ; cf. ms. cit., f. 25-25v et Schneyer, n° 37 (21-22) ; — « Item sermo in Purificatione. Induere vestimentis tuis glorie tue... (cf. Is. LII, 1). In hac civitate nulla civium discordia ; per hanc civitatem... » (22-23) ; — « In prima dominica quadragesime » [INNOCENTIUS III, papa] (P.L., CCXVII, 371-376) ; cf. Schneyer, op. cit., IV, 43, n° 13 (23-25) ; — « Sermo in Ramis palmarum. Egredemini, filie Syon, et videte... (Cant. III, 11). Hec sunt verba Spiritus sancti, prolata per os Salomonis... » (25-26) ; — « Sermo in Passione Domini. O vos omnes qui transitis... (Thren. I, 12). Ecclesia de nobis miseris loquitur, miseriam nostram loquitur... », quelques phrases semblables dans le sermon ad religiosos d'Alain de Lille ; cf. infra, f. 60v-62 (26-27) ; — « Sermo in Passione Domini » ; cf. ms. cit., f. 23v-24 et Schneyer, n° 34 (27-28) ; — « Sermo in die Pasce. Duo ex discipulis Jhesu ibant... (Lc. XXIV, 13). Die illa, fratres karissimi, qua Dominus resurrexit a mortuis... » (28-29) ; — « Sermo in die Pentecostes. - Dum complerentur dies Pentecostes etc. (Act. II, 1). Notandum, fratres karissimi, quod verbum plenitudinis non sine summi ratione misterii... » (29-30v) ; — « Item sermo in Pentecosten. Spiritus Domini replevit orbem... (Sap. I, 7). Spiritus sanctus spiritus dicitur quia spiratus, quia inspiratus... » (30v-31v) ; — « De s. Johanne Baptista. Ex utero ante Luciferum genui te... (Ps. CIX, 3). In Scriptura multiplici legitur de Lucifero triplici... » (31v-33) ; — « Sermo de b. Petro apostolo. Beatus es, Symon Barjona etc. (Mt. XVI, 17). Octo articuli qui concurrunt ad beatitudinem... » (33-35) ; — « In festo apostolorum Petri et Pauli » [ALANUS DE INSULIS] ; cf. Alverny, op. cit., 133 ; Schneyer, op. cit., I, 74, n° 71 (35-36v) ; — « De Maria Magdalena » [IDEM] ; version légèrement différente du ms. cit., f. 9-10 et Schneyer, n° 13 ; cf. Alverny, op. cit., 129 ; Schneyer, I, 73, n° 55 (36v-38) ; — « Item [sic] de Assumptione » ; cf. ms. cit., f. 25v-26v et Schneyer, n° 38 ; P. Glorieux, Mélanges de sciences religieuses, Lille, 1951, 5-18 (38-40) ; — « Sermo de s. Maria » ; cf. ms. cit., f. 7-7v et Schneyer, n° 9 (40-41v) ; — « Sermo de Cruce Domini » [ALANUS DE INSULIS] (éd. Alverny, op. cit., 279-283, d'après ce ms.) ; cf. ms. cit., f. 8-8v et Schneyer, n° 11 ; voir aussi Schneyer, op. cit., I, 72, n° 47 (41v-43) ; — « De s. Michahele » ; cf. ms. cit., f. 20v-21 et Schneyer, n° 29 (43-44v) ; — « De martyribus sermo. Fulgebunt justi sicut sol... (Sap. III, 7-8). Audiamus, fratres karissimi, que sunt stipendia militum... » (44v-45v) ; — « De martyribus » [HILDUINUS] ; cf. ms. Paris, Bibl. Mazarine 774, f. 201v, sous le nom d'Hilduin ; Schneyer, op. cit., II, 718, n° 39 ; attribué aussi à Prévôtin de Crémone ; cf. ms. Latin 14859, f. 287-287v ; Schneyer, op. cit., IV, 873, n° 36 (45v-48) ; — « Sermo in festo mortuorum. Sicut cervus desiderat ad fontes... (Ps. XLI, 2). Heri, fratres karissimi, cum ymnis et canticis celebratur festivitas... » (48-49v) ; — « Sermo in festo defunctorum. Beati mortui qui in Domino moriuntur... (Apoc. XIV, 13). Notandum, fratres karissimi, quod quidam moriuntur peccato... » (49v-50) ; — « Sermo s. Andree apostoli » [ALANUS DE INSULIS] ; cf. ms. Latin 15965, f. 5-6 et Schneyer, n° 6 ; voir aussi Alverny, op. cit., 136 ; Schneyer, op. cit., I, 75, n° 83 (50-53) ; — « Sermo de Passione Domini » [IDEM] (P.L., CCX, 223-226) ; cf. Alverny, op. cit., 127-128 ; Id., dans Mélanges R. Crozet, Poitiers, 1966, 1092 ; Schneyer, op. cit., I, 70, n° 11 ; attribué aussi à Pierre de Roissy ; cf. ms. Latin 14859, f. 230-231 ; Schneyer, op. cit., IV, 769, n° 1 (53-55) ; — « De dedicatione ecclesie. Domum tuam, Domine, decet sanctitudo... (Ps. XCII, 5). De sanctitudine dupplicis domus Domini presens sollempnitas nos compellit loqui... » (55-56v) ; — « Sermo in dedicatione » [ALANUS DE INSULIS] ; cf. Alverny, op. cit., 137-138 ; Schneyer, op. cit., I, 72. n° 41 (56v-58) ; — « Sermo in dedicatione. Quam terribilis est locus iste... (Gen. XXVIII, 17). Fratres karissimi, legimus quinque loca in sacra Scriptura... » (58-59) ; — « Sermo in Assumptione b. Marie. Intravit Jhesus in quoddam castellum... (Lc. X, 38). In Scr[iptura] sacra una res et eadem multotiens diversa invenitur... » [RADULPHUS DE CURIS] (P.L., CLVIII, 644-649, sous le nom de s. Anselme, version plus longue ; P.L., XCV, 1505-1508) ; cf. A. Wilmart, dans Arch, d'hist. doctr. et litt. du M.A., II (1927), 17-23 (59-60v) ; - « Ad religiosos » [ALANUS DE INSULIS] ; cf. ms. Latin 15965, f. 3v-4 et Schneyer, n° 3 ; voir aussi Alverny, op. cit., 134 ; Schneyer, op. cit., I, 75, n° 75 (60v-62) ; — « De hominis vilitate » [IDEM] (éd. M.-Th. d'Alverny, dans Classical tradition. lit. and hist. st. in honor of H. Caplan, New York, 1966, 525-535) ; cf. ms. cit., f. 12-12v et Schneyer, n° 18 ; voir aussi Alverny, op. cit., 515-525 ; Id., Alain de Lille, 132-133 ; attribué à Étienne Langton par le ms. Latin 14859, f. 248 ; Schneyer, op. cit., V, 479, n° 162 ; Ph. Barzilley-Roberts, Studies in the sermons of Stephen Langton, Toronto, 1966, 214-215 (62-63v) ; — « Sermo ad prelatos. Homo cum in honore esset... (Ps. XLVIII, 13). Est honor prime creationis, est prelationis, est sanctitatis... — ...alii vulpem per fraudulentiam... », incomplet de la fin par lacune matérielle (63v-64). Sur les sermons attribués à Alain de Lille, cf. J.B. Hauréau, dans Not. et Extr., XXXII (1886), 21 ; J. Longère, Oeuvres oratoires de maîtres parisiens du XIIIe s., Paris, 1975, I, 25-27 et II, passim.
Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.
Absit mihi gloriari... (Gal. VI, 14)
Glorientur alii in divitiis cum Creso, alii in honoribus terrenis...
f. 41v
Absterget Deus omnem lacrimam... (Apoc. VII, 17 et XXI, 4)
Dum sanctorum considero gaudia, dum damnatorum penso supplicia...
f. 45v
Aquila magnarum alarum venit ad cedrum... (cf. Ez. XVII, 3)
Aquila ceteris avibus altius volat, irreverberato intuitu...
f. 15
Ascendam in palmam... (Cant. VII, 8).
Verba Sponsi in Canticis. Fratres carissimi, per palmam intellegimus crucem...
f. 53
Beati mortui qui in Domino moriuntur... (Apoc. XIV, 13).
Notandum, fratres carissimi, quod quidam moriuntur peccato, quidam in peccato...
f. 49v
Beatus es, Simon Barjona, etc. (Mt. XVI, 17)
Octo articuli qui concurrunt ad beatitudinem viae...
f. 33
Cum complerentur dies Pentecostes... (Act. II, 1).
Notandum, fratres carissimi, quod verbum plenitudinis non sine summi ratione mysterii...
f. 29
Cum esset rex in accubitu suo... (Cant. I, 11)
Quis est iste rex ? Quis ejus accubitus ?...
f. 36v
Cum natus esset Jesus in Bethleem... (Mt. II, 1).
Notandum, fratres, quod multiplex intellegitur Christi nativitas...
f. 20
Sicut in nativitate terreni regis diversae circumstantiae notantur...
f. 19
Dan coluber in via, cerastes in semita... (Gen. XLIX, 17)
Legimus in Zacharia propheta, fratres carissimi, de quattuor equis vario, candido, nigro...
f. 27
Domum tuam, Domine, decet sanctitudo... (Ps. XCII, 5).
De sanctitudine duplicis domus Domini praesens sollemnitas nos compellit loqui...
f. 55
Ductus est Jesus in desertum... (Mt. IV, 1).
Tres sunt qui temptant, Deus, daemon et homo. Sed Deus semper temptat ad bonum...
f. 23
Duo ex discipulis Jesu ibant... (Lc. XXIV, 13).
Die illa, fratres carissimi, qua Dominus resurrexit a mortuis, quinque vicibus corporis sui apparitionem...
f. 28
Ecce dies veniunt, dicit Dominus... (Jer. XXIII, 5).
Instante ortu solis justitiae, tres novi apparuerunt dies, tres fugatae sunt antiquae noctes...
f. 3v
Ecce odor filii mei... (Gen. XXVII, 27).
Hic loquitur Isaac ad Jacob filium suum, hic loquitur Christus ad Thomam martyrem...
f. 17
Ecce venit ad templum sanctum suum... (cf. Mal. III, 1).
Est templum materialis structura, est templum Ecclesia, est templum vita aeterna...
f. 21
Egredimini, filiae Sion, et videte... (Cant. III, 11)
Haec sunt verba Spiritus sancti, probata per os Salomonis, quibus nos admonemur extra egredi...
f. 25
Ex ore infantium et lactentium... (Mt. XXI, 16)
Qui sunt isti qui, dum lactent, Christum laudant, qui, dum sugunt ubera, surgunt ad divina...
f. 16
Ex utero ante Luciferum genui te... (Ps. CIX, 3)
In Scriptura multiplici legitur de Lucifero triplici...
f. 31v
Factum est silentium in caelo... (Apoc. VIII, 1)
Notandum, fratres carissimi, quod triplex est caelum spiritale, triplex est materiale...
f. 43
Fulgebunt justi sicut sol... (Sap. III, 7-8)
Audiamus, fratres carissimi, quae sunt stipendia militum...
f. 44v
Homo cum in honore esset... (Ps. XLVIII, 13)
Est honor primae creationis, est praelationis, est sanctitatis...
f. 63v
Homo natus de muliere... (Job XIV, 1).
Audi, homo, breve verbum...
f. 62
Induere vestimentis tuis gloriae tuae civitas Sancti... (cf. Is. LII, 1)
In hac civitate nulla civium discordia...
f. 22
Intravit Jesus in quoddam castellum... (Lc. X, 38).
In Scriptura sacra una res et eadem multotiens diversa invenitur significare...
f. 59
Isti sunt duae olivae... (cf. Apoc. XI, 4)
Qui sunt isti quorum sollemnitas instat...
f. 35
Militia est vita hominis... (Job VII, 1)
O homo, in his brevibus verbis tuam vitam lege...
f. 60v
O clavis David et sceptrum domus Israel... [Antiphonae Adventus]. Peccato primitivi parentis caelestis regni clausa est janua...
f. 6v
O vos omnes qui transitis per viam... (Thren. I, 12)
Ecclesia de nobis miseris loquitur, miseriam nostram loquitur, ad misericordes loquitur...
f. 26
Osculetur me osculo oris... (Cant. I, 1).
Audite, fratres carissimi, Mariae virginis et Christi caeleste colloquium...
f. 38
Postquam consummati sunt dies octo... (Lc. II, 21).
Circumcisus est Christus in octavo dierum, nos circumcisurus in octava aetatum...
f. 18
Praeteriens Jesus juxta mare Galilaeae (cf. Mc. I, 16-17)
Caelestis artifex qui fabricavit auroram et solem sicut ad sui notitiam...
f. 50
Quam terribilis est locus... (Gen. XXVIII, 17)
Fratres carissimi, legimus quinque loca in sacra Scriptura spiritaliter dicta...
f. 58
Quasi oliva speciosa in campis... (Eccli. XXIV, 19)
Haec specialiter et spiritaliter de virgine gloriosa intellegi possunt. Oliva in hieme...
f. 40
Scriptum est quoniam domus mea domus... (cf. Lc. XIX, 46)
Fratres carissimi, quattuor intelleguntur esse domus Dei...
f. 56v
Sicut cervus desiderat ad fontes... (cf. Ps. XLI, 2)
Heri, fratres carissimi, cum hymnis et canticis celebratur festivitas Omnium Sanctorum...
f. 48
Spiritus Domini replevit orbem... (Sap. I, 7).
Spiritus sanctus spiritus dicitur quia spiratus, quia inspiratus...
f. 30v
Tres sunt qui testimonium dant... (I Joh. V, 7).
Sicut diversae sollemnitates diversis singillatim adtribuuntur personis...
f. 1
Veni ad liberandum nos, Domine Deus virtutum [Antiphonae Adventus]. Venit Filius Dei in secreto ad nos, venit in sacramento...
f. 5v
Veni, Domine, et noli tardare etc. [Antiphonae Adventus]. Clementissimus Pater, fratres carissimi, rex siquidem noster ante saecula...
f. 13
Verbum caro factum est... (Joh. I, 14).
O homo, audi tuae liberationis mysterium, tuae redemptionis praemium...
f. 9v
Vox dicentis : Clama, et dixi : Quid clamabo ?... (Is. XL, 6)
Cujus est hoc verbum ? Verbi substantivi...
f. 12
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index