Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2929

  • Titres attestés :
    • Hugo de Sancto Victore
    • S. Bernardus
  • Autre libellé du document :
    • France, Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 2929
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2929
    • Paris. BnF, Latin 2929
    • Paris. BnF, lat. 02929
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Bernard de Clairvaux (saint, 1090?-1153) | Hugues de Saint-Victor (1096?-1141)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 88 ff.
  • Format :
    • 210 × 155 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Initiales en couleur. Rubriques. Quelques incipits en capitale. — Signatures à 2 des cahiers. — Au f. 87v, texte effacé de la préface de s. Bernard aux sermons De laudibus Virginis matris : « Scribere me cogit... » cf. f. 1v.88 ff.210 × 155 mm.
  • Reliure :
    • Reliure XVIIIe s. maroquin rouge aux armes royales.

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1v Table.

    F. 1v-26v S. BERNARDUS : « Prologus beati Bernardi abbatis super : Missus est Gabriel. Scribere me aliquid... » (1v-2) ; — « Omelia prima. Missus est angelus... Quid sibi voluit... » (2-6v) ; — « Omelia secunda. Bonum quidem canticum... » (6v-14) ; lacune entre les ff. 6v et 7 depuis : « ... canituram esse, nemo qui... » jusqu'à : «... vir quid causetur... » ; — « Omelia IIIa. Libenter ubi mihi congruere... » (14-19v) ; — « Quarta. Non est dubium quicquid... » (19v-26v) ; — « Lectionem evangelicam exposui... » (Gsell et Janauschek, 32-74, De laudibus Virginis matris, préface, serm. 1-4 et excusatio).

    F. 27-28v « Fundamentum primum in ecclesia Dei est jaspis qui talem naturam habet... — ... Christus videlicet et Stephanus », à rapprocher de De Bestiis l. III, c. 57 : De duodecim lapidibus, imprimé dans les oeuvres de Hugues de Saint-Victor (P. L., CLXXVII, 115-119) ; cf. Silvestre, dans Scriptorium, IV (1950), 111-115 et notice du ms. Latin 2702.

    F. 28v-29 [HUGO DE SANCTO VICTORE, Miscellanea, tit. CLXXVII] « Similitudo de cerva » (ibid., 574-575).

    F. 29v Fragment sur la prière : « In oratione tria sunt habenda et tria petenda... — ... contra futura cautela poscenda est. »

    F. 30 « Epitaphia Eugenii papae », titre ajouté au XVIe s. « Urbis et orbis honor... » (Mercati, dans Compte-rendu du Congrès des sciences catholiques, V (1898), 298-300) ; cf. Cod. hag. I, 225 ; — « Epitaphium s. Bernardi abbatis », titre ajouté au XVIe s. « Clare sunt valles... » (P. L., CLXXI, 1456).

    F. 30v Hymnes en l'honneur de Notre-Dame : « Ave Maria, ave Dei speculum... », Ut solis radius intrat innoxius... », « Partus virginis non est exemplum... ».

    F. 31-87v HUGO DE SANCTO VICTORE. F. 31-57. [De sacramentis legis naturalis et scriptae] « Dialogus magistri Hugonis de Veteri Testamento » (P. L., CLXXVI, 17-42) ; au f. 57 : « Explicit dialogus de creatione mundi ».

    F. 57-65v « Tractatus ejusdem super : Audi Israel » [Institutiones in decalogum] c. 1-2 jusqu'à : «... subpetit facultas... » (57-61v), et : « Secundum preceptum secunde tabule : Non occides. Homicidium fit multis modis... — ... in quo salvari poterant propter concessionem » (61v-65v).

    F. 65v-76v « Expositio super canticum b. Marie » (P. L., CLXXV, 413-432).

    F. 76v-87v « De virginitate b. Marie » (P. L., CLXXVI, 857-876).

    F. 87v-88v [Miraculum b. Mariae] : « Quedam admonitio bona ad monacos. Sicut a majoribus nostris audivimus, fuit in Anglia... — ... et salvum facere quod perierat. »

    F. 1v-26v. (S. Bernardi opera, éd. J. Leclercq, H. Rochais, IV, Rome 1966, 13-58).

    Au f. 87v, signature d'Antoine de Mareste d'Alge ; cf. ms. Latin 1916.

Intervenants

Historique de la conservation

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Provient de l'abbaye cistercienne de Mortemer, au dioc. de Rouen, dont l'ex-libris du XVe s. se trouve au f. 1 ; cf. Deville, dans Revue cath. de Normandie, 1915, 49.

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Ave Maria, ave Dei speculum//...

    f. 30v

    Bonum quidem canticum illud, quod solum in regno Dei...

    f. 6v

    Clarae sunt valles, sed claris vallibus abbas//...

    f. 30

    Dicitur de cerva quod cum vulnerata fuerit a venatore...

    f. 28v

    Fundamentum primum in Ecclesia Dei est jaspis qui talem naturam habet...

    f. 27

    In oratione tria sunt habenda et tria petenda...

    f. 29v

    Partus virginis non est exemplum in sexu mulierum...

    f. 30v

    Secundum praeceptum secundae tabulae Non occides. Homicidium fit multis modis...

    f. 61v

    Sicut a majoribus nostris audivimus, fuit in Anglia [...] quidam clericus...

    f. 88

    Urbis et orbis honor, sed jam dolor urbis et orbis...

    f. 30

    Ut solis radius intrat innoxius fenestram vitream //...

    f. 30v

    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Epitaphium
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de laudibus virginis Mariae (super « Missus est »)
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de laudibus virginis Mariae. Excerpta
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XIIe s.)
    DE DUODECIM LAPIDIBUS
    EUGENIUS III (s.), papa -- Epitaphium
    HUGO DE SANCTO VICTORE -- De Beatae Mariae virginitate
    HUGO DE SANCTO VICTORE -- Explanatio in Canticum b. Mariae
    HUGO DE SANCTO VICTORE -- Institutiones in Decalogum legis dominicae (excerpta)
    HUGO DE SANCTO VICTORE -- Miscellanea (l. I, tituli singuli)
    HUGO DE SANCTO VICTORE -- De Sacramentis legis naturalis et scriptae
    Hymnes -- Hymnes divers
    Lapidaire
    MARESTE D'ALGE (Antoine de) -- Possesseur
    MARIA (b. Virgo) -- Hymnes divers
    MARIA (b. Virgo) -- Miracles Miracles divers
    MORTEMER (abbaye de), dioc. de Rouen -- Possesseur
    Prière -- Notes et fragments sur la prière
    RELIURE -- Reliures XVIIIe s. aux armes et chiffre royaux

Source des données