Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3257

  • Titres attestés :
    • BARTHOLOMAEUS de SANCTO CONCORDIO, Summa de casibus conscientiae
    • Bartholomaeus a Sancto Concordio Pisanus, Summa de Casibus Conscientiae.
  • Autre libellé du document :
    • France, Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 3257
    • Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 3257
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3257
    • Paris. BnF, Latin 3257
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Barthélemy de San Concordio (1262?-1347) | Boniface VIII (pape, 1235?-1303)
  • Date de fabrication :
  • Support : Papier. / papier
  • Composition :
    • 214 ff.
  • Format :
    • 280 × 200 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Initiales rouges, quelques rubriques. — 18 cahiers de 12 ff. sauf le 2e de 14 ff., le 17e de 6 ff. et le 18e de 4 ff., un feuillet monté sur onglet (f. 210) a été intercalé entre le 17e et le 18e cahier, réclames à chaque cahier, lacune entre le f. 210 et le f. 211. — Nombreuses notes marginales ; f. 18, 52, 121, 197 et f. 214v, signature : « J. Sain Moris ». — Appartint au XVIe s. à Jacques Bodineau, auquel il fut acheté par Ambroise Jousse, principal du Collège de Séez, d'après les ex-libris du f. 214v : « Ex libris Jacobi Bodineau. » ; d'une autre main : « et Ambrosii Jousse, emptis sex aureis », et du f. 211 (gratté) : « Ex libris Ambrosii Jousse, principalis collegii Sagiensis ». 214 ff. 280 × 200 mm., 214 f.
  • Reliure :
    • Reliure maroquin rouge aux armes de Philippe de Béthune, titre au dos : « Summa Confessorum a fratre Bartholomei de Pissis, 1328 ». Tranches dorées.

Numérisations

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-209v « Quoniam, ut ait Gregorius supra Ezechielem, nullum omnipotenti Deo sacrificium talle... — ... aut etiam non bene dictis pium postulo correctorem » (1) ; — « Abbas. Abbas in suo monasterio conferre potest suis subditis primam tonsuram... — ... in bonis tunc est invidia, ut dictum est supra : Invidia § 2. Laux tibi sit Christe quoniam liber explicit iste || Penicula scriptoris requiescat fessa laboris. Et sic explicit liber qui Summa Confessorum appellatur completa per fratrem Bartolomeum de Pissis, ordinis fratrum predicatorum, quam complevi ego G[ ] de Bonario, 1449, die 14 februarii, in festo sancti Valentini, videlicet tempore beatissimi pape nostri Nicholaii... » ; addition, d'une autre encre : « Consumatum fuit hoc opus in civitate Pisana, anno Domini MCCCXXXVIII, de mense decembris, tempore sanctissimi p[atris d[omini] [Benedicti] pape XII » (1v-209v) (Paris, Martinus Crantz, 1476 (?) ; Pellechet, n° 1890) ; cf. Dietterle, Die Summae Confessorum, dans Zeitschrift für Kirchengeschichte, XXVII (1906), 166-171.

    F. 210-210v « Quando penitens debeat remitti ad Superiorem secundum Ray[mundum]. Quoniam sepe dubitatur quando penitens debeat remitti ad Superiorem... — ... de hoc non sunt ad Superiorem mittendi » ; « De articulis fidei. Quoniam vallde ignominiosum est sacerdoti quod nesciat articulos fidei... — ... infidelis et hereticus judicaretur » ; Deux chap. extraits de la Summa in foro penitentiali attribuée à Bérenger Frédol, III, c. 1 et 2 ; cf. ms. Latin 3265A, f. LXXVIIv-LXXIX.

    F. 210v « Expositio orationis Dominice. Pater noster. Hec oratio commendabilis est, id est laudanda... — ... ut per amorem patrie celestis... » ; incomplet.

    F. 211-213v Table de la Summa de Barthélemy de Pise : « Incipiunt capitula. Abbas. Abbatissa. Absolucio... — ... Ystrio. Require supra : histrio. Zelus ».

    F. 214 « Capitulum de regulis juris. Beneficium ecclesiasticum non potest licite sine institutione canonica obtineri... — ... Pro possessore habetur qui dolo desiit possidere ».

    F. 214. Ajouter [BONIFACIUS VIII] ; cf. ms. Latin 3727A, f. 3v-4v.

    Au f. 209v, l'explicit portant la date 1449 et le nom du copiste « G. de Bonario » a été copié sur un manuscrit antérieur ; cf. Ch. Samaran et R. Marichal, Catal. des mss. en écriture latine, I, XI.

Intervenants

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • HUGLO, Michel (2004), "Codicologie et musicologie", dans HUGLO, Michel, Les sources du plain-chant et de la musique médiévale, Aldershot, Ashgate (Variorum Collected Studies Series, 800), p. 71-82, ici p. 81

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • ou : Abbas in suo monasterio potest suis subditis conferre...

    f. 1v

    Beneficium ecclesiasticum non potest licite sine institutione canonica obtineri...

    f. 214

    [...] Haec oratio commendabilis est, id est laudanda...

    f. 210v

    Incipit du lemme biblique

    Pater noster qui es in caelis...

    Incipit

    Haec oratio commendabilis est, id est laudanda...

    f. 210v

    Quoniam saepe dubitatur quando paenitens debeat remitti ad superiorem...

    f. 210

    Quoniam, ut ait Gregorius super Ezechielem, nullum omnipotenti Deo...

    f. 1

    Quoniam valde ignominiosum est sacerdoti quod nesciat articulos fidei...

    f. 210

    BARTHOLOMAEUS DE SANCTO CONCORDIO, Pisanus, O.P. -- Summa de casibus conscientiae, dicta Magistrutia
    BETHUNE (Philippe de) -- Possesseur
    BODINEAU (Jacques) -- Possesseur
    BONIFATIUS VIII, papa -- Regulae juris
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XVe s.)
    G. DE BONARIO -- Mention
    J. SAIN MORIS -- Signature (XVe s.)
    JOUSSE (Ambroise), principal du collège de Séez -- Possesseur
    Manuscrits -- Prix des manuscrits
    PATER NOSTER -- Commentaires
    RELIURE -- Reliures aux armes de Béthune (Philippe de)
    RELIURE -- Éléments annexes Tranches dorées
    SUMMULA IN FORO PAENITENTIALI -- Excerpta

Sources des données