Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 7156

Numérisations

Aspects codicologiques

  • Parchemin, 204 f., une main principale relativement soignée (plusieurs mains selon Corbett), 305 × 210 mm (texte : 210 × 135 mm), deux colonnes, ca 53 lignes, initiales bleu et rouge. Traités d’alchimie et de philosophie naturelle. La section astrologique figure dans un ensemble consacré aux pierres (175ra-192rb), entre un Tractatus ad sciendum ubi lapides inveniuntur (181ra-183ra) et Qualiter artificialiter lapides preciosi conficiuntur (187rb-192rb)

    (Source : Persée - DER-IRHT, LXXXIV)

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Catalogus codicum manuscriptorum Bibliothecae regiae. Pars tertia. Tomus tertius (-quartus), Parisiis : ex typographia regia, 1744 : "1.° Tractatus de alchymia , cujus titulus : Liber utilitatis . — 2.° Alberti Magnide mineralibus libri quinque . — 3.° Nomina lapidum pretiosorum . — 4.° Interpretationes vocum Arabicarum in alchymia usurpatarum . — 5.° Alpharabiiliber de alchymia . — 6.° Alius tractatus de alchymia : authore anonymo. — 7.° Anonymus de materia salis . — 8.° Liber de tribus verbis : authoris nomen non comparet. — 9.° Lumen luminum : authore Rhazi . — 10.° Liber ignium ad comburendos hostes : authore Marco Graeco . — 11.° Liber de septuaginta libris , translatus à Magistro Renaldo Cremonensi . — 12.° Geberi Arabis , summa perfecti magisterii metallorum . — 13.° Anonymi opusculum de alchymia . — 14.° Secretorum libri tres : authore Rubecari . — 15.° Liber turbae : sive Arislei turba Philosophorum . — 16.° Experimenta chymica . — 17.° Practica alchymiae : authore Jacobo Theotonico . — 18.° Alchid Bechil , Saraceni Philosophi, ordinatio . — 19.° Liber triginta verborum . — 20.° Liber duodecim aquarum . — 21.° Martini Ortholanitractatus de alchymia . — 22.° Liber dictus, Lilium . — 23.° Secreta chymica . — 24.° Anonymi tractatus de nominibus lapidum, eorumque proprietatibus ; et quomodò lapides artificiosi conficiantur. — 25.° Liber elementorum . — 26.° Hermetis secreta . — 27.° Morieni Romani , senis Eremitae, dialogus cum Rege Galid , sive potiùs Calid, de lapide Philosophorum . decimo quarto saeculo exaratus videtur."

Source des données : Persée - DER-IRHT, LXXXIV

  • 183ra-187rb «De naturis et proprietatibus lapidum (titre ajouté dans la marge supérieure par une main plus tardive). Quod non invidia philosophorum largitio contulit benignius aperiens — qui vivet industria sciat sibi proficere » [TK, 1254].

Intervenants

Autres intervenants

Origine

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • CLARKE, Mark (2001), The art of all colours : Mediaeval recipe book for painters and illuminators, London, Archetype, ici p. 102
  • CONSIDINE, John (2006), "A note on lapis philosophicus, lapis philosophorum, and some other medieval names of the philosophers’ stone", Archivum latinitatis medii aevi, 64, p. 295-306, ici p. 297 (https://doi.org/10.3406/alma.2006.963, https://www.persee.fr/doc/alma_0994-8090_2006_num_64_1_963)
  • Constantine of Pisa (1990), The book of the secrets of alchemy, éd. Barbara OBRIST, Leiden, Brill (Collection de travaux de l'Académie internationale d'histoire des sciences, 34), ici p. 303 (https://doi.org/10.1163/9789004625716)
  • FAUSER, Winfried (1982), Die Werke des Albertus Magnus in ihrer Handschriftlichen Überlieferung. 1 - Die echten Werke, Münster, Aschendorff, ici p. 72
  • JUSTE, David (2015), Catalogus Codicum Astrologorum Latinorum. II. Les manuscrits astrologiques latins conservés à la Bibliothèque nationale de France à Paris, Paris, CNRS Éditions (Documents, études et répertoires de l'Institut de Recherche et d'Histoire des Textes, 84), ici p. 73 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2015_cat_84_1)
  • LAPIDGE, Michael, GARFAGNINI, Gian Carlo, LEONARDI, Claudio (2004), C.A.L.M.A. : compendium auctorum latinorum medii aevi (500-1500). 1 - Bartholomaeus Fracancianus - Bartolus de Saxoferrato, Firenze, SISMEL (C.A.L.M.A, 2), ici p. 53
  • MANDOSIO, Jean-Marc (2001), "Les lexiques bilingues philosophiques, scientifiques et notamment alchimiques à la Renaissance", dans HAMESSE, Jacqueline (éd.), JACQUART, Danielle (éd.), Lexiques bilingues dans les domaines philosophique et scientifique : Moyen Âge, Renaissance, Turnhout, Brepols, p. 175-226, ici p. 194 (https://doi.org/10.1484/M.TEMA-EB.4.00065)
  • MÉJEAN-THIOLIER, Suzanne (éd.) (1999), L'alchimie médiévale : «L'Obratge dels philosophes«, «La Soma» et les manuscrits d'oïl, Paris, Presses de l'Université de Paris-Sorbonne (Annales de l'Institut de langue et de littérature d'oc, 10), ici p. 62 (note 231)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • CCMB III, p. 319
    • HMES, III, 179-180 n. 14
    • Corbett, p. 70-83 (n° 20).

Vie du document

Sources des données