Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3261

  • Titre attesté :
    • Johannes Friburgensis Lector, Summa Confessorum.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3261
    • Paris. BnF, Latin 3261
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Jean de Fribourg (1250?-1314)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 256 ff. à 2 et 3 colonnes.
  • Format :
    • 385 × 260 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Plusieurs mains. Grandes initiales peintes sur fond d'or, à antennes formant encadrement (ff. 1, 2, 44v, 86v, 197v), la première ornée d'une miniature représentant un moine dominicain écrivant sous la dictée du Saint-Esprit. L'encadrement du f. 1 est orné de feuillages, d'animaux et de grotesques. Initiales bleues et rouges à filigranes et à antennes, plusieurs lettres ornées de grotesques dessinés à la plume. Pieds-de-mouche. Rubriques. Le rubricateur a commis de nombreuses erreurs dans la numérotation des questions pour chaque partie de l'ouvrage. Plusieurs lacunes du texte, provenant en général de bourdons, ont été comblées en marge, probablement par le correcteur qui a signé au bas de chaque cahier. Les noms des auteurs cités sont très fréquemment transcrits en marge. Titres. — 22 cahiers de 12 ff. à l'exception du 21e de 10 ff., par suite de lacunes de 2 ff. entre les ff. 77 et 78, 99 et 100, 217 et 218, les 7e, 9e et 19e cahiers n'ont plus que 10 ff., au bas de chaque cahier, réclames et mention : « Cor » du correcteur. Manuscrit universitaire parisien. Indication de pièces aux ff. 72 « Incipit XXX » 106v : « incipit XLV pa » à 114 : « incipit XLVIII pa », 129v : « Incipit LIIII pa » à 140v : « incipit LVIII paa» ; 190v : « Incipit LXXVII » à 200v : « incipit LXXX », 213 : « Incipit LXXXIIII pa » à 219v : « Incipit LXXXVI » ; 244v « [In]cipit XCVIII p. » à 252 « Incipit CII [ ] ».256 ff. à 2 et 3 colonnes.385 × 260 mm.
  • Reliure :
    • Reliure veau fauve à filets d'or, au dos, armes des Bigot et titre : « Summa Johann. Lec. ms. ».

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-220v « Nota quod lector iste Johannes ante compilationem hujus Summe Confessorum fecerat tabulam super Summam Raymundi et apparatum ejus... Prologus fratris Johannis lectoris in priorem libellum questionum casualium. Quoniam dubiorum nova cotidie difficultas... — ... quam verbis lector poterit informari Explicit » (1) ; « Incipit prologus ejusdem fratris Johannis lectoris in Summa Confessorum. Saluti animarum et proximorum utilitati... — ... principalibus titulis subponendo » (1-1v) ; table des l. I à IV (1v-2) ; — « Incipit Summa Confessorum compilata a fratre Johanne lectore ordinis fratrum predicatorum. Quoniam inter ecclesiastica crimina heresis... — ... nota casum ejusdem decreti. Explicit prima pars Summe Confessorum » (2-44v) ; — « Incipit secunda pars hujus operis. De homidicio titulus primus. In prima parte dictum est de quibusdam criminibus que principaliter in Deum... — ... dicendum quod intus est nec expelli potest ut C. de apochis I. penult. Explicit secunda pars Summe Confessorum » (44v-86v), au titre VII les questions 8 depuis : « ... Quando autem debitor non [gratias dat, licet creditor], à 31 jusqu'à : « ... [servi vel liberti vel rustici] Item sit certus redditus... » manquent par suite d'une lacune matérielle contre les ff. 77 et 78 ; — « Incipit tertia pars hujus operis. De qualitate ordinandorum, titulus primus. Expeditis per Dei gratiam duabus particulis restat ut... — ... regum coheredum coronatore prestante, qui cum Patre et Spiritu sancto... Explicit tractatus de penitentia et per consequens tertia pars hujus Summe » (86v-197v), le tit. XVIII depuis : « ... hic obmittuntur. Nota tamen quod preter [vicia ibi numerata]... », les tit. XIX à XXI et le tit. XXII q. 1 et 2 jusqu'à : « ... [Alia causa est que tales solent esse] pro majori parte criminosi... » manquent par suite d'une lacune matérielle entre les ff. 99 et 100 ; — « Incipit tractatus de matrimonio, quasi quartus liber hujus Summe. Quoniam in foro penitentiali circa matrimonium frequenter dubitationes... — ... prout eis videbitur oportunum. Gratias ago Domino nostro Jhesu Christo... Explicit tractatus de matrimonio et finitur per consequens quasi in quatuor libros distincta tota Summa Confessorum » (197v-220v), le tit. XIX q. 1 depuis : « ... Si vero aliqua inveniuntur [decreta que dicunt]... » à q. 3, le tit. XX et le tit. XXI q. 1 à 7 jusqu'à : « ... [vir ejus ante] matrimonium cum ea contractum... » manquent par suite d'une lacune matérielle entre les ff. 217 et 218.

    F. 221-223 « Isti sunt paragrofi Summe fratris Raymundi per numerum secundum quem ut plurimum in hac Summa Confessorum eorumdem fit assignatio. In parvis tamen tytulis non semper assignatur hic paragrofi quia propter littere paucitatem non est labor inquirendo. Prologus. Quoniam ut ait Jeronimus... — ... Illud in Summa notandum ».

    F. 223-231 « Incipiunt statuta Summe Confessorum ex sexto decretalium addita quantum pertinere videtur ad materiam ejusdem Summe ac sub eisdem titulis et numero questionum. Prologus. Ne libri qui de Summa Confessorum jam scripti... — ... de cetero non liceat vacillare » (223), « De symonia titulus primus, questio LXXXIIII. In primo ergo libro, titulo primo de symonia... — ... complectens contra legis nititur. Explicit compendiosa collectio quorundam statu[t]orum ex sexto decretalium addita ad Summam Confessorum. Deo gratias » (223-231).

    F. 231-256v « Incipit prologus tabule Summa [sic] Confessorum. In hac tabula ubicumque fit simpliciter... — ... donec tota materia perlegatur » (231), « Incipit tabula super Summam Confessorum. Abbas. Utrum unus abbas possit presitere [sic]... — ... furtum, matrimonium, et in multis aliis locis. Explicit tabula super Summam Confessorum « (231-256v).

    (Ed. Paris, Jean Petit, 1519) ; cf. Dietterle, Die Summae Confessorum, dans Zeitschrift für Kirchengeschichte, XXV (1904), 255-268.

Intervenant

Historique de la conservation

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Provient de la bibliothèque de Jean Bigot, dont les armes gravées se trouvent au contreplat supérieur, avec la cote : « A. 36 », n° 69 du catalogue de 1706 ; cf. Delisle, Bibl. Bigot., 23.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Incipit du lemme biblique

    Expeditis per Dei gratiam... [Raimundi de Pennaforti Summa de casibus l. III].

    Incipit

    Responsio secundum Raimundum est talis : in principio hoc ostendit Apostolus...

    f. 86v

    In hac tabula ubicumque fit simpliciter libri vel quaestionis...

    f. 231

    Incipit du lemme biblique

    In prima parte dictum est de quibusdam criminibus etc. [Raimundi de Pennaforti Summa de casibus l. II].

    Incipit

    Primo ergo quaero quid sit homicidium...

    f. 44v

    In primo ergo libro, titulo primo, de simonia, rubricella de jure patronatus...

    f. 223

    Ne libri qui de Summa Confessorum jam scripti erant appositione statutorum...

    f. 223

    Quoniam dubiorum nova quotidie difficultas emergit casuum...

    f. 1

    Quoniam in foro paenitentiali circa matrimonium frequenter dubitationes...

    f. 197v

    Incipit du lemme biblique

    Quoniam inter crimina ecclesiastica simoniaca haeresis... [R. de Pennaforti Summa de casibus I].

    Incipit

    Ut tam periculosa pestis melius caveri possit...

    f. 2

    Quoniam, ut ait Hieronymus de simonia, titulus primus...

    f. 221

    [...] Responsio secundum Raimundum est talis : In principio hoc ostendit Apostolus...

    f. 86v

    Saluti animarum et proximorum utilitati secundum ordinis mei professionem...

    f. 1

    [...] Ut tam periculosa pestis melius caveri possit...

    f. 2

    Utrum unus abbas possit praesidere in diversis monasteriis...

    f. 231

    BIGOT (famille) -- Possesseur
    BIGOT (Jean) -- Ex-libris gravé aux armes, collé
    Correcteur -- Mentions de correcteur
    DÉCORATION -- Hastes ornées à la plume
    DÉCORATION -- Décoration française (XIVe s.)
    DÉCORATION -- Encadrement peint et or (XIVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (XIIIe et XIVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales historiées (XIVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales peintes et or (XIVe s.)
    JOHANNES FRIBURGENSIS LECTOR, O.P. -- Initiale historiée (XIVe s.)
    JOHANNES FRIBURGENSIS LECTOR, O.P. -- Summa confessorum
    JOHANNES FRIBURGENSIS LECTOR, O.P. -- Tabulae Summae de casibus s. Raymundi de Pennaforti
    PARIS -- Université Manuscrits universitaires
    Pièce -- Indication de pièces
    RELIURE -- Reliures aux armes de Bigot (famille)
    RELIURE -- Éléments annexes Tranches jaspées

Source des données