Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q63281
Manifeste IIIF
Numérisation :
Source des données : BnF Archives et manuscrits
F. 1-44 [ALEXANDER, abbas GEMMETICENSIS] « Distinctio bonorum verborum », traité d'arithmologie divisé en dix livres, attr. à Alexandre, abbé de Jumièges dans le ms. de Londres, Lambeth Palace 36, f. 1-89 ; même texte dans le ms. de Rouen 669, f. 25-152v, sans nom d'auteur — L. I : « Unus est vivus et verus panis, de quo mulier evangelica dicit : Beatus qui manducabit panem... » (1-4) ; — L. II : « Incipiunt binarii. Duo esse genera humilitatis... » (4-5) ; — L. III : « Incipiunt ternarii. Triforme est desiderium electorum... » (5-25v) ; — L. IV : « Incipiunt quaternarii. Quatuor montes in circuitu ecclesie militantis... » (26-31v) ; — L. V : « Incipiunt quinarii. Quinque panes ordeaceos habuisse... » (31v-35) ; — L. VI : « Sex modis erat in nobis aliquando vetus homo... » (35-37) ; — L. VII : « Septem panibus reficiuntur... » (37-42v) ; — L. VIII : « Octo diebus restauratur homo... » (42v-43) ; — L. IX : « Novem sunt transmigrationes... » (43-43v) ; — L. X : « Decem sunt que beate ac semper virgini Marie... — ... nec aliquid mundanum in proprietate relictum est. » (43v-44)
F. 44-45 Commentaire du Pater : « Pater noster etc. Hec oratio multis ex causis ceteris orationibus antetollit [sic pro antecellit]... — ... censuit recitari ».
F. 45 Tableau des sept dons du Saint-Esprit, des sept béatitudes, des sept vertus et des sept vices.
F. 45-46v Courte méditation : « In die calamitatis ad cujus fugiens auxilium... » (45). — LANFRANCUS, epist. [LX] : « Littera Lanfrandi Cantuariensis archiepiscopi. Indicatum est michi quia de cujus es monasterio... » (P. L., CL, 549-550, avec var.) (45). — Série de courtes distinctions théologiques, dont la plupart se retrouvent parmi les Miscellanea attribués à HUGUES DE SAINT-VICTOR : « Querite primum regnum Dei. Regnum Dei primum querere est... » (45-45v) ; « Sine intermissione orate. Quidam sunt qui occupationibus... » etc. ; « Equitatus ejus salvatio. Duo sunt equites, Christus et diabolus... » « Tres sunt spiritus : spiritus Dei... » (P. L., CLXXVII, 549) ; « Indica michi quem diligit... Alter est dilectus anime... » (ibid.) ; « Venite ad me... Labore fatigati... » (ibid.) (45v) ; « Psallite Domino in cythara... In cythara duo ligna sunt... » (ibid., 626-627) (45v-46) ; « Qui cupiditate peccant... » (ibid., 550) ; « Omnis rei exemplum... » (ibid.) ; « Vita mortalis medio loco... » (ibid.) ; « De montibus surgunt... » (ibid.) ; « Hoc est unum... » (ibid.) ; « Beata anima que compassionem... » (ibid.) ; « Si pena culpe debetur... » (ibid., 550-551) ; « Signatum est super nos... » ; « Homo primum per superbiam... » (ibid., 551) ; « Est quidam amor... » (ibid.) ; « Ibimus itinere trium dierum... Est quidam accessum [sic]... » (ibid., 551-552) ; « Deus noster et cibus et potus est... » (ibid., 552) (46) ; « Trina refectione Deus... » (ibid.) (46v) ; « Divine nature excellentia... » (ibid.) ; « Dispositio divina in omnibus... » (ibid.) (46v).
F. 1-44. [ALEXANDER GEMMETICENSIS abbas]. Le livre X commence f. 43 : « Decem semitas habet via justorum... ».
F. 45v-46v. Pour les Miscellanea attribués à Hugues de Saint-Victor, cf. D. Van den Eynde, Essai sur la succession et la date des écrits de Hugues de Saint-Victor, Rome, 1960, 17-29. Provient de l'abbaye de Mortemer en Normandie ; cf. Delisle, Cab. des mss., I, 526, n° 8.
F. 47-96 [PETRUS CANTOR PARISIENSIS, Liber distinctionum dictus Summa Abel] avec nombreuses additions margin. contemp. « Abel dicitur principium Ecclesie propter innocentiam... — ... Xpistus homo nascendo... summa petendo ». Add. : « Zona prave consnetudinis Zelus... suspitio, unde zelotipus » ; (éd. fragment. par Pitra, Spicilegium Solesmense III, 1-276 passim) ; cf. F. Gutjahr, Petrus Cantor, Graz, 1898, 58-59 ; M. Grabmann, Gesch. der Scholast. Methode, II, 1911, 483-484 ; A. Wilmart, dans Mémorial Lagrange, 1940, 336-348.
F. 96-96v Sermon sur les sept arts libéraux : « In Epiphania. Reges optulerunt Domino aurum... Reges estis : vobis enim dicitur... — ... immortalitatem recipere valeamus, ipso prestante qui cum Patre... » ; cf. ms. Latin 15959 ; J. Leclercq, dans Arch. hist. doctr. litt. M. A., XIII (1940-42), 302, n. 5.
F. 96v-97 Sentences, extraites notamment d'ISIDORE DE SEVILLE « Circumdederunt me... Laqueus mortis est originale peccatum... » ; « Johannes Crisostomus : Ingenuitatem spiritualem non sordidat... » (96v) ; « Incipiunt sentencie Ysidori Hispaniarum archiepiscopi ex ejus libro collecte, incipientis [sic] a summo bono. Summum bonum Deus est... — ... sepe vera premittit qui falsa dicturus est ».
F. 97-97v « De sermonibus magistri Alani usque ad finem secundi folii » (note margin. au f. 97) : « Sermo ad accedentes ad confessionem. Elatio excelsos deicit, arrogancia sublimes... — ... qui dormit in peccato vigilabit in tormento » (97) ; — ALANUS DE INSULIS [Summa de arte praedicatoria, extraits] : « Ad claustrales. Ad claustrales loquens scriptura ait : Ecce quam bonum... — ... unam petii a Domino etc. » (P. L., CCX, 189-191) (97) ; « Ad sacerdotes. Ad sacerdotes ait Dominus : Vos estis sal terre... — ... pacem habeant inter se » (ibid., 191-193) (97-97v) ; « Ad conjugatos. Paulus ait : Unusquisque habeat... — ... spiritus rationalis copula » (ibid., 193-194) (97v) ; « Ad viduas. De viduis dicit Apostolus : Non nuptiis [sic] et viduis... — ... minus servis spiritui » (ibid., 194) (97v) ; « Ad virgines. Ad virgines dicitur : Despondi vos... — ... terrenam dignitatem... » incomplet par lacune matér. (ibid., 194-195) (97v).
F. 98 Distinctions morales : « De ebrietate. Ad Ephesios : Nolite inebriari vino... » ; « De exemplis. Jeremias : Propter justiciam quam predicabat... » ; Contra eos qui dure loquuntur pauperibus. In parabol. : Qui calumpniat egentem... » ; « Contra eos qui egre sustinent correctionem. In parabol. : Qui abicit disciplinam... — ...qui non est sapiens in bono ».
F. 98-125 [STEPHANUS LANGTON, Flores auctoritatum] en 248 chap., avec add. margin. contemporaines : « Quod peccata nostra et Christi beneficia debemus ad memoriam reducere. Adam, ubi es ? Pietas Christi monentis peccatorem... — ... Homo, accepisti monita data tibi vivendi regula ; nulla te ignorancia a peccato excusat ; legem quam debeas sequi deposui ; qualis debeas esse descripsi » ; table des chap. (125). Cf. P. Glorieux, Maîtres en théol., I, 253-254 ; Lacombe, dans The New Scholasticism, III (1929), 12-17 ; Lacombe, Smalley, Gregory dans Arch. hist. doctr. litt. M. A., V (1930), 11, 17, 186 ; Pelster, dans Scholastik, V (1930), 125 ; cf. mss. Latin 2995, f. 24-70v ; 14526, f. 147-160 ; Charleville 93 ; Dijon 211, f. 152-206.
F. 125v-128 Distinctions morales : « De voto solvendo. Si quid vovisti Deo... » ; « De fide, spe et caritate. Veni de Libano ... Ter veni... » etc.; « Quod specie lenitatis corripiendi sunt mali. In Exodo : Si bos unius alterius bovem leserit... — ... corrumpant exempla malorum ».
F. 128-135v [ALANUS DE INSULIS, Summa de arte praedicatoria] incompl. du début, avec coupures et variantes (P. L., CCX, 115-189) : « Informatio ad mundi contemptum. Vanitas vanitatum et omnia vanitas. Est vanitas mutabilitatis... — ... Ad principes et ad judices terrarum. Ad principes terrarum dicitur : Diligite justiciam.. sed cedent ad augmentum doloris » ; le texte se termine par le début de la préface (ibid., 111) : « Vidit Jacob scalam... scala ista est profectus... — ... septimus occurrit gradus quando in manifesto predicat quod in scriptura cepit » (135v).
Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.
Abel dicitur principium Ecclesiae propter innocentiam...
f. 47
Ad claustrales loquens Scriptura ait : Ecce quam bonum ...
f. 97
Ad sacerdotes ait Dominus : Vos estis sal terrae...
Ad virgines dicitur : despondi vos uni viro (II Cor. XI, 1)...
f. 97v
Adam, ubi es ? ... (Gen. III, 9).
Pietas Christi monentis peccatorem ad paenitentiam...
f. 98
[...] Alter est dilectus animae et dilector animae ; alter dilectus carnis...
f. 45v
Beata anima quae compassionem habere potest...
f. 46
Circumdederunt me gemitus mortis ... (cf. Ps. XVII, 5).
Laqueus mortis est originale peccatum...
f. 96v
De montibus surgunt nubes, quia corda tumida a lumine veritatis...
De viduis dicit Apostolus : Non nuptis et viduis bonum est ... (I Cor. VII, 8)...
Decem semitas habet via justorum...
f. 43
Decem sunt quae beatae ac semper virgini Mariae frequentius adtribuuntur...
f. 43v
Deus noster et cibus et potus est : cibus, quando sumitur per cognitionem...
Dispositio divina in omnibus operationis suae virtutem ostendit...
f. 46v
Divinae naturae excellentia ita omnifariam incomprehensibilis...
Duo esse genera humilitatis ex ipsius Domini verbis colligitur...
f. 4
Elatio excelsos dejicit, arrogantia sublimes habuerat, humilitas...
Equitatus ejus salvatio. Duo sunt equites, Christus et diabolus...
[...] Est quidam accessus et recessus animae ad Deum sive a Deo...
Est quidam amor hominis ad se et ad sua, ad vitam suam...
[...] Est vanitas mutabilitatis, vanitas curiositatis...
f. 128
[...] Haec oratio multis ex causis ceteris orationibus antecellit...
f. 44
Hoc est unum de magnis malis vitae praesentis, quod dividuntur...
Homo primus per superbiam recessit a Deo ; postea per concupiscentiam...
Ibimus viam trium dierum ... (Ex. III, 18).
Est quidam accessus et recessus animae ad Deum sive a Deo...
[...] In cithara duo ligna sunt, unum inferius, et alterum superius...
In die calamitatis ad cujus fugiens auxilium...
f. 45
Indica mihi quem diligit ... (Cant. I, 6).
Alter est dilectus animae et dilector animae ; alter dilectus carnis...
Indicatum est mihi quia de cujus es monasterio recedere vis...
Ingenuitatem spiritualem non sordidat servitus corporalis...
Jeremias propter justitiam quam praedicabat missus est in foveam luto plenam...
[...] Labore fatigati, onere gravati, inedia macerati...
[...] Laqueus mortis est originale peccatum...
Novem sunt transmigrationes. Nam cum transmigrationum alia sit carnis...
Octo diebus restauratur homo neque enim sine causa praeceptum...
f. 42v
Omnis rei exemplum sub caelo. Sunt mali qui numquam boni fiunt...
Pater noster qui es in caelis ...
Haec oratio multis ex causis ceteris orationibus antecellit...
Paulus ait : Unusquisque suam uxorem habeat propter fornicationem ... (I Cor. VII, 2) et alibi : Melius est nubere ... (I Cor. VII, 9)
Dominus etiam in paradiso...
[...] Pietas Christi quaerentis peccatorem ad paenitentiam hic notatur...
Psallite Domino in cithara ... (Ps. XCVII, 5)
In cithara duo ligna sunt, unum inferius, et alterum superius...
Quaerite primum regnum Dei ... (Mt. VI, 33).
Regnum Dei primum quaerere est...
Quattuor montes in circuitu, Ecclesiae militantis Scriptura describit...
f. 26
Qui cupiditate peccant sumant David exemplum ut resurgant...
Quinque panes hordeaceos habuisse legitur in Evangelio...
f. 31v
Reges obtulerunt Domino aurum ... (cf. Mt. II, 11)
Reges estis. Vobis enim dicitur...
f. 96
[...] Scala ista est profectus viri catholici...
f. 135v
Septem panibus reficiuntur qui triduo sustinent Dei Filium...
f. 37
Sex modis erat in nobis aliquando vetus homo. Praevaricator ille...
f. 35
Si poena culpae debetur, qui non peccaverunt, quare patiuntur...
Signatum est super nos lumen vultus ... (Ps. IV, 7).
Haec est ratio...
Sine intermissione orate. Quidam sunt qui occupationibus ab oratione praepediuntur...
Summum bonum Deus est quia incommutabilis est et corrumpi omnino non potest...
Tres sunt spiritus : Spiritus Dei, spiritus hominis, spiritus diaboli...
Triforme est desiderium electorum unanimiter habitare in domo...
f. 5
Trina refectione Deus animam fidelem pascit : per verbum, per sacramentum...
Unus est vivus et verus panis, de quo mulier evangelica dicit : Beatus qui manducabit panem ... (Lc. XIV, 15)...
f. 1
Vanitas vanitatum et omnia vanitas ... (Eccl. I, 2).
Est vanitas mutabilitatis, vanitas curiositatis...
Veni de Libano, sponsa mea ... (Cant. IV, 8).
Ter veni per spem, veni per caritatem, de Libano, id est de duplici...
f. 125
Venite ad me omnes qui laboratis ... (Mt. XI, 28).
Labore fatigati, onere gravati, inedia macerati...
Vidit Jacob in somnis scalam stantem super terram ... (Gen. XXVIII, 12).
Scala ista est profectus viri catholici...
Vita mortalis medio loco constituta est et habet ad dexteram...
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index