Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2944

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-31 [GUILLELMUS DE SANCTO THEODORICO, Epistola ad fratres de Monte Dei] avec prologue § 1-2 (1-1v) (M. M. Davy, Un traité de la vie solitaire, Paris 1940, 26, 32, 65-66 et 70-156) ; cf. A. Adam, Guillaume de Saint Thierry, 79.

    F. 31-36v PETRUS VENERABILIS : « Venerabili ac karissimo mihi G. incluso frater Petrus Cluniacensis ... Suscepi litteras ... » (P. L., CLXXXIX, 89-100, l. I. epist. 20).

    F. 36v-45v S. BERNARDUS [De diligendo Deo] prologue et c. I-VIII (Watkin W. Williams, dans Williams-Mills, Select treatises of S. Bernard, 8-45).

    F. 46-184v Sermons : « In purificatione sancte Marie. Hodierne festivitatis jocunditas... » (46-47v) ; — « In nativitate Domini. Primo tempore alleviata est ... Aggrediamur duce divino Spiritu... » (48-50v) ; — « Domine Deus Habraham occurre michi hodie obsecro ... » ; cf. ms. Poitiers 74, f. 29 (51-52v) ; — « In dedicatione domus Dei magna abundat misteriorum copia ... » ; cf. J. Leclercq, dans Revue Mabillon, XXXIII (1943), Études monastiques I, 80 n. 1. (53-54v) ; — « Diliguntur homines pro divitiis quia divites ... » (55-56) ; « Omne caput languidum et omne cor ... Si tipicum sequamur intellectum ... » (56v-58v) ; — « Sermo primus in adventu Domini. Ecce venit rex ... Per quam viam occurramus ... » ; cf. ms. Avignon, 593, f. 2 ; J. Leclercq dans Arch. d'Hist. doctr. et litt., XIV (1943), 146 n. 9 (59-61) ; — « Sermo secundus in aventu Domini. Venite ascendamus ... In montem Domini ascendere ... » ; cf. ms. Avignon, 593, f. 1 (61-63) ; — « Sapientia vincit malitiam ... Locus hujus belli ... » (63-67v) ; — « Ecce nunc, inquit Apostolus, tempus acceptabile ... Duo sunt in homine : Anima et caro ... » (68-77) ; — « Omnium sanctorum. Justi in perpetuum vivent ... Hordierne [sic] festivitatis celebritatem ... » cf. ms. Latin 3301, f. 50 (77-79v) ; — « Omnium sanctorum. Fulgebunt justi ... Fulgebunt. Discurrent ... » ; cf. ms. Avignon 593, 57-65 (79v-82v) ; — « Omnium sanctorum. Reddet Deus mercedem ... Labor sanctorum alius punitorius ... » ; cf. ms. Latin 3301, f. 56 et ms. Avignon 593, 57-65 (82v-85) ; — « De Trinitate. Unus Deus, una fides ... In baptismate remissio ... » (85-88) ; — « Sermo primus in dedicatione ecclesie. Terribilis est locus iste ... De hoc loco legis in psalmo ... » (88v-91) ; — « Secundus sermo in dedicatione ecclesie. Fundata est domus Domini ... Domus Domini est triplex ... » (91-93) ; — « Cantabo canticum dilecto... Ysaias dicit : Cantabo canticum ... » (93v-95v) ; — « De adventu Domini, Scientes quia hora est... Ad adventum summi regis ... » (95v-98v). — « Sermo tercius in nativitate Filii Dei ... Exiit edictum... Cesar interpretatur principis possessio ... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 7 (98v-102) ; — « De Spiritu Sancto. Apprehendent septem mulieres ... Quamvis mistica intelligentia ... » ; cf. ms. Cambrai 523, f. 64 (102-104v) ; — « Sermo primus in epiphania Domini. Hodie celesti sponso ... que nuptie tertia die facte sunt ... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 8 (104v-106v) ; — « Secundus sermo in epiphania... Ab Oriente venerunt magi... Oriens est quando quis per doctrinam verbi... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 12 (106v-109) ; — « Tertius sermo de epiphania ... Baptizato Jhesu et orante ... Non solum Domino baptizato... » (109-111v) ; — « De eodem die. Erant ibi lapidee hidrie... Intelligimus has sex hidrias... » [S. BERNARDUS] (Gsell et Janauschek, 925, De Diversis n° 55) (111v-115) ; — « Sermo primus in dominica que dicitur ramis palmarum. Hoc sentite in vobis... Tres sensus esse novimus... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 23 (115-118) ; — « Sermo secundus in dominica que dicitur ramis palmarum. Michi autem absit gloriari ... Ecce duo crucifixi... » (118-120v) ; — « Sermo tercius ... Cum appropinquasset Jhesus... In hac tam beata prosequenda processione... ; cf. Leclercq, dans Arch. d'Hist. doctr. et litt., XIV (1943), 151 (120v-122v) ; — « Sermo tercius ... Videmus Jhesum per passionem mortis gloria et honore coronatum ... » (123-124) ; — « Sermo primus in die sacratissima paschalis sollempnitatis. Christus resurgens ex mortuis... Duo sunt opera Christi... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 24 (124v-126v) ; — « Sermo secundus... Expurgate vetus fermentum... Per fermentum vetus veteris hominis ... » (126v-129v) ; — « Sermo tertius in die sancto pasche. Maria Magdalene et Maria Jacobi... Magdalene turris... » (129v-132) ; — « Sermo quartus in pascha. Hec est dies ... Ista dies una est de septem... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 25 (132-134v) ; — « In ascensione Domini. Dominus quidem Jhesus... Hodie completa est victoria... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 28 (134v-137) ; — « Sermo secundus in ascensione Domini. Ascendens Christus in altum... Quod duobus modis intelligitur... » (137-139v) ; — « Sermo tertius ... Ascendit Deus in jubilatione ... Jubilatio apostolica est congratulatio ... » ; cf. ms. Avignon, 593, f. 29 (139v-141) ; — « Sermo quartus... Christus qui descendit ipse est ... Tres sunt descensus Christi... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 29v (141v-142v) ; — « Sermo primus in die sancto pentecostes. Spiritus Domini replevit... Per orbem terrarum intelligitur... » (Hauréau, Notices, III, 331-333) (142v-145) ; — « Sermo secundus in die pentecostes. Hodie conpleti sunt... Gratios[a] dies ista... » (145-147) ; — « De Spiritu sancto. Omnes sitientes... Sitis est amor sive licitus ... » (147-150) ; — « De Trinitate. Qui peccat in Spiritum Sanctum... Ad Patrem pertinet inperium... » (150-152) ; — « De sancto Benedicto. Dilectus a Deo et hominibus... Qui Deum diligit... » (152-155v) ; — « In festivitate unius confessoris. Justum deduxit... Justum hominem facit... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 44(155v-158) ; — « In festivitate s. Petri. Dixit Symon Petrus... Vos [sic] Symonis Petri ... » jusqu'à : « ...ad Hebreos scribens... » ; cf. ms. Avignon 593, f. 42v et ms. Latin 13442, f. 111 (158) ; — « Deus erat in Christo mundum reconcilians... Facturi sumus vobis verbum predicationis... » (160-165) ; — « Attendite vobis et universo regi... Triplex attentio cordibus vestris... » (165-170) ; — « De pastoribus bonis qui pascunt oves et diligunt. Videte et vigilate... Vigilate super gregem... » (170-172v) ; — « Sermo primus ad institucionem novitiorum. Declina a malo... Sicut declinationes sunt quinque... » (172v-177v) ; — « Sermo secundus ad institucionem novitiorum. Non habemus hic manentem... Adeunda est igitur, o novitii... » jusqu'à : « ... perdidere maritorum ; dum hec... » (177v-184v).

    F. 159-159v « Gregorius. Superjectas sordes curare non valent... ». — « De ligno crucis Christi. Temporibus David regis repperit quidam homo in silva lignum... — ... usque ad portam » (Wilmart, dans Revue Biblique, XXXVI (1927), 230-231). — Addition.

    F. 185-219v Commentaire allégorique et moral de noms bibliques et de passages de l'Ancien Testament : « In evangelio ad sanandum egrotum Samaritanus profert vinum et oleum... — ... videbimus enim eum sicuti est ».

    F. 1-31. (ms. G de l'éd. J. M. Déchanet, Sources chrétiennes, 223, 1975) ; cf. ibid., 60.

    F. 36v-45v. (S. Bernardi opera, III, éd. J. Leclercq, H. M. Rochais, 119-140) ; cf. ibid., 114.

    F. 51-52v. [GUIGO II CARTHUSIENSIS prior, Meditatio VII] (éd. E. Colledge et J. Walsh, Sources chrétiennes, 163, 1970, 138-162).

    F. 59. « Ecce venit rex... Occurramus obviam Salvatori nostro, per quam viam occurramus... ».

    F. 111v-115. (S. Bernardi opera, éd. cit., VI1, 280-283).

    F. 170. « Videte, vigilate et orate... Videte vocationem vestram in christiana professione... ».

    Lire Passa au XVIe s. dans la bibliothèque de Henri II dont la cote : « Inventorie dix ee » se trouve au f. 219v.

Intervenants

Historique de la conservation

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Provient de l'Abbaye de Saint-Germer de Flay dont l'ex-libris du XIVe s. se trouve au f. 1 ; passa au XVIe s. dans la Bibliothèque royale de Fontainebleau dont la cote : « Inventorié dix H » se trouve au f. 219v.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • BANDERA, Sandrina (1997), "Lo scriptorium dell'Abbazia di Morimondo : il primo inventario", Quaderni dell'Abbazia di Morimondo, 4, 1, p. 48-65, ici p. 56

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Incipit du lemme biblique

    Ab Oriente venerunt magi... (Mt. II, 1)

    Incipit

    Oriens est quando quis per doctrinam verbi...

    f. 106v

    Incipit du lemme biblique

    Adtendite vobis et universo gregi... (Act. XX, 28).

    Incipit

    Triplex adtentio cordibus vestris...

    f. 165

    Incipit du lemme biblique

    Apprehendent septem mulieres... (Is. IV, 1).

    Incipit

    Quamvis mystica intellegentia...

    f. 102

    Incipit du lemme biblique

    Ascendens Christus in altum... (Eph. IV, 8).

    Incipit

    Quod duobus modis intellegitur...

    f. 137

    Incipit du lemme biblique

    Ascendit Deus in jubilo... (Ps. XLVI, 6).

    Incipit

    Jubilatio apostolica est congratulatio...

    f. 139v

    Incipit du lemme biblique

    Baptizato Jesu et orante... (Lc. III, 21)

    Incipit

    Non solum Domino baptizato...

    f. 109

    Incipit du lemme biblique

    Cantabo canticum dilecto meo... (Is. V, 1)

    Incipit

    Isaias dicit : Cantabo canticum...

    f. 93v

    Incipit du lemme biblique

    Christus qui descendit ipse est et qui ascendit... (Eph. IV, 10)

    Incipit

    Tres sunt descensus Christi...

    f. 141v

    Incipit du lemme biblique

    Christus resurgens ex mortuis jam non moritur... (Rom. VI, 9).

    Incipit

    Duo sunt opera Christi...

    f. 124v

    Incipit du lemme biblique

    Cum appropinquasset Jesus Jerosolymis, et venisset Bethphage... (Mt. XXI, 1).

    Incipit

    In hac tam beata prosequenda processione...

    f. 120v

    Incipit du lemme biblique

    Declina a malo et fac bonum... (Ps. XXXVI, 27).

    Incipit

    Sicut declinationes sunt quinque...

    f. 172v

    Incipit du lemme biblique

    Deus erat in Christo mundum reconcilians... (II Cor. V, 19).

    Incipit

    Facturi sumus vobis verbum praedicationis...

    f. 160

    Incipit du lemme biblique

    Dilectus Deo et hominibus... (Eccli. XLV, 1).

    Incipit

    Qui Deum diligit...

    f. 152

    Diliguntur homines pro divitiis quia divites sunt...

    f. 55

    Incipit du lemme biblique

    Dixit Simon Petrus ad Jesum : Ecce nos reliquimus omnia... (Mt. XIX, 27).

    Incipit

    Vox Simonis Petri loquentis ad Jesum...

    f. 158

    Domine Deus, Abraham, occurre mihi hodie, obsecro...

    f. 51

    Incipit du lemme biblique

    Dominus quidem Jesus, postquam locutus est... (Mc. XVI, 19).

    Incipit

    Hodie completa est victoria...

    f. 134v

    Incipit du lemme biblique

    Ecce nunc tempus acceptabile... (II Cor. VI, 2).

    Incipit

    Duo sunt in homine : anima et caro...

    f. 68

    Incipit du lemme biblique

    Ecce rex tuus venit tibi mansuetus... (Mt. XXI, 5).

    Incipit

    Occurramus obviam Salvatori nostro, per quam viam occurramus...

    f. 59

    Incipit du lemme biblique

    Erant ibi lapideae hydriae sex... (Joh. II, 6).

    Incipit

    Intellegimus has sex hydrias...

    f. 111v

    Incipit du lemme biblique

    Exiit edictum a Caesare Augusto... (Lc. II, 1).

    Incipit

    Caesar interpretatur principis possessio...

    f. 98v

    Incipit du lemme biblique

    Expurgate vetus fermentum... (I Cor. V, 7).

    Incipit

    Per fermentum vetus veteris hominis...

    f. 126v

    Incipit du lemme biblique

    Fulgebunt justi, et tamquam scintillae... (Sap. III, 7).

    Incipit

    Fulgebunt, discurrent, judicabunt, dominabuntur, regnabunt...

    f. 79v

    Fundata est domus Domini supra firmam petram. Domus Domini est triplex...

    f. 91

    Incipit du lemme biblique

    Haec est dies quam fecit Dominus... (Ps. CXVII, 24).

    Incipit

    Ista dies una est de septem...

    f. 132

    Incipit du lemme biblique

    Hoc enim sentite in vobis... (Phil. II, 5).

    Incipit

    Tres sensus esse novimus...

    f. 115

    Incipit du lemme biblique

    Hodie caelesti sponso juncta est Ecclesia... [Ant. ad ben. Epiphaniae].

    Incipit

    Quae nuptiae tertia die factae sunt in Cana Galilaeae...

    f. 104v

    Hodie completi sunt dies Pentecostes. Gratiosa dies ista...

    f. 145

    Hodiernae festivitatis jucunditas cui virginalis purificatio...

    f. 46

    In dedicatione domus Dei magna abundat mysteriorum copia...

    f. 53

    In evangelio ad sanandum aegrotum Samaritanus profert vinum et oleum...

    f. 185

    Incipit du lemme biblique

    Justi autem in perpetuum vivent... (Sap. V, 16).

    Incipit

    Hodiernae festivitatis celebritatem...

    f. 77

    Incipit du lemme biblique

    Justum deduxit Dominus per vias rectas... (Sap. X, 10).

    Incipit

    Justum hominem facit innocentia...

    f. 155v

    Incipit du lemme biblique

    Maria Magdalene et Maria Jacobi... (Mc. XVI, 1).

    Incipit

    Magdalene turris...

    f. 129v

    Incipit du lemme biblique

    Mihi autem absit gloriari... (Gal. VI, 14).

    Incipit

    Ecce duo crucifixi...

    f. 118

    Incipit du lemme biblique

    Non habemus hic manentem civitatem... (Hebr. XIII, 14).

    Incipit

    Adeunda est igitur, o novicii...

    f. 177v

    Incipit du lemme biblique

    Omne caput languidum... (Is. I, 5)

    Incipit

    Si typicum sequamur intellectum...

    f. 56v

    Incipit du lemme biblique

    Omnes sitientes venite... (Is. LV, 1)

    Incipit

    Sitis est amor sive licitus...

    f. 147

    Incipit du lemme biblique

    Primo tempore adleviata est terra Zabulon... (Is. IX, 1).

    Incipit

    Adgrediamur duce divino spiritu...

    f. 48

    Incipit du lemme biblique

    Qui peccat in Spiritum sanctum, non remittetur ei... (cf. Mt. XII, 32)

    Incipit

    Ad Patrem pertinet imperium...

    f. 150

    Incipit du lemme biblique

    Reddidit Deus mercedem laborum... (Sap. X, 17).

    Incipit

    Labor sanctorum alius punitorius...

    f. 82v

    Incipit du lemme biblique

    Sapientia vincit malitiam... (cf. Sap. VII, 30 ; VIII, 1).

    Incipit

    Locus hujus belli...

    f. 63

    Incipit du lemme biblique

    Scientes quia hora est... (Rom. XIII, 11).

    Incipit

    Ad adventum summi regis...

    f. 95v

    Incipit du lemme biblique

    Spiritus Domini replevit orbem... (Sap. I, 7).

    Incipit

    Per orbem terrarum intellegitur...

    f. 142v

    Superjectas sordes curare non valent manus...

    f. 159

    Temporibus David regis repperit quidam homo in silva lignum genere trium foliorum...

    f. 159

    Incipit du lemme biblique

    Terribilis est locus iste... (Gen. XXVIII, 17)

    Incipit

    De hoc loco Legis in psalmo...

    f. 88v

    Incipit du lemme biblique

    Unus Deus, una fides... (Eph. IV, 5)

    Incipit

    In baptismate remissio...

    f. 85

    Incipit du lemme biblique

    Venite, ascendamus ad montem Domini... (Is. II, 3).

    Incipit

    In montem Domini ascendere volentibus...

    f. 61

    Videmus Jesum per passionem mortis gloria et honore coronatum...

    f. 123

    Incipit du lemme biblique

    Videte, vigilate et orate... (Mc. XIII, 33).

    Incipit

    Videte vocationem vestram in christiana professione...

    f. 170

    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- De Diligendo Deo
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de diversis
    BIBLICA -- De Nominibus biblicis
    BIBLICA -- Vetus Testamentum Commentarii
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XIIe s.)
    GREGORIUS Magnus I (s.), papa -- Extraits à lui attribués par les mss.
    GUIGO II, CARTHUSIENSIS prior -- Meditationes
    GUILLELMUS DE SANCTO THEODORICO, O. Cist. -- Epistola ad fratres de Monte Dei. Prol. et libri I-II
    HENRI II, roi de FRANCE -- Possesseur
    JESUS CHRISTUS -- Crux (sancta) Lignum Crucis. Légendes sur le bois de la Croix
    PETRUS VENERABILIS, abbas Cluniacencis -- Epistola
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Louis-Philippe
    RELIURE -- Éléments annexes Tranches dorées et ciselées
    SAINT-GERMER-DE-FLAY (abbaye de), dioc. de Beauvais -- Possesseur
    SERMONS ANONYMES -- Collectiones
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Adventu
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Nativitate Domini
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Epiphania
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Ramis
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Pascha
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Ascensione
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Spiritu sancto
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Pentecoste
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Trinitate
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Benedictus, abbas Casinensis
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Purificatio
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Omnium sanctorum festum
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Petrus ap.
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- Communes de uno confessore
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- Communes De dedicatione ecclesiae
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De diversis Ad novitiorum institutionem
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De diversis De pastoribus bonis

Source des données