Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.5203

  • Autre libellé du document :
    • Vat. lat. 5203
    • BAV, Vat. lat. 5203
    • Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. lat. 5203
    • Bibliothèque vaticane, Vat. lat. 5203
    • Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.5203
  • Conservé à : Vatican. Biblioteca apostolica vaticana
  • Date de fabrication :
  • Lieu de fabrication :

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Papier (filigranes f. 1-118 et 155-168: Briquet 6541, Milan, 1425; f. 119-130: lettre Tau, manque dans Briquet; f. 131-154: mont non identifiable; f. 169-198: var. Briquet 6270, Venise, 1457), XVe s., I + 198 ff. (f. 156v°-159v° blancs), 240 x 165 mm. Lire les f. 155-156 et 160-168 dans l’ordre suivant: 155, 161-168, 160 et 156.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //epodo quod

    f. 1-118v°: Gvarinvs Veronensis, Glossarium (Vocabula ex Seruio super Eneidem - recension brève).

    inc.: «Abiurare est rem creditam negare periurio... ».

    expl.: «... Plautus uellem me in anginam uerti ut huic auicule fauces preoccuparem » (même explicit dans le ms. Urb. lat. 307, f. 209-263v° - éd. d'extraits, Th. Mommsen, Lateinisches Glossar des Cod. Vat. Lat. 2730, dans Hermes, 8, 1874, p. 67-74, réimp. dans Id., Gesammelte Schriften, 7, Berlin, 1909, p. 515-517).

    f. 119-168v°: ‹Differentiae uerborum›.

    f. 119-124, l. 6: Ps. Isidorvs Hispalensis, De proprietate sermonum uel rerum

    pas de titre.

    inc.: «Inter polliceri et promittere hoc interest... » (n° 1).

    expl.: «... Inter conticuit et obticuit, conticuit qui undique silentium prestitit, obticuit qui nullam spem dicendi reliquit, reticuit qui silentio finit quasi retro uocens » (n° 218 - éd. M. L. Uhlfelder, De proprietate sermonum uel rerum, Rome, 1954 (Papers and monographs of the American Academy in Rome, 15), p. 47-77).

    f. 124, l. 7-130: Charisivs, Ars grammatica (extrait: liv. V, extraits)

    pas de titre.

    inc.: «Inter uetus et antiquum, antiquum quod excessit patrum memoria... ».

    expl.: «... Inter saxum et lapidem, saxum natura lapis qui ex saxo cesus est» (éd. C. Barwick et E. Kühnert, Flavii Sosipatri Charisi artis grammaticae libri V, Teubner, 1964, p. 388, l. 19-403, l. 28 - même extrait dans le ms. Milano, Bibl. Trivulz. 771, f. 27-34 - cf. M. L. Uhlfelder, ed. cit., p. 41-43).

    f. 130-131v°, l. 10: ‹Differentiae›

    pas de titre.

    inc.: «Inter prope et secundum hoc interest... ».

    expl.: «... Inter atramentale et atramentarium, atramentale uas, atramentarium qui uendit» (ed. cit. p. 39-40, d’après le ms. Milano, Bibl. Trivulz. 771, f. 34-35).

    f. 131v°, l. 11-154v°: ‹Ps. Cicero, Synonyma›.

    inc.: «Inter abundare et superfluere, abundat aqua, superfluat humor... ».

    expl.: «... Inter uesper et uespera et uespere et uesperum hoc interest quod uesper et uespere nomina sunt tertie declinationis, uespera autem femineum prime declinationis, uesperum neutrum item est prime declinationis» (cf. G. Brugnoli, op. cit. infra, p. 31 et 43 qui indique d’autres manuscrits et des éditions anciennes de cette série; les textes des f. 119-154v° se trouvent dans le même ordre dans les mss Milano, Bibl. Ambros. M. 69 sup., f. 65-87; Bibl. Trivulz. 771, f. 21-61; Ottob. lat. 1261, f. 152-177 et Vat. lat. 5134 (cf. supra).

    f. 155, 161-168, 160 et 156: ‹Differentiae›.

    inc. «Inter abundare et superfluere, abundat aqua, superfluat humor... ».

    expl. incomplet: «... Inter breuem et pusillum et paruum et exiguum, breue longo contrarium est pusillum magno ».

    f. 169-184: Ps. Apvleivs, De nota aspirationis.

    titre: «Apuleii de aspirationis nota » (éd. F. Osann, L. Caecilii Minutiani Apulei de orthographia fragmenta et Apulei minoris de nota aspirationis et de diphtongis libri duo, Darmstadt, 1826, p. 87-119).

    ~ f. 184v°-188: «Pedes in examatris [sic] ».

    inc.: «In examatris duobus pedibus utimur. Spondeo uno qui regulariter preter in quinto... ».

    ~ f. 188v°-198v°: «Ars metrica».

    inc.: «Prosaici dictaminis et rithimici [sic] supernis regulis prelibatis in hoc libro metrorum ratione reseruauimus... ».

    expl.: «... et timbre pro timber unde in quibusdam uersibus dici solet ».

    ~ f. 198v°: ‹De rhetoricis figuris›.

    inc.: «Prothesis apponit caput auferesis recedit

    Sincopa de medio tollit quod epenthesis auget... » (9 v.).

    ~ - ‹Carmen acrostichum› ?

    «Accipe meque uide sum pingui natus Agello

    Mars pater est et me Martia fecit ouis

    Ah tantum gemui tantum suspiria duxi

    Non possum lacrimas iam retinere meas

    O mihi si corpus si ferro uiscera tangis

    Saltantes guttas mox uidebis aque »

    (les initiales des vers forment le mot «AMANOS»).

Ancien possesseur

Anciennement dans

Origine

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: cote ancienne au f. 1: «n° 50 »; Aldo Manuzio († 1597) dont les manuscrits ont été acquis par la Bibliothèque Vaticane en 1616.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 506 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • H. Keil, De Vaticanis grammaticorum latinorum codicibus (Rhein. Mus., N. F. 2, 1847, p. 320, simple mention)
    • G. Brugnoli, Studi sulle differentiae uerborum, Rome, 1955, p. 43, simple mention
    • Réf.: BMBV (1994) 12428-12429, (2005) p. 673 (4).

Vie du document

Source des données