Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

• 1 Collection de livrets (λόγοι) ascétiques ; le fonds est emprunté aux « ethica » de saint Jean Chrysostome, d'autres extraits d'anciens auteurs chrétiens ont été ajoutés (cf. Montfaucon, Bibl. Coislin., p. 186), Συλλογὴ χρήσιμος καὶ πάνυ ψυχωφελὴς ἀπό τε τῶν τοῦ θείου Χρυσοστόμου ἑρμηνειῶν καὶ ἠθικῶν αὐτοῦ ἐργων καὶ ἐξ ἑτέρων πατρικῶν θείων συγγραμμάτων... ἧς χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὴν ζωὴν τὴν μακαρίαν τε καὶ αἰώνιον. (ff. 1-104) [λόγος α'], recueil de préceptes donnés par le Christ (cf. titre f. 1... ἧς καὶ προηγοῦνται αἱ κατὰ ἀπόφασιν θεῖαι ἐντολαὶ ἃς ὀφείλει φυλάττειν πᾶς ὁ θέλων ζωῆς ἐπιτυχεῖν ἀναντιρρήτως). — (ff. 104-148v) λόγος β'. Ὅτι τὸ ψυχῶν προεστάναι, εἰ καὶ μέγα, ἀλλ' οὖν ἐπικίνδυνον τοῖς μὴ λίαν προσέχουσιν. Α la suite (ff. 148v-158v) S. JEAN CHRYSOSTOME *, sermo de pseudo-prophetis (M. 59, 553-568, rédaction assez différente). — (ff. 158v-208) λόγος γ'. Περὶ ἀκτημοσύνης καὶ ἀποταγής κόσμου, ἕτι δὲ καὶ ὑποταγῆς Θεοῦ, καὶ τῶν κατὰ Θεὸν ζώντων. — (ff. 208v-249v) λόγος δ'. Περὶ ἀγάπης καὶ ἐλεημοσύνης. — (ff. 249v-254) λόγος ε'. Περὶ τοῦ μὴ τολμᾶν τινα μεταλαμϐάνειν ἀναξίως τῶν θείων μυστηρίων. — (ff. 254-257) λόγος ς'. Ὅτι οὐ χρὴ καλλωπίζεσθαι ἱματίοις. — (ff. 257-268v) λόγος ζ'. Ὅτι τὸ θεμέλιον πάσης ἀρετῆς καὶ προοίμιον ἡ νηστεία καθέστηκεν, ἧς ὁ ἀμελήσας κακῶς οἰκοδομεῖ. — (ff. 268v-281v) λόγος η'. Ὅτι μεγάλη βλάϐη ψυχῆς τὸ μὴ καθαρεύειν τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ πονηρῶν λογισμῶν καὶ λόγων ἀργῶν — (ff. 281v-289) λόγος θ', η' ms. Περὶ κενοδοξίας καὶ ὑπερηφανίας. — (ff. 289-302v) λόγος ί. Περὶ φιλαυτίας. — (ff. 302v-309) λόγος ια'. Ὅτι οὐ μόνον ἐργάζεσθαι ὀφείλομεν πρὸς τὸ ἐπαρκεῖν ἑαυτοῖς, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν τῶν δεομένων διατροφήν. — (ff. 309-336v) λόγος ια' (sic). Ὅτι ὁ θυμῷ χρώμενος κατὰ τοῦ πλησίον εἰκῇ τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ κατὰ μόνου τοῦ ὄφεως, καὶ πότε δεῖ τούτῳ χρῆσθαι. — (ff. 336v-375v) λόγος ιϐ'. Περὶ μετανοίας. — (ff. 375v-448) λόγος ιγ'. Ὅτι οἱ πειρασμοὶ συνέπονται τοῖς ἀγαθοῖς ἐγχειρήμασιν.

  2 JEAN D'ANTIOCHE, surnommé l'Oxite. 1(ff. 448-472v) de sacra eucharistia, ὑπόθεσις περὶ τῶν ἀχράντων... μυστηρίων... Χριστοῦ παρὰ διαφόρων ἁγίων καὶ οἰκουμενικῶν διδασκάλων ἐκτεθεῖσα, συλλεγεῖσα παρὰ τοῦ μακαριωτάτου Ἰωάννου τοῦ ἁγιωτάτου Ἀντιοχείας, τοῦ ἐν τῇ μονῇ τῇ ἐν τῇ νήσῳ τῇ Ὀξείᾳ κειμένῃ. Inc. Ἀναγκαῖον μαθεῖν ἡμᾶς τὸ θαῦμα, des. ἄλλη γὰρ ὁδὸς οὐκ ἔστιν εἰ μὴ αὕτη. 2(ff. 472v-495v) de quadragesimarum ieiunio, τοῦ αὐτοῦ... ἑτέρα ὑπόθεσις περὶ νηστείας... συλλεγεῖσα καὶ ἐκτεθεῖσα καὶ αὕτη παρ' αὐτοῦ ἐκ διαφόρων βιϐλίων, des. δυὸ τεσσαρακοσταί, ἥ τε τῶν Χριστοῦ γέννων καὶ ἡ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, χάριτι τοῦ Κυρίου κτλ. Les extraits de Nicolas de CP., de la vie de l'abbé Paisios, de saint Athanase, de saint Épiphane, de Léonce de CP. et de Théodore d'Édesse qu'on lit ff. 500v-502 semblent se rapporter au même ouvrage.

  3 (ff. 495v-500) ANASTASE patriarche d'Antioche, de tribus Quadragesimis ; le début et ce qui est dit du jeûne quadragésimal correspondent à M. 89, 1389-1397 Β 4 ; ce qui est dit du jeûne des saints Apôtres (ff. 498-499) est beaucoup plus développé que dans M. ; l'auteur cite le synode de 920 (Rhalli-Potli, Σύνταγμα, V, p. 8) et la réponse du patriarche Nicéphore aux moines de l'Athos, il mentionne la lettre de Jean de Nicée au catholicos d'Arménie ; sur le jeûne de la Sainte-Croix, il cite le 9e canon de Nicéphore (Rhalli-Potli, IV, 430).