Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q62895
Manifeste IIIF
Numérisation :
Source des données : BnF Archives et manuscrits
Le texte a été copié sur un exemplaire proche de « e1 » (Ambros. C238 inf.) ou plutôt de « e2 » (NAL1452 = Cluny) et corrigé sur un exemplaire d’une autre branche.Les manuscrits de Clairvaux (ms. Troyes, Bibl. mun. 43, t. III, avec le supplément aujourd’hui mutilé) et de Cîteaux (ms. Dijon, Bibl. mun. 180) sont de la même famille.N.B. : Les feuillets 100-118 ont été ajoutés dans un second temps (écriture légèrement différente, ornementation différente, signatures reprenant à « I ») et contiennent le « supplément » de la famille R.
F. 1a-118vb. Gregorius Magnus, Registrum epistularum (lib. VII-XIV) [famille ‘R suppletum’] (CPL 1714 ; P.L. 77, 901-1318 ; CCSL 140-140A (D. Norberg, 1982), p. 501 ; M.G.H. Epist. t. I-II (P. Ewald & L. M. Hartmann, 1887-1899), t. I, p. 486-490 [ms. décrit au t. II, p. XXII]) ; cf. D. Norberg, In registrum Gregorii Magni studia critica, Upsala : Almquist & Wiksell, 1937, XV-175 p. ; cf. P. Ewald, « Studien zur Ausgabe des Registers Gregors I », dans Neues Archiv, t. 3, 1878, p. 431-625 [ms. décrit sommairement à la p. 497] :
f. 1a-2va : [Livre VII] : « // [Epist. 37]* et tu pater in me et ego in te ; ut et ipsi in nobis unum sint. Debitum autem salutationis alloquium persolvens, indico quia magno gaudio exulto …-… [f. 1b, ep. 38 ; f. 1va, ep. 39 ; f. 1va, ep. 40 ; f. 2a, ep. 41] … coercitionis exemplum sit » ; f. 2a-va : [VI, 34 = M.G.H. VII, 42] : « Item epistola quam reliquit de mense aprili indictione XIII Gregorius episcopus. Cum ceteris fratribus et coepiscopis meis qui mecum presentes inveniri potuerunt… [f. 2b] ex ea foris degentibus. Quidam maligni spiritus consilio … errata parcendo indulgeamus. Explicit liber registri sancti Gregorii, deo gratias » ; f. 2va-3a : [V, 6] : « Gregorius Sabimano diacono salutem. De causa Maximi prevaricatoris qui actum sit cognovisti …-… de substantia matris sue dare debuisset » ; f. 3a-b : [Epistula apocrypha ad Felicissimianum (P.L. XIV, 17)] (P.L. 77, 1323c-1324) Quod illicita sit conjunctio affinitatis ex epistola beati Gregorii pape ad inquisitionem Felicissiman [p. corr : ‘Felicissimiani’] Siracusani episcopi. Quod autem scripsi Augustino Anglorum gentis episcopo… plantatum erat exureretur. [sequitur : P.L. 77, 1326ab] Infra : Progeniem vero suam unumquenque de his… quia incestuosus est talis coitus.
f. 3b-16vb : [Livre VIII] : « [Epist. 1] Gregorius Crisanto episcopo. Susceptis epistolis fraternitatis vestre, magnas omnipotenti deo gratias retulimus qui de congregatione …-… [f. 3va, ep. 2 ; f. 4va, ep. 3 ; f. 4vb, ep. 4 ; f. 6a, ep. 5 ; f. 6b, ep. 6 ; f. 6va, ep. 7 ; f. 6vb, ep. 8 ; f. 7a, ep. 9 ; f. 7b, ep. 10 ; f. 7va, ep. 11 ; f. 8a, ep. 12 ; f. 8b, ep. 13 ; f. 8vb, ep. 14 ; f. 9a, ep. 15 ; f. 9b, ep. 16 ; f. 9va, ep. 17 ; f. 10b, ep. 18 ; f. 10va, ep. 19 ; f. 10vb, ep. 20 ; f. 10vb, ep. 21 ; f. 11a, ep. 22 ; f. 11va, ep. 23 ; f. 11vb, ep. 24 ; f. 12va, ep. 25 ; f. 12vb, ep. 26 ; f. 12vb, ep. 27, f. 13a, ep. 28 ; f. 13va, ep. 29 ; f. 14b, ep. 30 ; f. 14va, ep. 31 ; f. 15a, ep. 32 ; f. 15va, ep. 33 ; f. 16a, ep. 34 ; f. 16b, ep. 35] …-… ad effectum que fuerint judicata perducat » ; f. 16vb-17a : [Appendix V = M.G.H. VIII, 36] (CPL 1714° ; P.L. 77, 1343 ; CCSL 140A, p. 1096-1097) : « De satisfactione et penitentiam maximi prevaricatoris. Levatus est Maximus presumptor in Dalmathia …-… Tunc motus ad misericordiam beatissimus papa Gregorius direxit pallium ad confirmationem ejusdem episcopi, id est VII° kl. septembris, indictione secunda » ;
f. 17a-47va : [Livre IX] : « [Epist. 1] Gregorius Januario episcopo Caralis. Predicator omnipotentis domini apostolus dicit ‘Seniorem ne increpaveris’ (I Tim. 5,1) …-… [f. 17b, ep. 11 ; f. 17va, ep. 12 ; f. 18a, ep. 18 ; f. 18b, ep. 23 ; f. 18b, ep. 24 ; f. 18vb, ep. 25 ; f. 19a, ep. 26 ; f. 19va, ep. 27 ; f. 19vb, ep. 41 ; f. 20a, ep. 42 ; f. 20b, ep. 44 ; f. 20vb, ep. 45 ; f. 20vb, ep. 49 ; f. 21a, ep. 51 ; f. 21a, ep. 52 ; f. 21b, ep. 53 ; f. 21vb, ep. 58 ; f. 21vb, ep. 60 ; f. 22a, ep. 80 ; f. 22b, ep. 81 ; f. 22va, ep. 82 ; f. 22vb, ep. 83 ; f. 23a, ep. 87 ; f. 23b, ep. 88 ; f. 23va, ep. 94 ; f. 23va, ep. 102 ; f. 23vb, ep. 103 ; f. 24a, ep. 104, f. 24b, ep. 105 ; f. 24vb, ep. 108 ; f. 25a, ep. 109 ; f. 25b, ep. 110 ; f. 25b, ep. 111 ; f. 25vb, ep. 112 ; f. 25vb, ep. 113 ; f. 26a, ep. 130 ; f. 26b, ep. 135 ; f. 26b, ep. 136 ; f. 27a, ep. 138 ; f. 27va, ep. 139 ; f. 27vb, ep. 140 ; f. 28a, ep. 141 ; f. 28b, ep. 142 ; f. 28va, ep. 143 ; f. 28vb, ep. 148 ; f. 30va, ep. 149 ; f. 30vb, ep. 150 ; f. 31a, ep. 153 ; f. 31b, ep. 154 ; f. 31va, ep. 155 ; f. 32a, ep. 156 ; f. 32va, ep. 157 ; f. 33b, ep. 165 ; f. 33va, ep. 167 ; f. 33vb, ep. 168 ; f. 34a, ep. 174 ; f. 34b, ep. 176 ; f. 34va, ep. 177 ; f. 34vb, ep. 178 ; f. 34vb, ep. 179 ; f. 35a, ep. 181 ; f. 35b, ep. 182, f. 35b, ep. 184 ; f. 35va, ep. 185 ; f. 35va, ep. 186 ; f. 35vb, ep. 187 ; f. 36a, ep. 196 ; f. 36va, ep. 197 ; f. 37b, ep. 198 ; f. 37va, ep. 203 ; f. 37vb, ep. 204 ; f. 38b, ep. 205 ; f. 38va, ep. 206 ; f. 39a, ep. 207 ; f. 39a, ep. 208 ; f. 39b, ep. 209 ; f. 39b, ep. 214 (incompl.) ] … [f. 39vb (CCSL 140A, p. 774)] quem petimus ut et supplicantem // [lac. 2 ff.] // [f. 40a, ep. 219 incompl. (CCSL 140A, p. 784] nisi ut nulla de actu probatio …-… [f. 41va, ep. 220 ; f. 42b, ep. 221 ; f. 42b, ep. 223 ; f. 43a, ep. 224 ; f. 43b, ep. 225 ; f. 43va, ep. 227 ; f. 44a, ep. 228 ; f. 44va, ep. 229 ; f. 46a, ep. 231 ; f. 46b, ep. 232 ; f. 46va, ep. 234 ; f. 47a, ep. 235] …-… necessitatem remeandi non habeat. [in marg.] Explicit indictio II » ;
f. 47va-54vb : [Livre X] : « [Epist. 1] [in marg. :] Incipit indictio III. Gregorius Romano defensori de Lucillo episcopo. Nichil proficit sacerdotum culpas ulcisci et commissa digna dejectione …-… [f. 48a, ep. 2 ; f. 48va, ep. 3 ; f. 48vb, ep. 4 ; f. 48vb, ep. 5 ; f. 49b, ep. 6 ; f. 49b, ep. 7 ; f. 49va, ep. 8 ; f. 49vb, ep. 9 ; f. 50a, ep. 10 ; f. 50a, ep. 11 ; f. 50va, ep. 12 ; f. 50vb, ep. 13 ; f. 50vb, ep. 14 ; f. 51b, ep. 15 ; f. 51vb, ep. 16 ; f. 52b, ep. 17 ; f. 52va, ep. 18 ; f. 52vb, ep. 19 ; f. 53a, ep. 20 ; f. 53va, ep. 21] …-… deprimunt, vestre apud omnipotentem deum preces levent » ;
f. 54vb-73vb : [Livre XI] : « [Epist. 1] Gregorius Palladio presbiero de monte Sina [add. in marg. :] de tractationibus non curandis XXII. [in col. :] Epistolis dilectionis tue susceptis filium meum Simplicium …-… [f. 55va, ep. 3 ; f. 55va, ep. 4 ; f. 56va, ep. 5 ; f. 56vb, ep. 6 ; f. 57a, ep. 7 ; f. 57b, ep. 8 ; f. 57b, ep. 9 ; f. 57vb, ep. 10 ; f. 58va, ep. 11 ; f. 58vb, ep. 12 ; f. 58vb, ep. 13 ; f. 59b, ep. 14 ; f. 59b, ep. 15 ; f. 60b, ep. 16 ; f. 60va, ep. 17 ; f. 60vb, ep. 18 (incompl.] … [f. 60vb (CCSL 140A, p. 887)] et iniquitatibus permanentes usque ad diem obitus sui ita in // [lac. 1 f.] // [f. 61a, ep. 22, incompl. (CCSL 140A, p.893)] publice petere verecundia non permittit …-… [f. 61a, ep 23 ; f. 61b, ep. 24 ; f. 61va, ep. 25 ; f. 62a, ep. 26 ; f. 63a, ep. 27 incompl.] …-… [f. 64vb (CCSL 140A, p. 908)] demorarer, multi ex eis venire consueverant, qui de predictis capitulis // [lac. 3 ff., ep. 27-32] // [f. 65a, ep. 32 (CCSL 140A, p.920)] auctores sunt ecclesie vestre indicio definita fraternitatem …-… [f. 65a, ep. 33 ; f. 65a, ep. 34 ; f. 65b, ep. 35 ; f. 65vb, ep. 36 ; f. 67a, ep. 37 ; f. 67va, ep. 38 ; f. 68a, ep. 40 ; f. 68b, ep. 41 ; f. 68va, ep. 42 ; f. 68vb, ep. 44 ; f. 69a, ep. 45 ; f. 69a, ep. 46 ; f. 69va, ep. 47 ; f. 69vb, ep. 48 ; f. 70a, ep. 49 ; f. 70b, ep. 50 ; f. 70va, ep. 51 ; f. 71a, ep. 52 ; f. 71vb, ep. 53 ; f. 72a, ep. 54 ; f. 72b, ep. 55 ; f. 72vb, ep. 56 ; f. 73a, ep. 57 ; f. 73b, ep. 58 ; f. 73va, ep. 59] …-… equaliter vivere et domum vestram quomodo disponere debeatis » ; f. 73vb : [add. en marg. inf.] (même main, autre encre) : « Explicit indictionis IIII. Incipit indictionis Ve. Gregorius Dominico episcopo Cartaginensi de excitatione pastorali I » ;
f. 73vb-78vb : [LivreXII] : « [Epist. 1] Gregorius Dominico episcopo Carthagiensi [corr. in ‘carthaginensi’]. Quam copiosa cordis vestri sit caritas lingua interpretes demostratis (sic) …-… [f. 74b, ep. 2 ; f. 74va, ep. 3 ; f. 74vb, ep. 4 ; f. 75a, ep. 5 ; f. 75a, ep. 6 ; f. 75vb, ep. 7 ; f. 76b, ep. 8 ; f. 76va, ep. 9 ; f. 77a, ep. 10 ; f. 77va, ep. 11 ; f. 77vb, ep. 12 ; f. 78a, ep. 13 ; f. 78b, ep. 14 ; f. 78va, ep. 15 ; f. 78va, ep. 16 ; f. 78vb, ep. 17]… podagre doloribus vehementer affligor » ; f. 78vb-79b : [Appendix VI = M.G.H. III, 66] (CPL 1714° ; éd. CCSL 140A, p. 1097-1099 ; M.G.H. Epist. t. I, p. 228-229) : « Epistola Johannis episcopi ad Gregorium papam de usu pallii et de mapulis. Reverentissimus conservus meus Castorius apostolice sedis vestre notarius reddidit michi …-… usque ad secundam jussionem abstinere curavi » ; f. 79va : [Johannes III Papa, Exemplum praecepti ad Petrum episcopum Ravennatem de usu palii] (CPL 1704 ; JW 1041 ; éd. CCSL 140A, p. 1100 [= Appendix VII] ; M.G.H. Epist. t. I, p. 230 [= M.G.H. III, 67] ; P.L. 77, 1348-1349) : « Exemplum precepti generalis. Dilectissimo fratri Petro Gregorius. Omni convenire novimus rationi ut eos amictu pallii decoremus …-… ejus doleas diminutum. Hec subscriptio domni pape. Deus te incolumen custodiat. Data X kal. octobris, imperatore domno Justino augusto. Explicit registrum beati Gregorii pape indictione V » (les rubriques sont ajoutées par corr.) ; f. 79va-vb : [Appendix VIII = M.G.H. XIII, 1] (CPL 1714° ; éd. CCSL 140A, p. 1101 ; M.G.H. Epist. t. II, p. 364-365 ; P.L. 77, 1349-1350) : « [rubrica add. post.] Gregorius de Foco (sic) coronato et Mauritio interfecto consiliis suis V. In nomine domini Dei et salvatoris nostri Ihesu Cristi per indictionem sextam, die vicesima tercia mensis novembris, temporibus domni et beatissimi pape Gregorii coronatus est Focas et Leontia …-… et apostolicus Gregorius papa reponi in oratorio sancti Cesarii intra palatium » ; f. 79vb-80a : [Appendix IX ; M.G.H. XIII, 2] (CPL 1714° ; éd. CCSL 140A, p. 1102-1104 ; M.G.H. Epist. t. II, p. 365-367 ; P.L. 76, 1311-1314) : « [rubrica add. post.] Sermo gregorii pape tempore mortalitatis et latania majore II. Oportet, fratres karissimi, ut flagella Dei que metuere ventura debuimus …-… Letania pauperum et infantium ab ecclesia beate martiris Cecile. Facta sunt hec in basilica sancte Savine sub die IIII kalendarum sepembris, indictione VI » ;
f. 80a-96a : [Livre XIII] : « [Epist. 1, rub. add. post.] Gregorius dilectissimis filiis Romanis civibus de eo quod sine fesse fuerit corpus dominico die lavare possunt sicut et lavare possunt, sicut et faciunt et de sabbato non custodiendo III. Gregorius dilectissimis filiis suis civibus Rome. Pervenit ad me quosdam perversi spiritus homines …-… [f. 80vb, ep. 2 ; f. 81a, ep. 3 ; f. 81b, ep. 4 ; f. 81va, ep. 5 ; f. 82va, ep. 6 ; f. 82vb, ep. 7 ; f. 83a, ep. 8 ; f. 83b, ep. 9 ; f. 84a, ep. 10 ; f. 84va, ep. 11 ; f. 85a, ep. 12 ; f. 85va, ep. 13 ; f. 85vb, ep. 14 ; f. 86a, ep. 15 ; f. 86b, ep. 16 ; f. 86b, ep. 17 ; f. 86va, ep. 18 ; f. 86vb, ep. 19 ; f. 87a, ep. 20 ; f. 87b, ep. 21 ; f. 87va, ep. 22 ; f. 87va, ep. 23 ; f. 87vb, ep. 24 ; f. 88a, ep. 25 ; f. 88b, ep. 26 ; f. 88b, ep. 27 ; f. 88vb, ep. 28 ; f. 88vb, ep. 29 ; f. 89a, ep. 30 ; f. 89b, ep. 31 ; f. 89b, ep. 32 ; f. 89va, ep. 33 ; f. 89vb, ep. 34 ; f. 90b, ep. 35 ; f. 90va, ep. 36 ; f. 90vb, ep. 37 ; f. 91a, ep. 38 ; f. 91a, ep. 39 ; f. 91va, ep. 40 ; f. 91vb, ep. 41 ; f. 92a, ep. 42 ; f. 92b, ep. 43 ; f. 92vb, ep. 44 ; f. 93a, ep. 45 ; f. 93b, ep. 46 ; f. 94b, ep. 47 ; f. 94va, ep. 48 ; f. 94vb, ep. 49] …-… nec nomen habere sententie mereatur » ;
f. 96a-99vb : [Livre XIV] : « [Epist. 1] Gregorius Paulo scolastico Sicilie [finis rubricae add. post.] de ultione ejus in maleficificis (sic) XLVIIII. Quanto nos gloria vestra dudum tristes effecerat propte quod …-… [f. 96b, ep. 2 ; f. 97a, ep. 3 ; f. 97b, ep. 4 ; f. 97va, ep. 5 ; f. 97vb, ep. 6 ; f. 98a, ep. 7 ; f. 98b, ep. 8 ; f. 99a, ep. 9 ; f. 99b, ep. 10 ; f. 99b, ep. 11 ; f. 99vb, ep. 12 incompl.] …-… [f. 99vb (CCSL 140A, p. 1082)] Sed tanta nos podagre infirmitas tenuit ut non solum non dicta sed nec etiam ad lo// [lac. 2 ff.] ; f. 100a-105a : [Supplementum familiae R, ex collectione P] (le début diffère du supplément décrit dans M.G.H. Epist. t. II, p. XXI : V, 6, 29, 30, 31 etc. ; la numérotation des lettres est celle de CCSL 140-140A, avec, entre parenthèses, l’indication de celle des M.G.H. quand elles diffèrent ; les lettres sont éditées dans les livres V, XI et II) : « [f. 100a, ep. XIV, 14] (CCSL 140A, p. 1087) // ut nullus illic umquam neglectus… in scrinio ecclesie nostre experiendtian tua restituat. [ep. V, 8] Gregorius Felici episcopo in Sardinia de obedientia Johannis primati ejus exhibenda. X. Qualiter obedientia vel reverentia sit prepositis exhibenda …-… [f. 100b, lib. V, ep. 24 ; f. 100b, ep. 29 ; f. 100va, ep. 31 ; f. 100vb, ep. 32 ; f. 101a, ep. 43 ; f. 101b, ep. 50 ; f. 101va, lib. XI, ep. 39 ; f. 101vb, ep. 2 ; f. 102a, ep. 43 ; f. 102b, lib. II, ep. 45 (M.G.H. II, 6) ; f. 102b, ep. 6 (9) ; f. 102va, ep. 46 (10) ; f. 102vb, ep. 4 (7) ; f. 102vb, ep. 27 (32) ; f. 103a, ep. 26 (29) ; f. 103b, ep. 28 (33) ; f. 103va, ep. 47 (34) ; f. 103va, ep. 48 (35) ; f. 103vb, ep. 49 (36) ; f. 103vb, ep. 50 (38)] …-… [f. 105a] reliquos tecum deferri » ; f. 105a-107a : [Epistula apocrypha ad Felicem (= P.L. XIV, 17)] (éd. P.L. 77, 1322) : « Gregorius Felici episcopo Siricie de tribus capitulis de affinitatis conjuntione XXXI. Reverentissimo fratri Felici episcopo Gregorius servus servorum dei. Caput nostrum quod est Christus ad hoc sua membra nos esse voluit …-… [f. 107 a] honoremque ceptum moribus servare concedat. Explicit indictio VII. De octava indictione nulle reperte sunt usquam sed que sequuntur ad finem libri in alio volumine reperte sunt sine certis indictionibus » ;
f. 107a-118a : [Supplementum familiae R, ex collectione C] (correspond à la liste décrite dans M.G.H. Epist. t. II, p. XXI ; la fin manque, et seules se trouvent les 71 premières lettres du supplément de 135 lettres, toutes éditées dans le livre IX) : « [lib. IX, ep. 115 (M.G.H. IX, 114)] Gregorius Venantio episcopo Luniensi abbatissa ordinanda. I. Fraternitatis vestre adeo nobis sollicitudinem placuisse scribimus …-… [f. 107b, lib. IX, ep. 116 (IX, 115) ; f. 107va, ep. 117 (116) ; f. 107vb, ep. 118 (117) ; f. 107vb, ep. 119 (118) ; f. 107vb, ep. 120 (119) ; f. 108a, ep. 121 (120) ; f. 108a, ep. 122 (121) ; f. 108b, ep. 123 (122) ; f. 108va, ep. 124 (123) ; f. 108va, ep. 125 (124) ; f. 108vb, ep. 126 (125) ; f. 108vb, ep. 127 (126) ; f. 109a, ep. 128 (127) ; f. 109b, ep. 129 (128) ; f. 109va, ep. 131 (130) ; f. 109vb, ep. 132 (131) ; f. 110a, ep. 133 (132) ; f. 110a, ep. 134 (133) ; f. 110b, ep. 137 (136) ; f. 110b, ep. 144 (143) ; f. 110va, ep. 145 (144) ; f. 110vb, ep. 146 (145) ; f. 110vb, ep. 147 (146) ; f. 111a, ep. 151 (150) ; f. 111b, ep. 152 (151) ; f. 111b, ep. 158 (157) ; f. 111va, ep. 159 (158) ; f. 111vb, ep. 160 (159) ; f. 112a, ep. 161 (160) ; f. 112b, ep. 162 (161) ; f. 112va, ep. 163 (162) ; f. 112vb, ep. 164 (163) ; f. 112vb, ep. 166 (165) ; f. 113a, ep. 169 (168) ; f. 113a, ep. 170 (169) ; f. 113b, ep. 171 (170) ; f. 113va, ep. 172 (171) ; f. 113va, ep. 173 (172) ; f. 113vb, ep. 175 (174) ; f. 113vb, ep. 180 (179) ; f. 114a, ep. 183 (182) ; f. 114a, ep. 188 (187) ; f. 114b, ep. 189 (188) ; f. 114b, ep. 190 (189) ; f. 114va, ep. 191 (190) ; f. 114va, ep. 192 (191) ; f. 114vb, ep. 2 ; f. 114vb, ep. 3 ; f. 115a, ep. 4 ; f. 115va, ep. 5 ; f. 115vb, ep. 6 ; f. 116a, ep. 7 ; f. 116a, ep. 8 ; f. 116b, ep. 9 ; f. 116b, ep. 10 ; f. 116va, ep. 13 ; f. 116va, ep. 14 ; f. 116va, ep. 15 ; f. 116vb, ep. 16 ; f. 117a, ep. 17 ; f. 117a, ep. 19 ; f. 117b, ep. 20 ; f. 117va, ep. 21 ; f. 117vb, ep. 22 ; f. 118a, ep. 28 ; f. 118b, ep. 31 ; f. 118b, ep. 32 ; f. 118va, ep. 29 ; f. 118va, ep. 30 ; f. 118vb, ep. 33 incompl.] … in glorie vestre solatio vel favore subsidium consolationis habuerit et vos qualem circa nos // ».
Ce manuscrit a fait partie des collections de la bibliothèque de l'abbaye de Fontenay. Catalogues : B.25 ; C.9. Les deux catalogues de Colbert en 1679 font savoir qu’un manuscrit des lettres de saint Grégoire le Grand provenant de Fontenay est entré dans sa bibliothèque. Or ce manuscrit est le seul dont la provenance soit inconnue. Mais surtout ce manuscrit est la suite du ms. Arsenal 310, qui provient assurément de Fontenay. Premièrement ce dernier manuscrit, fait très inhabituel, s’achève avant la fin du livre VII et le ms. latin 2283 prend la suite à la lettre VII, 37 ; alors que l’ensemble du « registre » des lettres est partout ailleurs scindé entre le livre VII et le livre VIII. Deuxièmement les signatures se suivent d’un manuscrit à l’autre. Troisièmement la mise en page est strictement identique (nombre de lignes, hauteur et largeur des colonnes). Quatrièmement on retrouve les mains qui ont copié ce manuscrit dans plusieurs autres manuscrits provenant assurément de Fontenay. Cinquièmement, les monogrammes « nota » sont dans ce manuscrit d’une forme particulière que l’on retrouve également dans d’autres manuscrits de Fontenay, attestant que l’origine et la provenance sont identiques.Il entre dans la bibliothèque royale en 1732.
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index