Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3641

  • Titre attesté :
    • David ab Augusta, De exterioris et interioris hominis compositione.
  • Autre libellé du document :
    • France, Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 3641
    • Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 3641
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3641
    • Paris. BnF, Latin 3641
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : David d'Augsbourg (1200?-1272?)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin encadrement à l'encre noire.
  • Composition :
    • 173 ff. précédés et suivis d'1 f. de garde.
  • Format :
    • 220 × 150 mm. (justification 145 × 100 mm.).
  • Aspects codicologiques :
    • cf. f. 63 : « Explicit... anno Domini M° CCCC LX° » ; Ch. Samaran et R. Marichal, Catal. des mss. en écriture latine, II, 187. — Grandes initiales peintes à filigranes et à antennes marginales. Petites initiales rouges et bleues. Pieds-de-mouche rouges et bleus. Rubriques. — 22 cahiers de 8 ff., sauf le 1er de 7 ff. (1-7), le 9e de 5 ff. (64-68), et le 22e de 9 ff. (165-173). Les cahiers 1 à 8 sont signés de a2-4 à h1-4, les 3 premiers ff. du 9e sont signés de 1 à 3, les cahiers 10 à 22 sont signés de a1-4 à n[1-5]. Un f. est coupé entre les ff. 68 et 69, sans lacune de texte. Les ff. 1, 63v, 65-67, 173-173v sont blancs. — Quelques additions et annotations marginales. — Au f. 2, ancienne cote (?) du XVIIIe s. : « 139 ».173 ff. précédés et suivis d'1 f. de garde.220 × 150 mm. (justification 145 × 100 mm.).
  • Reliure :
    • Reliure XVIIIe s. maroquin rouge aux armes et chiffre royaux. Titre doré au dos : « SPECULUM MONACHOR. ».

Numérisations

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1v-63 et 67v-172v DAVID AB AUGUSTA. O.F.M. « Speculum monachorum liber Davidis de ordine Minorum de composicione hominis interioris, exterioris, secundum aliquos dictus profectus religiosorum », titre ajouté au XVe s. (1v) (éd. Quaracchi, 1899 ; sous le nom de s. Bonaventure, éd. vaticane, Rome, 1596 et éd. Vivès, Paris, 1868) ; cf. D. Stöckerl, Bruder David von Augsburg, München, 1914, 190-202 ; Glorieux, Maîtres en théol., II, 48, cu et cv. Le traité intitulé Formula novitiorum dans le ms. forme le l. I de l'éd. de Quaracchi ; le traité Profectus religiosorum, en 2 parties dans le ms., forme les l. II et III de l'éd. de Quaracchi.

    F. 2-16v [L. I, pars I] la 2e partie manque. « Incipit formula noviciorum in ordine proficere volencium. Capitulum primum. De quadam consideracione. Primo considerare debes quare veneris... — ... castus sis in omnibus. Et quicumque hanc regulam secutus fuerit pax domini Jhesu Christi vivit in eo. Explicit Speculum monachorum. Deo gratias » (éd. cit., 3-36) ; cf. M. W. Bloomfield, dans Traditio, XI (1955), 331, n° 662.

    F. 16v-63 [L. II] « De composicione hominis interioris liber Davidis ordinis Minorum ». Table des chapitres (16v-17) ; « Incipit prologus profectus religiosorum Davidis ordinis Minorum. Collationes meas quas pro exhortacione... » (éd. cit., 63-64) (17-18) ; « Incipit profectus religiosorum. In priori formula noviciorum... — ... hostis roboratur. Explicit liber primus profectus religiosorum. Deo gracias anno Domini M° CCCC LX° » (éd. cit., 64-160) ; cf. M. W. Bloomfield, art. cit., 309, n° 435 (18-63).

    F. 64-64v « Status et vita cujuslibet religiosi proficere volentis. Amplectatur religiosus primo cordis puritatem... — ... cum discrecione assiduitas. Nota Bernardus. Cogita in societate aliorum... — ... tempore angustie ».

    F. 67v-172v [L. III] « De composicione hominis exterioris ». Table des chapitres (67v-68v) ; « Incipit secundus liber profectuum religiosorum qui primo septem processibus distinguitur. Profectus religiosi septem processibus distinguitur... — ... Pro acceptis vel promissis que nobis Dominus concedat. Amen. Finit liber Davidis ordinis Minorum de composicione hominis exterioris vel liber secundus profectuum religiosorum » (éd. cit., 161-378) (68v-172v).

Intervenant

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Amplectatur religiosus primo cordis puritatem...

    f. 64

    Cogita in societate aliorum positus...

    f. 64v

    Collationes meas quas pro exhortatione...

    f. 17

    In priori formula noviciorum quam quibusdam noviciis...

    f. 18

    Primo considerare debes quare veneris, ad quid veneris et propter quid...

    f. 2

    Profectus religiosi septem processibus distinguitur licet non ab omnibus adtingatur...

    f. 69

    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Extraits à lui attribués par les mss.
    Cotes anciennes non identifiées -- En chiffres arabes
    DAVID AB AUGUSTA, O.F.M. -- De Exterioris et interioris hominis compositione, seu Speculum monachorum. L. I, pars 1
    DAVID AB AUGUSTA, O.F.M. -- De Exterioris et interioris hominis compositione, seu Speculum monachorum. L. II-III
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (fin XIVe et XVe s.)
    Moine -- Conseils pour les moines
    RELIURE -- Reliures XVIIIe s. aux armes et chiffre royaux

Sources des données