Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.631(pt.1-2)

  • Autre libellé du document :
    • Vat. lat. 631 (t. I et II)
    • BAV, Vat. lat. 631 (pt. 1-2)
    • Bibliothèque vaticane, Vat. lat. 631 (t. I et II)
    • Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.631(pt.1-2)
  • Conservé à : Vatican. Biblioteca apostolica vaticana
  • Date de fabrication :
  • Lieu de fabrication :

Aspects codicologiques

  • Parch., XIVe s., 466 ff. (foliotation en chiffres anciens encadrés de deux points; f. 466-466v° blancs), 2 col., 426 x 301 mm. Le t. I comprend les f. 1-235, le t. II les f. 236-466. Au f. 1, initiale bleue et or à filigranes et bordure, encadrant la page et séparant les 2 col., de tiges d’or bordées de demi-fleurs de lys alternées bleu et or; depuis le f. 6v° bordures de gros J alternées bleus et rouges à chaque colonne. Aux f. 1-5, 5v°-6 et 342-342v°, tables du contenu avec renvois à l'ancienne foliotation, à la fin du f. 6: «Explicit prima tabula istius libri etc.».

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //explicit concilium

    f. 6v°: Notitia prouinciarum.

    titre: «In nomine patris et filii et spiritus sancti Amen et sancte dei genitricis Marie. Nomina prouinciarum romani imperii Italia Gallia Africa... Egiptus Britannia. Nomina prouinciarum Ytalie».

    inc.: «In Italia prouincie sunt numero decem et septem. Campania in qua est Capua...».

    expl.: «... Maxima. Valenciana. fiunt simul prouincie numero centum duodecim» (éd. Th. Mommsen, op. cit. infra, p. 535-542).

    f. 6v°-7: Notitia Galliarum.

    titre: «Nomina ciuitatum Gallie. Lugdunensis Ia».

    inc.: «Prouincia Lugdunensis prima habet ciuitates quatuor. Metropolis ciuitas Luguduensium...».

    expl.: «... Ciuitas Vincisiencium id est Vencio» (éd. Mommsen, op. cit. infra., p. 584-612).

    ~ f. 7-7v°: ‹Catalogus› imperatorum ‹Romanorum› (usque ad Hernicum IV, † 1106).

    ~ f. 7v°-8: ‹Catalogus› pontificum ‹Romanorum› (usque ad Iohannem XXI, † 1227).

    ~ f. 8-326v°: Ps. Isidorvs ‹Mercator, Decretalium Collectio›.

    ~ f. 326v°-329: ‹Ps. Angilramnvs Metensis, Capitula (éd. cf. supra, Vat. lat. 630, f. 310-312)›.

    ~ f. 329-338: «Exceptiones ex diuersis constitutionibus de rebus ecclesiasticis».

    inc.: «hec sancta synodus nulli licentiam concedit res ecclesie alienare...».

    f. 338v°-339: ‹Cassiodorvs-Epiphanivs, Historia ecclesiastica tripartita› (extrait V, 17: Disputatio imperatoris Constantii et Liberii romani pontificis) (cf. supra, Vat. lat. 630, f. 310-312).

    ~ f. 339-406v°: ‹Collectio Dionysio-Hadriana›.

    f. 406v°-407: Notitia Galliarum.

    titre: «Hic continentur prouincie Gallicane que ciuitates sunt Gallicani metropolis prouincie Lugdon.».

    inc.: «Metropolis ciuitatis Lugdunensium...».

    texte incorrect disposé dans un ordre différent de celui des éditions.

    expl.: «... Prouincie Viennensis III et in Alpium mart. [sic]. Metropolis ciu. Ausicorum [sic]... -... ciu. Eloronessium [sic]. Ciu. Elusantium [sic]» (éd. Mommsen, op. cit. infra, p. 607 et 605).

    ~ f. 407-408: Concilia Chalcedonense et Sardicense (extraits)

    ~ — Gregorivs Magnvs, Epistulae (extraits).

    ~ f. 408-465v°: Concilium Constantinopolitanum III (a. 680).

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Pierre Roger, évêque de Rouen, cardinal en 1338, futur pape Clément VI († 1352), dont l'ex-libris est inscrit deux fois au f. Iv°, la première inscription, grattée, est encore très lisible: «Iste liber est reuerendissimi patris et domini domini Petri Cardinalis Rothomagensis»; la bibliothèque pontificale d'Avignon, et le manuscrit est attesté dans les catalogues rédigés en 1369 sous Urbain V, en 1375 sous Grégoire XI et en 1411; il a été transporté à la Bibliothèque Vaticane au début du règne de Sixte IV († 1484) et correspond à un article dans les inventaires de 1475 et de 1481 (f. 102, l. 3 ou 14, il y a deux articles identiques), omis dans l'inventaire de 1518, il est de nouveau attesté dans les inventaires de 1533 et 1550 (où il portait le n° 1880, qui est inscrit au f. I); au f. Iv°, la note «Ex pluteo VII° in quo erant Canonistae. In Bibliotheca publica. Ad sinistram ingredientibus per portam maiorem Bibliothecae Apostolicae» ne correspond pas à l’emplacement du volume, qui se trouvait dans la Bibliothèque secrète.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI et de Paola SCARCIA PIACENTINI (1991), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 1re partie. Fonds Vatican latin, 224-2900, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 36-38 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1991_cat_21_31)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • P. Hinschius, Decretales Pseudo-Isidorianae et Capitula Angilramni, Leipzig, 1863, p. LVIII-LX (description)
    • Th. Mommsen, Chronica minora saec. IV, V, VI, VII (M.G.H., Auct. antiq., 9), Berlin, 1892, p. 569-570, n° 63 (brève mention)
    • A. Maier, Zu einigen Handschriften der päpstlichen Bibliothek von Avignon. Nachtrag zur Edition des Katalogs von 1411 (Archiv. Hist. Pont., 2, 1964, p. 324), brève mention, réimpr. dans A. Maier, Ausgehendes Mittelalter, 3, Rome, 1977, p. 160
    • Sch. Williams, Codices Pseudo-Isodoriani. A palaeographico-historical study, New York, 1971, p. 65 (avec bibliographie)
    • G. Morelli, Manoscritti d’interesse abruzzese della Biblioteca Vaticana (Bullett. della deputazione abruzzese di storia patria, 63, 1973, p. 52 n° 166), brève mention.

Vie du document

Source des données