Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Pal.lat.1481

Numérisations

Certains Manifestes IIIF sont enrichis et peuvent contenir un index, une recherche plein texte, ou des annotations. Ils sont signalés ci-dessous par un astérisque au niveau du logo IIIF. Qu'est-ce qu'un Manifeste IIIF ? open_in_new

Aspects codicologiques

  • Papier, sauf f. 1 et 10 en parchemin (filigranes var. Briquet 7684: Padoue, 1416-1420; 4089: Vienne, 1450; 11696: Florence, 1424-1426 et 8353: Florence, 1442-1445), XVe s., II + 180 ff. (f. 45-46 v°, 61-62, 74-74 v°, 83 v°-84 v°, 90-90 v°, 125, 154 v° et 178-180 v° blancs), 297 x 198 mm. La partie supérieure des f. 1 et 85 a été laissé vide probablement pour une miniature qui n’a pas été exécutée. Initiales à feuilles d’acanthe rouges, mauves et vertes et pastilles d’or, se prolongeant dans la marge, celle du f. 8 est historiée: un personnage avec une robe et un chapeau rouge, un manteau vert et tenant un livre à la main (Cicéron?). Abondantes gloses marginales. Table du contenu au f. 180. Les f. I-II remployés comme feuillets de garde proviennent d’un registre notarial de Trévise (1327-1328).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Heidelberger historische Bestände – digital

  • Langue(s) des textes dans le manuscrit : latin

    Titre(s) :
    1r-147v - Cicero: Orationes
    1r-7v - De imperio Cn. Pompei
    8r-18v - Pro T. Annio Milone
    19r-31r - Pro Cn. Plancio
    31v-41r - Pro P. Sulla
    41v-44v - Pro A. Licinio Archia poeta
    47r-60r - Pro A. Cluentio
    62v-73v - Pro P. Quinctio
    75r-78v - Pro M. Marcello
    79r-83r - Pro Q. Ligaro
    85r-89v - Cum populo gratias egit
    91r-97r - Cum senatui gratias egit
    97r-109r - Pro M. Caelio
    109v-119v - Pro L. Cornelio Balbo
    120r-134r - Pro L. Flacco
    135r-147v - Pro P. Sestio
    147v-154r - Quintus Cicero: Commentariolum petitionis
    155r-166v - Cicero Orationes
    155r-158r - In P. Vatinium testem
    158r-166v - De haruspicum responsis
    167r-170r - Ps.-Cicero: Oratio pridie quam in exilium iret
    170v-177r - Cicero: Oratio de prouinciis consularibus

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 1-147v°: Cicero, Orationes.

    les Orationes pro Cn. Plancio, pro A. Licinio Archia poeta, pro P . Quinctio et pro L. Flacco sont précédées des Argumenta d’ Antonius Luschus en extraits remaniés.

    f. 1-7 v°: De imperio Cn. Pompei.

    titre: «M.T.C. pro lege Manilia que uulgo Pompeia dicitur oratio feliciter incipit ».

    (gloses) inc. f. 1 en marge: «Quatuor sunt in principio cuiuslibet orationis querenda, quis sit titulus, que materia, que intentio et quod artificium... ».

    (texte) f. 1 v°: «... potuisset comparasset Bosforanis // » (4, 10).

    1 feuillet manque.

    f. 2: «//tate prohibere sapienti uidere... » (7, 18).

    f. 7 v°-18 v°: Pro T. Annio Milone.

    pas de titre.

    (argum.) inc.: «Incipit oratio M.T.C. habita coram iudicibus pro Annio Tito Milone que sequens dispositionem... ».

    (argum.) expl.: «... ibi 6a Sed finis sit uel secundum aliam opinionem ibi Sed iam satis (34, 92).

    (texte) f. 9 v°: «...humilem neccauerit. Aut eo mors//» (9, 17).

    1 feuillet manque.

    f. 10: «//hoc sepe senatu dixit in contione...» (9, 26).

    f. 18 v°-31: Pro Cn. Plancio.

    (argum. A . Luschi) inc. f. 18 v°: «Gneus Plantius ciuis Romanus ex equestri ordine... » (éd. Q. Asconii Pediani Commentarii ... in ... M.T. Ciceronis orationes ... Antonii Luschi ... in XI Ciceronis orationes commentarii..., Paris, 1520, p. 213).

    (texte) titre: «M.T.C. pro Cn. Plantio oratio feliciter incipit ».

    f. 31 v°-41: Pro P. Sulla.

    titre: «M.T. Ciceronis pro P. Sulla oratio feliciter incipit ».

    (argum.) inc.: «Lucius Torquatus ciuis Romanus homo compotens... ».

    (argum.) expl.: «...pro pulsanda a se maledicta per Torquatum».

    f. 41 v°-44 v°: Pro A. Licinio Archia poeta.

    pas de titre.

    (argum. A. Luschi) inc.: «Aulus Licinius Archia poeta Antiochie natus Rome uixit... ».

    (argum.) expl.: «...de poetis et commendatione de musarum dicit» (extrait remanié - cf. op. cit. supra, p. 248).

    f. 47-60 v°: Pro A. Cluentio (famille des mutili).

    inc. mutilé: «//ministrum Oppianici et Fabricium...» (22, 60).

    expl. inachevé: «... aut ne forte mater» (67, 192 - cf. supra, Pal. lat. 1476, f. 40-53).

    le reste du f. 60 v° est blanc.

    f. 62 v°-73 v°: Pro P. Quinctio.

    titre en marge pour le rubricateur: «Titulus orationis. Incipit oratio M.T.C. pro Publio Quintio siue incipit Quintiana ».

    (argum. A. Luschi) inc.: «Argumentum orationis. Sextius Neuus et P. Quintius ciues Romani societate ceterarum rerum... ».

    (argum.) expl.: «...contra ipsos in defensionem bonorum Quintii» (extrait remanié - cf. op. cit. supra, p. 306).

    f. 75-78 v°: Pro M. Marcello.

    titre: «M.T.C. pro M. Marcello oratio incipit».

    f. 79-83: Pro Q. Ligario.

    titre: «M.T. Ciceronis pro Q. Ligario oratio incipit ».

    f. 85-89 v°: Cum populo gratias egit.

    titre: «M.T.C. pro se ipso gratulatoria ad Quirites oratio feliciter incipit ».

    f. 91-97: Cum senatui gratias egit.

    titre: «M.T.C. pro se ipso gratulatoria ad P.C. de sua restitutione in patriam oratio incipit ».

    f. 97-109: Pro M. Caelio.

    titre (en marge): «Pro M. Caelio».

    expl. incomplet: «...quanta res sit commissa uobis » (29, 70).

    f. 109 v°-119 v°: Pro L. Cornelio Balbo.

    pas de titre.

    f. 120-134 v°: Pro L. Flacco.

    pas de titre.

    (argum. A. Luschi) inc.: «Argumentum orationis pro L. Flacco. Decius Delius et Lucius Flaccus ciues Romani ambo... ».

    (argum.) expl.: «... cum in res p. et in Ciceronem tempore Catilline » (extrait remanié - cf. op. cit. supra, p. 306).

    lacunes des manuscrits recentiores aux § 47-53 et 75-82.

    f. 135-147 v°: Pro P. Sestio.

    titre: «M.T. Ciceronis pro P. Sestio oratio incipit ».

    f. 147 v°-154: Qvintvs Cicero, Commentariolum petitionis.

    titre (add. du XVIe s.): «Ad Quintum fratrem de petitione consulatus».

    f. 155-166 v°: Cicero, Orationes.

    f. 155-158: In P. Vatinium testem.

    pas de titre.

    (glose) inc.: «Non determinatur utrum hec oratio sit iudiciali uel demonstratiue quoniam conclusio deficit in medium... ».

    (texte) expl. incomplet: «...a me tributum esse uideatur ».

    f. 158-166 v°: De haruspicum responsis.

    titre: «M.T. Ciceronis de responsis aruspicum oratio feliciter incipit ».

    f. 167-170: Ps. Cicero, Oratio pridie quam in exilium iret.

    (argum.) inc.: «Ista oratio uidetur esse adhortatiua ad populum ut quoniam concitatis consulibus... ».

    (argum.) expl.: «...conclusio ibi Nunc ego equites [12,29]. Exordium istud est in genere honesto ».

    à la fin du texte: «M. Tulii Ciceronis oratio habita pridie quam iret in exilium ».

    f. 170-177 v°: Cicero, Oratio de prouinciis consularibus.

    titre: «M.T.C. de prouinciis consularibus oratio feliciter incipit ».

Intervenant

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

  • Origine: italienne, plusieurs écritures préhumanistiques: 1) f. 1-44 v°; 2) f. 47-73 v°; 3) f. 75-83; 4) f. 85-134 v°; 5) f. 135-154 v°; 6) 155-177 v°.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Ulrich Fugger (au f. 1 cote: 250 Hen.); bibliothèque palatine de Heidelberg (au f. II v° note relative à l’édition Gruter: «Pal. quintus » (cf. supra, Pal. lat. 1459) et au f. I cote du transfert: C. 64/1683).

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.


Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • K. Halm, Ueber die Handschriften des Cicero..., p. 173
    • P. Lehmann, Eine Geschichte..., 2, p. 112 (sous la cote Pal. lat. 1482)
    • S. Rizzo, Apparati ciceroniani e congetture del Petrarca (Riv. filol. e istr. class., 103, 1975, p. 6 n. 5), simple mention.

Vie du document

Sources des données