Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3813

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Cinq fragments de mss.


    F. 1-16v Sermons d'inspiration bernardine. « [...] Tempora quidem paciendi subsequitur felicitas regnandi... », incomplet du début par suite d'une lacune matérielle (1-1v) ; — « [V]idi Dominum sedentem ... (Is. VI, 1). Suma [sic] est hec visio, fratres karissimi, in qua propheta misterium... » (1v-2) ; — « [S]i Filius vos liberavit... (Joh. VIII, 36). Verba Christi nullo modo examinari possunt... », sentence d'inspiration bernardine (éd. H.-M. Rochais et R.-M.-I. Binont, dans Sacris erudiri, XV (1964), 29-33) ; cf. ms. Lincoln, Cathedral 201, f. 6v-8 (2-2v) ; — « [O]rdinacione tua perseverat dies... (Ps. CXVIII, 91). Dies in hac sacra Scriptura significat diversa... » (2v-3v) ; — « Verbum Domini mihi vobis erogare forte presumptuosum... [R]evertere... (Cant. VI, 12). Quatuor sunt quibus miserabilis anima a Deo... » ; cf. ms. Oxford, Jesus College 11, f. 3 (3v-4v) ; — « Beati mites... (Mt. V, 4). Mansuetudo inter cetera virtutum insignia quasi solaris... » [GEBUINUS TRECENSIS (?)] ; cf. ms. Latin 13578, f. 36-39 ; Hauréau, Notices, II, 271 (4v-5) ; — « [B]eati qui lugent... (Mt. V, 5). Presens vita multiplicatis doloribus et erumnis... » ; cf. ms. cit., f. 39-43 (5-6) ; — « [D]ixit inimicus : Per[sequar] et com[prehendam]... (Ex. XV, 9). Verba ista, fratres, verba sunt serpentis antiqui... » (6-8v) ; — « [S]alomon sedens super ligna... (cf. III Reg. IV, 33). Dominus noster, fratres karissimi, aliud precipit... » ; cf. ms. Latin 13577, f. 96-97v (8v-10) ; — « [I]ntroduxit me rex... (Cant. I, 3). In Scripturis sanctis, fratres karissimi, sunt ardui montes... » [GAUFRIDUS AUTISSIODORENSIS] ; cf. Schneyer, Repert. lat. Serm., II, 150, n° 216 ; anonyme dans ms. Valenciennes, Bibl. mun., 194, décrit ibid., VI, 348, n° 83 (10-10v) ; — « [S]anguisuge due sunt filie... (Prov. XXX, 15). Crebra, karissimi, sancte Legis admonetione [sic]... » [IDEM] ; cf. Schneyer, op. cit., II, 150, n° 217 ; anonyme dans ms. cit., ibid., VI, 348, n° 84 (10v-11) ; — « [B]eata in terra cujus rex... (cf. Eccl. X, 17). Due civitates, fratres karissimi, a mundi principio... » ; cf. ms. cit., dans Schneyer, op. cit., VI, 348, n° 86 (11-11v) ; — « [S]agita Jonathe numquam... (cf. II Reg. I, 22). Omni christiano agendum est ut ad confirmationem Jhesu Christi... » (11v-12) ; — « [H]odie, dilectissimi, genuit [sic pro : gemit] superbia quia despicitur... » ; cf. ms. Latin 13577, f. 94-95 (12-12v) ; — « [D]e radice colubri... (Is. XIV, 29). Hodie, dilectissim[i], propositum est miraculum satis mirabile... » ; cf. ms. cit., f. 95-96 (12v-13v) ; — « [D]eum time et mandata... (Eccl. XII, 13). Hoc est celeste, hoc est profundum sensati... » [S. BERNARDUS CLARAEVALLENSIS, Sententia 113, series tertia] (éd. J. Leclercq et H.-M. Rochais, VI/2, Romae, 1972, 196-201) (13v-14) ; — « [J]erusalem surge... (Bar. V, 5) et vide jocunditatem... (Bar. IV, 29). Jherusalem id est fidelis anima... » (14-15v) ; — « [C]um rethor ad loquendum separat quam caute... — ...observatione teneatis », note sur la prédication dont le début est édité d'après ce ms. par J. Leclercq, dans Arch. d'hist. doctr. et litt. du M. A., XXI (1946), 114 (15v-16).


    F. 17-18 Sermon faussement attribué à s. Pierre Damien dans l'éd. P.L., CXLIV (éd. cit., 736-740, s. 44) ; cf. C.C.C.M., LVII, p. VIII.

    F. 18-22v [S. BERNARDUS CLARAEVALLENSIS, Sermones] : [In Purificatione s. Mariae, s. 1-3] (P.L., CLXXXIII, 365-372 ; éd. Leclercq et Rochais, IV, Romae, 1966, 334-344) (18-18v, 18v-19 et 19-19v) ; — [In Adsumptione] « [A]ve gratia plena... (Lc. I, 28). Hec [sic pro : non] in sola virginitate... » (P.L., CLXXXIII, 669-670, s. 46 de diversis ; éd. Leclercq et Rochais, V, Romae, 1966, 260-261, s. 6 in Adsumptione) (19v) ; — [In dedicatione ecclesiae, s. 1-3] (P.L., CLXXXIII, 518-526 ; éd. Leclercq et Rochais, V, 370-382) (19v-20, 20-20v et 20v-21v) ; — [In commemoratione s. Michaelis, s. 1 et 2] (P.L., CLXXXIII, 447-454 ; éd. Leclercq et Rochais, V, 294-303) (21v-22 et 22-22v).

    F. 22v-28 Sermons faussement attribués à s. Pierre Damien dans l'éd. P.L., CXLIV. [De ss. apostolis Petro et Paulo] (éd. cit., 649-652, s. 27) ; cf. C.C.C.M., LVII, p. VIII (22v-23v) ; — [De s. Petro] (éd. cit., 646-649, s. 26) ; cf. C.C.C.M., LVII, p. VII (23v-24v) ; — [De s. Benedicto] (éd. cit., 548-553, s. 9) ; cf. C.C.C.M., LVII, p. VII (24v-25v) ; — [De s. Maria Magdalene] (éd. cit., 660-666, s. 29) ; cf. C.C.C.M., LVII, p. VIII (25v-27) ; — [In Omnibus Sanctis] (éd. cit., 811-815, s. 55) ; cf. C.C.C.M., LVII, p. VIII (27-28).

    F.28-32v [S. BERNARDUS CLARAEVALLENSIS, Sermones] : [De Omnibus Sanctis, s. 1] (P.L., CLXXXIII, 453-462 ; éd. Leclercq et Rochais, V, 327-341) (28-30) ; — rédaction brève du sermon Ad clericos de conversione (éd. Leclercq et Rochais, IV, 69-108, bas de page) (30-32) ; — [De Omnibus Sanctis, s. 2, §§ 1-4] (P.L., CLXXXIII, 462-466 ; éd. Leclercq et Rochais, V, 342-346) (32-32v).

    F. 32v-33v Trois sermons souvent réunis ; cf. H.-M. Rochais, dans Analecta sacri ordinis Cisterciensis, XVIII/3-4 (1962), 130-137. « [D]entes candidi sunt et fortes carnem... » [S. BERNARDUS CLARAEVALLENSIS, s. 93, §§ 2-3, reportatio Nicolai Claraevallensis] (P.L., CLXXXIII, 716-717 ; éd. Leclercq et Rochais, Romae, 1970, VI/1, 349-351) ; cf. J. Lerclercq, dans Analecta sacri Ordinis Cisterciensis, IX/1-2 (1953), 62-67 (32v) ; — « [B]is quinas naturas lacrime principaliter... », sermon d'inspiration bernardine (éd. Rochais, art. cit., 132-134) (32v-33v) ; — « [Q]uid retribuam... (Ps. CXV, 12). Indicabo tibi homo... (Mich. VI, 8). Tria hec sunt que offerre... » [HUGO DE SANCTO VICTORE, Miscellanea, I, 99, extr.] (P.L., CLXXVII, 531-532 et parmi les apocryphes de s. Bernard, P.L., CLXXXIV, 1133-1136) ; cf. Schneyer, op. cit., III, 805, n° 300 ; R. Goy, Die Überlieferung der Werke Hugos von St Viktor, Stuttgart, 1976, 453 (33v).

    F. 33v-37 [S. BERNARDUS CLARAEVALLENSIS, Sermones] : [s. 73 super Cantica, §§ 1-5] (P.L., CLXXXIII, 1181-1183 ; éd. Leclercq et Rochais, II, Romae, 1958, 298-301) (33v-34v) ; — [In Adnuntiatione dominica, s. 1 et 2] (P.L., CLXXXIII, 383-392 ; éd. Leclercq et Rochais, V, 13-34) (34v-36 et 36-37).

    F. 37-41 Sermons faussement attribués à s. Pierre Damien dans l'éd. P.L., CXLIV. [De exaltatione s. Crucis] (éd. cit. 761-766, s. 47) ; cf. C.C.C.M., LVII, p. VIII (37-38) ; — [De s. Michaele] (éd. cit., 794-800, s. 52) ; cf. C.C.C.M., LVII, p. VIII (38-39v) ; — [In Adsumptione] (éd. cit., 717-722, s. 40) ; cf. C.C.C.M., LVII, p. VIII (39v-41).

    F. 41-44v [S. BERNARDUS CLARAEVALLENSIS, In Adsumptione b. Mariae v., s. 1-4] (P.L., CLXXXIII, 415-440 ; éd. Leclercq et Rochais, V, 228-250) (41-41v, 41v-42v, 42v-43v et 43v-44v).

    F. 44v-57v [PETRUS COMESTOR, Sermones] ; cf. M.-M. Lebreton, dans Bull. d'inf. I.R.H.T., II (1953), 25-44 ; Schneyer, op. cit., IV, 636-651. « In dedicatione ecclesie ad s. Victorem » (titre en marge) (P.L., CXCVIII, 1806-1810, s. 36) ; cf. Lebreton, 31 ; Schneyer, n° 36 (44v-45v) ; — « [V]incenti dabo edere... (Apoc. II, 7). Audistis promissionem. Perspicuum est... » (éd. cit., 1741-1744, s. 8, avec var.) ; cf. ms. Latin 2950, f. 113-115 ; Lebreton, 43 ; Schneyer, n° 152 (45v-47) ; — « [I]n die s. Petri [a]d vincula » (titre en marge) (P.L., CLXXI, 665-671, s. 68, sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. Lebreton, 38 ; Schneyer, n° 97 (47-48v) ; — « In festo s. Jacobi, Ge[r]mani... » (titre en marge) (P.L., CXCVIII, 1778-1782, s. 24) ; cf. Lebreton, 36 ; Schneyer, n° 78 (48v-50) ; — « In festo Omnium Sanctorum... » (titre en marge) (P.L., CLXXI, 695-701, s. 73, sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. Lebreton, 37 ; Schneyer, n° 86 (50-51v) ; — « In sinodo » (titre en marge) (éd. cit., 761-765, s. 90, sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. Lebreton, 38 ; Schneyer, n° 94 (51v-53) ; — « In quadragesima » (titre en marge) (P.L., CXCVIII, 1749-1752, s. 10) ; cf. Lebreton, 30 ; Schneyer, n° 23 (53-54) ; — [In nativitate b. Mariae V???.] « [P]rimo tempore alleviata est terra... (Is. IX, 1). Ysaias vir nobilis et urbane eloquentie... » ; cf. Lebreton, 39 ; Schneyer, n° 109 (54-55v) ; — « In sollemnitate cujuslibet virginis » (titre en marge) (P.L., CLXXI, 639-644, s. 62, sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. Lebreton, 30 ; Schneyer, n° 27 (55v-56v) ; — « In sinodo (titre en marge) (P.L., CXCVIII, 1821-1824, s. 42) ; cf. Lebreton, 40 ; Schneyer, n° 120 (56v-57v).

    F. 57v-61 [MAURITIUS DE SULLIACO, Sermones] ; pour les incipit, cf. Schneyer, op. cit., IV, 170-178. « Item in quadragesima » (titre en marge) ; cf. Schneyer, n° 87 (57v-58v) ; — « Item in quadragesima » (titre en marge) ; cf. Schneyer, n° 88 (58v-59v) ; — « Item in quadragesima » (titre en marge) ; cf. Schneyer, n° 89 (59v-60) ; — « In dominica de Passione » (titre en marge) ; cf. Schneyer, n° 90 (60-61).

    F. 61-62v Sermo. « [V]ix sufficit ammirari, fratres mei, qua mira audacia... ».

    F. 62v-66v [MAURITIUS DE SULLIACO, Sermones] édités dans P.L., CLXXI, sous le nom d'Hildebert du Mans ; pour les incipit, cf. Schneyer, op. cit., IV, 170-178. « In dedicatione sermo » (titre en marge) (éd. cit., 744-748, s. 86) ; cf. Schneyer, n° 72 (62v-63v) ; — « In festo Omnium Sanctorum » (titre en marge) (éd. cit., 702-705, s. 74) ; cf. Schneyer, n° 91 (63v-64v) ; — « In eodem festo » (titre en marge) (éd. cit., 705-708, s. 75) ; cf. Schneyer, n° 73 (64v-65v) ; — « In festo s. Andree » (titre en marge) (éd. cit., 712-715, s. 77) ; cf. Schneyer, n° 74 (65v-66v).

    F. 66v-67v [PETRUS COMESTOR, Sermo] (P.L., CLXXI, 905-908, s. 125, sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. Lebreton, art. cit., 29 ; Schneyer, op. cit., IV, 637, n° 13.

    F. 67v-70 [MAURITIUS DE SULLIACO, Sermones] édités dans P.L., CLXXI, sous le nom d'Hildebert du Mans ; pour les incipit, cf. Schneyer, op. cit., IV, 170-178. « In festo s. Nicholai » (titre en marge) (éd. cit., 708-712, s. 76) ; cf. Schneyer, n° 75 (67v-69) ; — « In principio Adventus » (titre en marge), les derniers mots manquent par suite de lacune matérielle (éd. cit., 347-351, s. 2) ; cf. Schneyer, n° 76 (69-70).


    F. 74-99v Sermones varii et excerpta theologica.

    F. 74-75 Sermo. « [A]dorna thalamum tuum... [Ant. in Purificatione]. Karissimi, dies hodierna, dies purificationis b. Marie... ».

    F. 75-76v [RICARDUS DE SANCTO VICTORE, Sermones diversi de evangeliis, excerpti e Libro excerptionum, II, XI-XII] (éd. J. Chatillon, Paris, 1958 ; et, parmi les oeuvres douteuses d'Hugues de Saint-Victor, sous le nom d'Allegoriae in Novum Testamentum, P.L., CLXXV) ; cf. Schneyer, op. cit., II, 786-811, parmi les sermons d'Hugues de Saint-Victor. « [N]uptie facte sunt in Chana... (Joh. II, 1). Chana interpretatur zelus et significat... » (éd. Chatillon, II, XI, c. 2-3, 440-442, avec var. ; P.L., CLXXV, 751-754) ; cf. Schneyer, n° 227 (75-75v) ; — « [V]idens Jhesus turbas ascendit... (Mt. V, 1). Dominus per octonarium discipulos docturus... » (éd. Chatillon, II, XI, c. 5, 443-447, avec var. ; P.L., CLXXV, 763-766) ; cf. Schneyer, n° 402 (75v-76) ; — « [C]um descendisset Jhesus de monte... (Mt. VIII, 1). Mons in hoc loco significat sublimitatem divinitatis... » (éd. Chatillon, II, XI, c. 14, 456-457, avec var. ; P.L., CLXXV, 789-791) ; cf. Schneyer, n° 62 (76) ; — « [E]xeunte Jhesu de navi... (Mc. V, 2). Demoniacus iste [sic] legio possidebat... » (éd. Chatillon, II, XII, c. 1, incomplet de la fin, 458-461, avec var. ; P.L., CLXXV, 801-804) (76-76v) ; — « [A]scendit Jhesus Jherosolimam... (Joh. V, 1). Jhesus, id est Salvator, totiens ascendit Jherusalem... » (éd. Chatillon, II, XII, c. 2, 461-462, avec var. ; P.L., CLXXV, 757-758) (76v).

    F. 76v-77v Sermo. « [F]ecit Deus firmamentum... (Gen. I, 6). Dicit aliquis : Quis cognovit sensum Domini... (I Cor. II, 16). Quis invenit locum ejus (Bar. III, 15). Missus homo Deus de celo... ».

    F. 77v-79v [GAUFRIDUS BABIO, Sermones] (P.L., CLXXI, sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. J.-P. Bonnes, dans Rev. bénéd., LVI (1945-1946), 174-215 ; Schneyer, op. cit., II, 150-159. [Ad contemplativos] (éd. cit., 897-901, avec var.) ; cf. Bonnes, s. 39 ; Schneyer, n° 39 (77v-78) ; — « In claustro » (titre en marge) (éd. cit., 901-905) ; cf. Bonnes, s. 40 ; Schneyer, n° 40 (78-78v) ; — [In nativitate Domini] (éd. cit., 390-394) ; cf. Bonnes, s. 3 ; Schneyer, n° 3 (78v-79) ; — « In Ramis palmarum » (titre en marge) (éd. cit., 481-485) ; cf. Bonnes, s. 18 ; Schneyer, n° 18 (79-79v).

    F. 79v-80v Sermo. « Item in Ramis palmarum » (titre en marge), « [C]um appropinquasset Jhesus Jherosolimis... (Mt. XXI, 1). Legitur in libro Machabeorum : Sanctificatio facta est deserta... (cf. I Mac. I, 41). Hodie potest mater nostra, scilicet Ecclesia... » ; cf. ms. Latin 583, f. 51v-52v ; Hauréau, dans Not. et Extr., XXXVIII, 400.

    F. 80v-81 [GAUFRIDUS BABIO, Sermo in Cena Domini] (éd. cit., 833-835, avec var.) ; cf. Bonnes, art. cit., 201, s. 22 ; Schneyer, op. cit., II, 152, n° 22.

    F. 81-81v Extrait théologique. « [Clum demones vident aliquid se preparare ad pugnandum secundum verbum Dei... — ...dum simul habitant », contient un exemplum sur s. Cyprien ; cf. abrégé des AA. SS., Sept., VII, 218-219 ; à rapprocher de la Parabole XLIII d'Eudes de Chériton, cf. éd. L. Hervieux, Les Fabulistes latins, Paris, IV, 1896, 281 ; suivi d'une note : « De quatuor generibus lacrimarum ».

    F. 81v [GAUFRIDUS BABIO, Sermo in absolutione ad paenitentes] (éd. cit., 505-507, avec var. et fin différente) ; cf. Bonnes, art. cit., 210, s. 23 ; Schneyer, op. cit., II, 152, n° 23.

    F. 82-82v Sermones. « [A]biit Jhesus trans mare Galilee... (Joh. VI, 1). Mare significat mundum ; mare est fetidum, amarum, salsuum... » (82) ; — « [A]dam ubi es... (Gen. III, 9). Karissimi, Dominus dicit Jeremie : Ego pono verba mea... (Jer. I, 9). Sed quia verbum Dei non est... » (82-82v) ; — « [I]deo, karissimi, ad similitudinem Dei facti sumus ut... » (82v).

    F. 82v-83 [GAUFRIDUS BABIO, Sermo de paenitentia] (éd. cit., 467-470, fin abrégée) ; cf. Bonnes, art. cit., 201, s. 12 ; Schneyer, op. cit., II, 151, n° 12.

    F. 83-85 Notes et fragments théologiques sur la paix de l'âme, l'orgueil, la contrition, parmi lesquelles : « Difficile enim inter delitias servatur pudicitia... » (83) ; « Potest mentis tranquillitas anime dormitorium... — ...mundi tolleres » (83-84) ; — « Superbia autem tribus modis religiosis insidiatur scilicet cum aliquis... Fatigatus autem a sepultura... (Tob. II, 10). Cum aliquis a bono opere cessat... — ...sed non prodest eis » (84-84v), ... ; — « Sex crimina in uno crimine fecit Adam... — ...homine mox est mortuus » (84v), ... ; — « Septem sunt cause propter quas acceleranda est penitentia... — ...blandimenta contempseris etc. » ; cf. ms. Latin 3733, f. 130v, plus développé (84v-85).

    F. 85-86 Sermones. « Attendamus, fratres, humanam fragilitatem, attendamus... » (85-85v) ; — « Mundus transit... (I Joh. II, 16). Quid prodest festis hominum interesse... » (85v-86) ; — « Cum desponsata esset mater Jhesu... (Mt. I, 18). Evangelii hujus recitatio declarat manifeste... » (86).

    F. 86v-88 Commentaria biblica. « De Genesi. Et divisionem lucis, id est celestes, a terrenis (cf. Gen. I, 3) vel intelligentiam sacre Scripture... — ...alia salubris » (86v-87) ; — in Ps. IV-VI : « Signatum est super nos lumen... (Ps. IV, 7). Est lumen illuminans et lumen illuminatum... — ...Miserere mei, Domine... (Ps. VI, 3). Nota quod est infirmitas nature vitium... se elongat ab eo » (87-88).

    F. 88-89 Sermones. « Dixit Dominus ad Noe : Fac mihi archam... (Gen. VI, 14). Noe significat Christum quia sicut Noe... » (88) ; — « Ad sacerdotes et singulos Ecclesie pastores ait Dominus : Vos estis sal terre... (Mt. V, 13). Sal quattuor... » [ALANUS DE INSULIS, Summa de arte praedicatoria, extr.] (P.L., CCX, 191-193, c. 44, avec var.) ; cf. M.-Th. d'Alverny, Alain de Lille. Textes inédits, Paris, 1965, 109-119 (88-88v) ; — [In Ramis palmarum] « Cum appropinquasset Jhesus Jerosolimam... (Mt. XXI, 1). Castellum ad quod discipulos misit mundus iste est... » (88v). — « Legitur in Osee [sic pro : Isaie] propheta [XXI, 5] : Propone tibi mensam... Mensa triplex est... » (88v-89) ; — « Omne gaudium existimate... (Jac. I, 2). Miles aliquis viribus strenuus... » (89).

    F. 89v-91 [GAUFRIDUS BABIO, Sermones] : [Ad sacerdotes] P.L., CLXXI, 765-769, s. 91, sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. Bonnes, art. cit., 203, s. 44 ; Schneyer, op. cit., II, 154, n° 44 ; lié à : [Ad eosdem] « Decet sacerdotes legere scripturas, vacare lectionibus... », extrait et fin du s. 45 (éd. cit., 777-779, s. 94 avec var., sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. Bonnes, s. 45 ; Schneyer, n° 45 (89v et 89v-90) ; — [Ad pastores Ecclesiae] (P.L., CXLVII, 224-226, s. 2, sous le nom de Jean d'Avranches) ; cf. Bonnes, s. 55 ; Schneyer, n° 55 (90-90v) ; — [Ad sacerdotes] (P.L., CLXXI, 915-918, s. 128, avec var., sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. Bonnes, s. 56 ; Schneyer, n° 56 (90v-91).

    F. 91-96 Sermones varii et themata sermonum. « Factum est prelium... (Apoc. XII, 7). Celum quoddam est verum... » (91-91v) ; - « Dixit Symon Petrum : Ecce nos reliquimus omnia... (Mt. XIX, 27). Valde dulce est colloquium... » [GAUFRIDUS AUTISSIODORENSIS, Declamationes de colloquio Simonis cum Jesu e s. Bernardi sermonibus collectae, excerpta] (P.L., CLXXXIV, 437-476, passim) (91v-92v) ; — « Vincenti dabo manna... (Apoc. II, 17). Magna utilitas est audire verbum Domini... » (92v-93v) ; — « Facite homines discumbere... (Lc. IX, 14). Simile est regnum celorum thesauro... (Mt. XIII, 44). Triplex est thesaurus quem... » 93v-94) ; — « Osculatur me... (Cant I, 1). Postquam celestis pharanimphus Gabriel... » (94) ; — « Que est ista que ascendit per desertum... (Cant. III, 6). Deus Pater nunquam otiosus ad nostri plenam eruditionem... » (94-95) ; — « Item Virgo, Dei genitrix, virgo fuit voto, virgo voce... » (95) ; — « Missus est Gabriel angelus... (Lc. I, 26). Referre debemus grates altissimo creatori... » (95-95v) ; — « Ductus est Dominus in desertum... (Mt. IV, 1-3). Hoc tempus, fratres karissimi, non sine causa Domini Adventus... » (95v) ; — « Dum staret Ezechiel propheta super flumen Cobar vidit IIII animalia... » (95v-96).

    F. 96-97 Themata sermonum et sententiae. [Scala virtutum] : « Primus ordo sacratissime scale est fides recta justitie... — ...proponeret sicut etc. proposuit » ; cf. M. W. Bloomfield, Incipits of latin works on the virtues and vices, 1100-1500 A. D., Cambridge Mass., 1979, n° 4234 (96-96v), ... ; — [De casibus fortuitis circa sacramentum altaris] « Si per negligentiam de sanguine stillaverit... — ...septem diebus » ; cf. ms. Latin 3745, f. 77v (96v-97), suivi de notes de droit canon ; — « Per intemerate Virginis uterum, hodie, fratres, Redemptor noster... » ; — « Postquam Dominus quatriduanum Lazarum suscitavit judei livore... » ; — « Tribus modis orat Ecclesia, stans flexis genibus... — ...quia in mortali est » (97).

    F. 97v [GAUFRIDUS BABIO, Sermo] « In Pentecoste » (titre en marge) (P.L., CLXXI, 589-592, s. 51, avec var., sous le nom d'Hildebert du Mans) ; cf. Bonnes, art. cit., 202, s. 32 ; Schneyer, op. cit., II, 135, n° 32.

    F. 97v-99v Sermones. « Post longum tempus mortuus est... (Ex. II, 23). Dixit Deus ad Jeremiam : Dedi verba mea in ore tuo... (Jer. I???, 9)... » ; cf. ms. NAL 3072, f. 108-110, version plus courte (97v-99) ; — « Qui fugitis gladium... (Jer. LI, 50). Duplex commodum surgit ex auditu verbi Dei... » (99-99v) ; — « Tres sunt qui testimonium... (I Joh. V, 7-8). Tres in aere, tres in aqua, quattuor in humano corpore... — ...ut sacrificemus Domino Deo nostro quia per », en réclame « fidem sancte Trinitatis », incomplet de la fin par suite d'une lacune matérielle (99v).


    F. 104-110v [PHILIPPUS CANCELLARIUS, Sermones in Ps.] : [In Ps. XLIV, 7-LVII, 10] (éd. sous le nom de Philippe de Grève, Paris, 1523, I, f. 184v-225) ; cf. Schneyer, op. cit., IV, 818-869, n° 487-511 (104-110v) ; — [In Ps. LVIII, 10] « [F]ortitudinem meam... (Ps. LVIII, 10). Est fortitudo corporalis exterior... — ...que sunt anime fortitudo [virtus enim patientie...] », incomplet de la fin par suite d'une lacune matérielle (éd. cit., f. 225-226) ; cf. Schneyer, loc. cit., n° 512 (110v).

    F. 111 « [I]sa. XIX [, 18]. Erunt quinque civitates... Quinque civitates quinque libri Moysi... — ...per agni immolationem et populi » [Commentarius in Ex.] (éd. dans les oeuvres d'Hugues de Saint-Cher, Opera omnia in universum Vetus et Novum Testamentum, Lugduni, I, 1645, f. 75, lig. 1-48) ; cf. Stegmüller, Repertorium biblicum, III, n° 3633 ; IV, n° 6014 ; V, n° 7768 ; sur les différentes attributions, voir G. Lacombe, B. Smalley et A.L. Gregory, dans Arch. d'hist. doctr. et litt. du M.A., V (1930), 139.


    Additions du XVIe s. sur deux cahiers ajoutés : F. 71-73v ; 100-103v, et sur les ff. laissés blancs du dernier cahier de 4 ¶, f. 111v-114v. Il faut lire : F. 111v-114v, 71-73v, 101-103v, 100-100v. Table des lemmes bibliques, suivant les livres de la Bible : Gen. I à Prov. XIX (111v-114v), Eccli. XII à Is. LXVI (71-73v), Jer. I à Mc. XVI (101-103v).

    F. 100-100v Sermo. « In omnibus requiem quesivi... (Eccli. XXIV, 11). Verba ista possunt dici in persona cujuslibet hominis querentis requiem... ».

Intervenants

Autres intervenants

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Incipit du lemme biblique

    Abiit Jesus trans mare Galilaeae ... (Joh. VI, 1).

    Incipit

    Mare significat mundum ; mare est fecundum, amarum, salsum...

    f. 82

    Incipit du lemme biblique

    Ad sacerdotes et singulos Ecclesiae pastores ait Dominus : Vos estis sal terrae ... (Mt. V, 13)

    Incipit

    Sal quattuor facit : reddit terram sterilem, cibos condit, carnem a putredine custodit...

    f. 88

    Incipit du lemme biblique

    [ A ] dam ubi es ... (Gen. III, 9). Carissimi, Dominus dicit Jeremiae : Ego pono verba mea in ore tuo ... (Jer. I, 9)

    Incipit

    Sed quia verbum Dei non est in ore meo...

    f. 82

    Incipit du lemme biblique

    Adorna thalamum tuum ... [Ant. in Purificatione].

    Incipit

    Carissimi, dies hodierna dies purificationis beatae Mariae appellatur...

    f. 74

    Incipit du lemme biblique

    [A]dstitit regina a dextris suis ... (Ps. XLIV, 10)

    Incipit

    Regina virtutum est caritas. Regina enim inungitur et coronatur...

    f. 104

    Adtendamus, fratres, humanam fragilitatem, adtendamus et divinam pietatem ; hiis duobus pedibus itur ad templum...

    f. 85

    Incipit du lemme biblique

    [A]lienati sunt peccatores a vulva ... (Ps. LVII, 4)

    Incipit

    Ad resistendum temptationi utilis est consideratio status sui...

    f. 110

    [A]ngelorum hodie memoria celebratur et exigitis debitum pro tanta sollemnitate...

    f. 21v

    Incipit du lemme biblique

    Apparuit benignitas ... (Tit. III, 4).

    Incipit

    Carissimi, acquisierat sibi seria astutia Diaboli genus humanum...

    f. 78v

    Incipit du lemme biblique

    [A]rguam te et statuam contra faciem tuam ... (Ps. XLIX, 21)

    Incipit

    Dominus ad modum magistri primo arguit nos cum peccamus...

    f. 107

    Incipit du lemme biblique

    [A]scendit Jesus Jerosolymam ... (Joh. V, 1)

    Incipit

    Jesus, id est Salvator, totiens ascendit Jerusalem, quotiens per gratiam suam...

    f. 76v

    Incipit du lemme biblique

    [A]udi filia et vide ... (Ps. XLIV, 11).

    Incipit

    Tres legimus caelestis verbi auditores pigros...

    f. 66v

    [A]udistis, fratres, evangelicam lectionem adversus eos qui pusillos...

    f. 22

    Incipit du lemme biblique

    [A]ve gratia plena ... (Lc. I, 28).

    Incipit

    Haec [ sic pro Non] in sola virginitate constare poterat...

    f. 19v

    Incipit du lemme biblique

    [B]eata in terra cujus rex est ... (cf. Eccl. X, 17)

    Incipit

    Duae civitates, fratres carissimi, a mundi principio construuntur, duo aedificia praeparantur...

    f. 11

    Incipit du lemme biblique

    [B]eati mites, quia ipsi possidebunt terram ... (Mt. V, 4).

    Incipit

    Mansuetudo inter cetera virtutum insignia quasi solaris est radius et praeconialis est titulus...

    f. 4v

    Incipit du lemme biblique

    [B]eati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur ... (Mt. V, 5)

    Incipit

    Praesens vita multiplicatis doloribus et aerumnis plena est...

    f. 5

    [B]is quinas naturas lacrimae principaliter habent, et secundum eumdem numerum...

    f. 32v

    [C]irca rerum cardinem versamur et magnificentiam operum Domini stilo prosequamur impolito...

    f. 38

    Incipit du lemme biblique

    [C]ongregate illi sanctos ejus ... (Ps. XLIX, 5)

    Incipit

    Dominus Christus testamentum suum fecit ; testamentum in quo constituit...

    f. 106v

    Considerare est, fratres, in sollemnitate hodierna dominicae Adnuntiationis...

    f. 36

    Incipit du lemme biblique

    [C]or mundum crea in me, Deus ... (Ps. L, 12)

    Incipit

    Diabolus malus hospes quattuor operatur in anima : immunditiam per luxuriam...

    f. 107

    Incipit du lemme biblique

    Corrupti sunt et abominabiles facti sunt in iniquitatibus ... (Ps. LII, 2)

    Incipit

    Supra de corruptione studiorum. Corrupti sunt in studiis (cf. Ps. XIII, 1), scilicet hic de corruptione vitae...

    f. 108

    Incipit du lemme biblique

    Cum appropinquassent Jerosolymis et venissent Bethphage ... (Mt. XXI, 1).

    Incipit

    Castellum ad quod discipulos misit mundus iste est ; asina vero quae domita erat...

    f. 88v

    Incipit

    Legitur in libro Machabaeorum : Sanctificatio facta est deserta quasi solitudo ... (cf. 1 Mac. I, 41). Hodie, potest mater nostra, scilicet Ecclesia...

    f. 79v

    Incipit du lemme biblique

    Cum autem descendisset Jesus de monte ... (Mt. VIII, 1).

    Incipit

    Mons in hoc loco significat sublimitatem divinitatis...

    f. 76

    Cum daemones vident aliquem se praeparare, ad pugnandum secundum verbum Dei contra ipsum conveniunt...

    f. 81

    Incipit du lemme biblique

    Cum esset desponsata mater Jesu ( alias ejus) Maria Joseph ... (Mt. I, 18).

    Incipit

    Evangelii hujus recitatio declarat manifeste Mariam matrem Jesu fuisse Joseph desponsatam...

    f. 86

    Incipit du lemme biblique

    Cum jejunaveris, faciem tuam lava ... (Mt. VI, 17)

    Incipit

    Si verba quae audivistis ab ore meo...

    f. 53

    [C]um rhetor ad loquendum se parat, quam caute loquatur, adtendat ne inordinate loquens corda audientium errare faciat...

    f. 15v

    Incipit du lemme biblique

    Cum transiret Eliseus per Sunam ... (cf. IV Reg. IV, 8)

    Incipit

    Ex superficie verborum vel historiae tria commendantur...

    f. 55v

    [D]e gaudiis properamus ad gaudia et ferventem stilum gloriosa materia...

    f. 17

    Incipit du lemme biblique

    [D]e radice colubri ... (Is. XIV, 29)

    Incipit

    Hodie, dilectissimi, propositum est miraculum satis mirabile sudorque palaestrae celebris est in aperto...

    f. 12v

    [D]e virga Jessae devenimus ad crucis virgam et principium...

    f. 37

    Decet sacerdotes legere Scripturas, vacare lectionibus ut gregi suo pascua suggerant...

    f. 89v

    [D]entes candidi sunt et fortes carnem non habent...

    f. 32v

    Incipit du lemme biblique

    Descendi in hortum meum ut videmus ... (Cant. VI, 10).

    Incipit

    Dignum valde est, fratres mei, in festivitate Omnium Sanctorum pro parvitate nostra...

    f. 64v [Mauritius de Sulliaco]

    Incipit du lemme biblique

    Deum time et mandata ejus observa ... (Eccl. XII, 13).

    Incipit

    Hoc est caeleste, hoc est profundum sensati viri consilium ut Deum timeamus...

    f. 13v

    Incipit du lemme biblique

    Deus manifeste veniet ... (Ps. XLIX, 3)

    Incipit

    Beati qui audiunt verbum Dei ... (Lc. XI, 28), sed heu pauci custodiunt. Quidam enim audiunt tantum...

    f. 85v

    Incipit du lemme biblique

    [D]eus, vitam meam adnuntiavi tibi ... (Ps. LV, 9)

    Incipit

    Primo considerandum est quare dixit vitam meam adnuntiavi. Adnuntiavi dicit quasi palam et plane nuntiavi...

    f. 109v

    Difficile enim inter delicias servatur pudicitia...

    f. 83

    Incipit du lemme biblique

    Dixit Dominus ad Noe : Fac mihi arcam ... (Gen. VI, 14)

    Incipit

    Noe significat Christum quia sicut Noe solus bonus erat...

    f. 88

    Incipit du lemme biblique

    [D]ixit inimicus : Persequar et comprehendam ... (Ex. XV, 9)

    Incipit

    Verba ista, fratres, verba sunt serpentis antiqui quae sapiunt venenum diabolicae pravitatis...

    f. 6

    Incipit du lemme biblique

    Dixit Simon Petrus ad Jesum ( alias Dominum Jesum) : Ecce nos reliquimus omnia ... (Mt. XIX, 27).

    Incipit

    In hujus patris nostri praecipua sollemnitate...

    f. 24v

    Incipit

    Valde dulce est colloquium Simonis Jesu. Familiaris enim et...

    f. 91v

    Incipit du lemme biblique

    Domum tuam, Domine, decet sanctitudo ... (Ps. XCII, 5).

    Incipit

    Dominus domus sanctus est ; sancta domus Domini et quae decent sanctum ubi sancta...

    f. 44v

    Domus haec, fratres, aeterni regis est oppidum, sed obsessum ab inimicis...

    f. 20v

    Incipit du lemme biblique

    Ductus est Jesus in desertum ... (Mt. IV, 1).

    Incipit

    Hoc tempus, fratres carissimi, non sine causa Domini adventus vocatur...

    f. 95v

    Dum staret Ezechiel propheta super flumen Cobar, vidit quattuor animalia quorum primum habebat similitudinem hominis...

    f. 95v

    Incipit du lemme biblique

    Ecce odor filii mei ... (Gen. XXVII, 27).

    Incipit

    Carissimi, nobis adgratulatur Pater caelestis quia sibi ut filii carissimi...

    f. 79

    Incipit du lemme biblique

    [E]go autem sicut oliva fructifera in domo Dei ... (Ps. LI, 10)

    Incipit

    Tria hic consideranda occurrunt, primo quod homo de oliva conversus est in oleastrum per peccatum...

    f. 107v

    Incipit du lemme biblique

    [E]legit nobis hereditatem suam ... (Ps. XLVI, 5)

    Incipit

    Primo videndum quare dicat speciem Jacob et non Jacob, secundo in quibus consistat haec species...

    f. 105

    Incipit du lemme biblique

    Erunt quinque civitates in terra Aegypti ... (Is. XIX, 18)

    Incipit

    Quinque civitates quinque libri Moysi sunt...

    f. 111

    Et divisionem lucis , id est caelestes, a terrenis (cf. Gen. I, 4) vel intellegentiam sacrae Scripturae...

    f. 86v

    Incipit du lemme biblique

    Et non defecit de plateis ejus ... (Ps. LIV, 11)

    Incipit

    Usura dicitur quicquid ex spe vel certo pacto accipitur supra sortem...

    f. 108v

    Incipit du lemme biblique

    [E]xeunte Jesu de navi, occurrit ei homo ... (Mc. V, 2)

    Incipit

    Daemoniacus iste [quem] legio possidebat, populum gentium ab universitate daemonum...

    f. 76

    Incipit du lemme biblique

    [F]ac tibi duas tubas argenteas ... (Num. X, 2)

    Incipit

    Dicit Moyses in Deuteronomio (XXII, 6) : Si ambulans per viam ... Per viam imus quando divinam Scripturam...

    f. 65v

    Incipit du lemme biblique

    [F]aciant filii israel Phase ... (Num. IX, 2)

    Incipit

    Quia Domini et redemptoris nostri passionem, fratres mei, his diebus maxime...

    f. 60

    Incipit du lemme biblique

    Facite homines discumbere ... (cf. Lc. IX, 14)

    Incipit

    Simile est regnum caelorum thesauro ... (Mt. XIII, 44)

    f. 93v

    Incipit du lemme biblique

    Factum est proelium magnum in caelo ... (Apoc. XII, 7).

    Incipit

    Caelum quoddam est verum, quoddam mysticum...

    f. 91

    Incipit du lemme biblique

    Factum est verbum Domini ad Ezechielem dicens : Vae vobis pastoribus ... (Ez. XXXIV, 1-2)

    Incipit

    Vos, fratres carissimi, estis pastores Israel...

    f. 90v

    Incipit du lemme biblique

    Fatigatus autem a sepultura ... (Tob. II, 10)

    Incipit

    Cum aliquis a bono opere cessat, tunc Tobias fatigatus a sepultura...

    f. 84

    Incipit du lemme biblique

    [F]ecit Deus firmamentum in medio aquarum ... (Gen. I, 6)

    Incipit

    Dicit aliquis : Quis cognovit sensum Domini (I Cor. II, 16)

    f. 76v

    [F]estivitas hodierna, fratres, tanto nobis debet esse devotior...

    f. 19v

    [F]estivitas Omnium Sanctorum hodie celebratur et dignum est...

    f. 28

    Incipit du lemme biblique

    [F]luminis impetus laetificat civitatem Dei ... (Ps. XLV, 5).

    Incipit

    Deliciosus et utilis situs civitatis est civitatem esse sitam super aquam...

    f. 104v

    Incipit du lemme biblique

    [F]oderunt ante faciem meam foveam ... (Ps. LVI, 7)

    Incipit

    Fovea foditur illi quem quis vult praecipitare...

    f. 109v

    Incipit du lemme biblique

    [F]ortitudinem meam ad te custodiam ... (Ps. LVIII, 10)

    Incipit

    Est fortitudo corporalis exterior et est fortitudo spiritualis interior...

    f. 110v

    [G]ratias Redemptori nostro qui tam copiose praevenit nos...

    f. 18v

    Hic totum decurrat ingenium et aureus sermo tota reluceat majestate...

    f. 39v

    Hodie dies serenior adrisit et sol solito lucidior...

    f. 27

    [H]odie, dilectissimi, [gemit] superbia quia despicitur, hodie dolet vana gloria...

    f. 12

    [H]odie misericordia et veritas obviaverunt sibi et multitudo...

    f. 25v

    [H]odie Templi Dominum in templum Domini Virgo mater...

    f. 18

    [H]odierna dies, dilectissimi, clara et sollemnis universamque creaturam...

    f. 22v

    Incipit du lemme biblique

    [I]bi dolores ut parturientis ... (Ps. XLVII, 7)

    Incipit

    Ibi, id est in paenitendo, primo describitur qualis dolor sit in paenitentia...

    f. 105v

    [I]deo, carissimi, ad similitudinem Dei facti sumus ut Deo donante intellegamus...

    f. 82v

    Incipit du lemme biblique

    In omnibus requiem quaesivi ... (Eccli. XXIV, 11).

    Incipit

    Verba ista possunt dici in persona cujuslibet hominis quaerentis requiem...

    f. 100

    Incipit du lemme biblique

    [I]n ore duorum vel'trium ... (Mt. XVIII, 16)

    Incipit

    Moyses in Deuteronomio, immo Dominus per Moysen...

    f. 48v

    Incipit du lemme biblique

    [I]nhabitabunt et abscondent ... (Ps. LV, 7)

    Incipit

    Diabolus insidiatur fini vitae propter multas causas...

    f. 109

    Incipit du lemme biblique

    Intravit Jesus in quoddam castellum ... (Lc. X, 38).

    Incipit

    Optime satis hoc mihi loco prophetica exclamatio videtur adsumenda...

    f. 41v

    Incipit

    Quid, fratres, quod e duabus sororibus tantum altera excepisse Dominum...

    f. 42v

    Incipit du lemme biblique

    [I]ntroduxit me rex in cellario suo ... (Cant. I, 3)

    Incipit

    In Scripturis sanctis, fratres carissimi, sunt ardui montes...

    f. 10

    Item Virgo Dei genitrix virgo fuit voto, virgo voce, virgo opere...

    f. 95

    Incipit du lemme biblique

    [J]erusalem surge ... (Bar. V, 5) et vide jucunditatem ... (Bar. IV, 29)

    Incipit

    Jerusalem, id est fidelis anima quae hic invitatur ad standum...

    f. 14

    Incipit du lemme biblique

    Legitur in Osee [ sic pro Isaia] propheta : Propone tibi mensam ... (Is. XXI, 5)

    Incipit

    Mensa triplex est, prima fuit...

    f. 88v

    Incipit du lemme biblique

    Levavi oculos meos ad montes ... (Ps. CXX, 1)

    Incipit

    Non dormit qui oculos levat, laborat qui auxilium...

    f. 50

    Incipit du lemme biblique

    Locutus est Dominus ad Moysen dicens : Sacerdos qui habuerit maculam ... (cf. Lev. XXI, 16-21)

    Incipit

    Homo qui fuerit leprosus non vescetur ... (Lev. XXII, 4)

    f. 41

    Incipit du lemme biblique

    [M]iserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam ... (Ps. L, 3)

    Incipit

    Misericordia Dei magna et multa ut non desperemus propter magnitudinem...

    f. 107

    Incipit du lemme biblique

    Missus est angelus Gabriel ... (Lc. I, 26).

    Incipit

    Referre debemus grates altissimo Creatori quia hodie facta est Adnuntiatio...

    f. 95

    Incipit du lemme biblique

    Mundus transit et concupiscentia ejus ... (I Joh. II, 16)

    Incipit

    Quid prodest festis hominum interesse...

    f. 85v

    Incipit du lemme biblique

    Nolite diligere mundum ... (I Joh. II, 15).

    Incipit

    Est quidam inimicus spiritualis qui genus humanum excaecat...

    f. 82v

    Incipit du lemme biblique

    [N]on enim est illis commutatio ... (Ps. LIV, 20)

    Incipit

    Est mutatio naturalis et est mutatio voluntaria sive gratuita...

    f. 109

    [N]on immerito, fratres, nec ad insipientiam vobis ad audiendum verbum...

    f. 30

    Incipit du lemme biblique

    [N]on vos me elegistis ... (Joh. XV, 16)

    Incipit

    Et a quo dictum est scitis et quibus dictum...

    f. 51v

    Incipit du lemme biblique

    [N]unc scio vere quia misit Dominus ... (Act. XII, 11)

    Incipit

    Legitur in Annalibus quod Gaius Caesar Herodem...

    f. 47

    Incipit du lemme biblique

    Nuptiae factae sunt in Cana ... (Joh. II, 1).

    Incipit

    Cana interpretatur zelus et significat dilectionis fervorem...

    f. 75

    [O]lim rex gloriosus et propheta Domini David sanctus religiosa quadam coepit cogitatione...

    f. 20

    Incipit du lemme biblique

    Omne gaudium existimate ... (Jac. I, 2)

    Incipit

    Miles aliquis viribus strenuus et consilio providus...

    f. 89

    Incipit du lemme biblique

    [O]mnia vasa fudit Hiram ... (cf. III Reg. VII, 45)

    Incipit

    Spiritu sancto docente per Salomonem, fratres mei, didicimus...

    f. 63v

    Incipit du lemme biblique

    [O]mnis gloria ejus filiae regis ab intus ... (Ps. XLIV, 14).

    Incipit

    In hoc versu, carissimae, gloria Dominae vestrae describitur...

    f. 78

    Incipit

    Primo ostendendum quod non est gloriandum de exterioribus bonis...

    f. 104v

    Incipit du lemme biblique

    [O]rdinatione tua perseverat dies ... (Ps. CXVIII, 91)

    Incipit

    Dies in hac sacra Scriptura significat diversa. In hac enim Scriptura, dilectissimi, una res secundum diversos diversa significat...

    f. 2v

    Incipit du lemme biblique

    Osculetur me osculo oris ... (Cant. I, 1).

    Incipit

    Postquam caelestis paranymphus Gabriel Virgini Christi incarnationem de Virginis carne praedixit...

    f. 94

    Per intemeratae Virginis uterum hodie, fratres, Redemptor noster ad nos venit ut homines redimeret...

    f. 97

    [P]etrus apostolus apostolorum princeps et principum primus hodiernam diem...

    f. 23v

    Incipit du lemme biblique

    [P]onite corda vestra in virtute ... (Ps. XLVII, 14)

    Incipit

    Ponendum est cor in virtute per conatum, per exemplum, per adfectum...

    f. 105v

    Incipit du lemme biblique

    Post longum tempus mortuus est rex Aegypti ... (Ex. II, 23)

    Incipit

    Dixit Deus ad Jeremiam : Dedi verba mea in ore tuo ... (Jer. I, 9)

    f. 97v

    Postquam Dominus quadriduanum Lazarum suscitavit, Judaei livore accensi quia tam clarum miraculum celare non poterant...

    f. 97

    Potest mentis tranquillitas animae dormitorium per similitudinem nuncupari...

    f. 83

    Incipit du lemme biblique

    [P]rimo tempore adleviata est terra Zabulon ... (Is. IX, 1)

    Incipit

    Isaias vir nobilis et urbanae eloquentiae...

    f. 54

    Primus ordo sacratissimae scalae est fides recta justitiae...

    f. 96

    Incipit du lemme biblique

    [P]riusquam intellegerent spinae vestrae ... (Ps. LVII, 10)

    Incipit

    Habet carnalis homo spinas quibus pungit et quibus pungitur...

    f. 110v

    [P]urificationem beatae Virginis hodie celebramus, quae secundum legem Moysi[s]...

    f. 19

    Incipit du lemme biblique

    Quae est ista quae ascendit per desertum ... (Cant. III, 6)

    Incipit

    Deus Pater numquam otiosus ad nostri plenam eruditionem...

    f. 94

    Incipit du lemme biblique

    Quaesivi dilectum meum et non inveni ... (Cant. V, 6)

    Incipit

    Haec verba, fratres carissimi, sunt Ecclesiae contemplativae...

    f. 35v

    [Q]uantum quidem regularis hora permisit quam nobis constituimus ad loquendum...

    f. 33v

    Incipit du lemme biblique

    [Q]uare non in vulva mortuus sum ... (Job III, 11)

    Incipit

    Manifestum est, fratres mei, escas corporales modicum prodesse...

    f. 59v

    Incipit du lemme biblique

    Qui fugitis gladium ... (Jer. LI, 50)

    Incipit

    Duplex commodum surgit ex auditu verbi Dei : monet malos ad bene agendum...

    f. 99

    [Q]uia Sanctorum Omnium festivam hodie, dilectissimi, omnique dignissimam devotione memoriam...

    f. 32

    Incipit du lemme biblique

    [Q]uid gloriaris in malitia ... (Ps. LI, 2-4)

    Incipit

    Quattuor peccata hoc possunt distingui quae pertinent ad cupiditatem...

    f. 107v

    Incipit du lemme biblique

    [Q]uid retribuam Domino pro omnibus ... (Ps. CXV, 12)

    Incipit

    Indicabo tibi, homo, quid sit bonum ... (Mich. VI, 8)

    f. 33v

    Incipit du lemme biblique

    Quis dabit mihi pennas sicut ... (Ps. LIV, 7)

    Incipit

    Pennae quibus volat anima et levatur a terra sunt scientia in intellectu et virtus in adfectu...

    f. 108v

    Incipit du lemme biblique

    [Q]uis mihi tribuat adjutorem ... (cf. Job XXXI, 35)

    Incipit

    In hac verborum brevitate si diligenter discutiantur, fratres mei, multa reperiuntur...

    f. 69

    Incipit du lemme biblique

    [Q]uoniam alieni insurrexerunt adversum me ... (Ps. LIII, 5)

    Incipit

    Alieni dicuntur aliqui origine, conditione, adfectione...

    f. 108

    Incipit du lemme biblique

    [Q]uoniam cum interierit homo ... (Ps. XLVIII, 18)

    Incipit

    Carnalis et mundanus duplici morte moritur, omnis enim separatio...

    f. 106v

    Incipit du lemme biblique

    [R]evertere ... (Cant. VI, 12)

    Incipit

    Quattuor sunt quibus miserabilis anima a Deo separatur et elongatur...

    f. 3v

    Incipit du lemme biblique

    Sagitta Jonathae numquam rediit retrorsum ... (II Reg. I, 22)

    Incipit

    Omni christiano agendum est ut ad confirmationem Jesu Christi...

    f. 11v

    Incipit du lemme biblique

    [S]alomon sedens super ligna disputavit ... (cf. III Reg. IV, 33)

    Incipit

    Dominus noster, fratres carissimi, aliud praecipit, aliud promittit...

    f. 8v

    Incipit du lemme biblique

    [S]anguisugae duae sunt filiae ... (Prov. XXX, 15)

    Incipit

    Crebra, carissimi, sanctae Legis admonitione didicimus quod nemo...

    f. 10v

    Incipit du lemme biblique

    [S]ciens Jesus quia venit hora ejus ... (Joh. XIII, 1).

    Incipit

    Fratres, scitis quae vobis a Domino praecipiuntur...

    f. 80v

    Incipit du lemme biblique

    [S]ederunt in terra senes ... (Thren. II, 10)

    Incipit

    Verbum Jeremiae plangentis quod auditis per os meum...

    f. 56v

    Incipit du lemme biblique

    [S]edes tua, Deus, in saeculum saeculi ... (Ps. XLIV, 7)

    Incipit

    Primo considerandum est quae sit diversitas sedium...

    f. 104

    Septem sunt causae propter quas acceleranda est paenitentia...

    f. 84v

    Sex crimina in uno crimine fecit Adam quibus sex aetates suae posteritatis morte involvit...

    f. 84v

    Incipit du lemme biblique

    Si Filius vos liberavit, vere liberi eritis ... (Joh. VIII, 36)

    Incipit

    Verba Christi nullo modo examinari possunt. Granum enim solidum...

    f. 2

    Si per neglegentiam de sanguine stillaverit super terram, lingua lambatur...

    f. 96v

    Incipit du lemme biblique

    Signatum est super nos lumen ... (Ps. IV, 7)

    Incipit

    Est lumen illuminans et lumen illuminatum...

    f. 87

    Incipit du lemme biblique

    Sint lumbi vestri praecincti ... (Lc. XII, 35).

    Incipit

    Omnia quae dicuntur, fratres mei, non solum ex sermone qui dicitur...

    f. 67v

    Incipit du lemme biblique

    [S]tatue tibi speculam ... (Jer. XXXI, 21)

    Incipit

    Teste Isaia, fratres mei, beatus qui loquitur in aures sapientis...

    f. 57v

    Superbia autem tribus modis religiosis insidiatur, scilicet cum aliquis se solum justum aestimat...

    f. 84

    Incipit du lemme biblique

    Tabernacula eorum in progenie et progenie ... (Ps. XLVIII, 12)

    Incipit

    Mundus vult suos nomen habere et nominari in terra...

    f. 106

    Tempora quidem patiendi subsequitur felicitas regnandi...

    f. 1

    [T]empus loquendi est omni carni cum adsumitur incarnati Verbi...

    f. 43v

    Incipit du lemme biblique

    Tres sunt qui testimonium dant ... (I Joh. V, 7).

    Incipit

    Tres in aere, tres in aqua, quattuor in humano corpore, tres in mente...

    f. 99v

    Tribus modis orat Ecclesia : stans, flexis genibus...

    f. 97

    Incipit du lemme biblique

    [U]t inhabitet gloria in terra nostra ... (Ps. LXXXIV, 10-11)

    Incipit

    Gloria nostra haec est testimonium conscientiae nostrae ut meminit Paulus (II Cor. I, 12)...

    f. 34v

    Incipit du lemme biblique

    [U]tinam appenderentur peccata mea ... (Job VI, 2)

    Incipit

    Melius est ire ad domum luctus ... (Eccl. VII, 3)

    f. 58v

    Incipit du lemme biblique

    [V]enite, filii, audite me ... (Ps. XXXIII, 12).

    Incipit

    Audite, carissimi, quam dulci nomine, quali adfectu revocat nos...

    f. 81v

    Incipit du lemme biblique

    Verbo Domini caeli firmati sunt ... (Ps. XXXII, 6).

    Incipit

    Carissimi, scire debetis quae et quanta sit sollemnitas ista et quare per universas ecclesias...

    f. 97v

    Verbum Domini mihi vobis erogare forte praesumptuosum...

    f. 3v

    Incipit du lemme biblique

    [V]ere Dominus est in loco isto ... (Gen. XXVIII, 16)

    Incipit

    In templi dedicatione, fratres mei, Ecclesia propositum verbum frequentare consuevit...

    f. 62v

    Incipit du lemme biblique

    Videns Jesus turbas ascendit ... (Mt. V, 1).

    Incipit

    Dominus per octonarium discipulos docturus ascendit in montem, octo beatitudines...

    f. 75v

    Incipit du lemme biblique

    [V]idi Dominum sedentem ... (Is. VI, 1)

    Incipit

    Summa est haec visio, fratres carissimi, in qua propheta mysterium Trinitatis...

    f. 1v

    Incipit du lemme biblique

    Vincenti dabo edere ... (Apoc. II, 7).

    Incipit

    Audistis promissionem. Perspicuum est quid et cui promittatur...

    f. 45v

    Incipit du lemme biblique

    Vincenti dabo manna ... (Apoc. II, 17)

    Incipit

    Magna utilitas est audire verbum Domini, sed quia pauci hanc utilitatem...

    f. 92v

    [V]irgo hodie gloriosa caelos ascendens supernorum civium gaudia copiosis...

    f. 41

    [V]ix sufficit admirari, fratres mei, qua mira audacia, qua praesumptione...

    f. 61

    Incipit du lemme biblique

    Vos dispersistis gregem meum ... (Jer. XXIII, 2)

    Incipit

    Audite, fratres carissimi, super vos sententiam Domini terribilem, increpantem, comminantem...

    f. 90

    ALANUS DE INSULIS -- Summa de arte praedicatoria (excerpta)
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de diversis (excerptum)
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de tempore
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones in Canticum canticorum (excerptum)
    BIBLICA -- Vetus Testamentum Genesis. Commentarius (fragmentum)
    BIBLICA -- Vetus Testamentum Exodus. Commentarius (fragmentum)
    BIBLICA -- Vetus Testamentum Psalmi. (fragmenta vel homiliae)
    Contrition -- Note
    CYPRIANUS CARTHAGINENSIS ep. (s.) -- Exemplum
    Droit canonique -- Notes et extraits
    Eucharistie -- De casibus fortuitis circa sacramentum altaris
    « Exempla »
    GAUFRIDUS AUTISSIODORENSIS, O. Cist. -- Declamationes de colloquio Simonis cum Jesu ex s. Bernardi sermonibus collectae (excerpta)
    GAUFRIDUS AUTISSIODORENSIS, O. Cist. -- Sermones
    GAUFRIDUS BABIO, O.S.B. -- Sermones singuli
    GEBUINUS TRECENSIS -- Sermo
    HENRI II, roi de France -- Possesseur
    HUGO DE SANCTO CARO, card., O.P. -- Commentarius in Exodum
    HUGO DE SANCTO VICTORE -- Miscellanea (l. I, tituli singuli)
    Incipit probable d'un feuillet ou d'un cahier manquant -- « fidem sanctae Trinitatis »
    Incipit probable d'un feuillet ou d'un cahier manquant -- [virtus enim patientiae...]
    JOHANNES ABRINCENSIS ep. -- Sermo
    Larmes -- De Quattuor generibus lacrimarum
    MAURITIUS DE SULLIACO, Parisiensis ep. -- Sermones de tempore et de sanctis
    NICOLAUS CLARAEVALLENSIS, O. Cist. -- Reportat : Reportatio sermonis s. Bernardi
    NICOLAUS DE TORNACO -- Moralia super Exodum
    Paix de l'âme -- Note
    PETRUS COMESTOR -- Sermones
    PETRUS DAMIANUS (s.) -- Sermones
    PHILIPPUS CANCELLARIUS -- Sermones in Psalmos
    Prédication -- Note
    RELIURE -- Reliures aux armes de Henri II
    RELIURE -- Tranches dorées et ciselées
    RICARDUS DE SANCTO VICTORE -- Liber exceptionum. II a pars. L. XI-XIV (sermones excerpti)
    Sentences bibliques, patristiques ou théologiques
    SERMONS -- De Tempore : In principio Adventus
    SERMONS -- De Tempore : In Nativitate Domini
    SERMONS -- De Tempore : In quadragesima
    SERMONS -- De Tempore : In dom. Passionis
    SERMONS -- De Tempore : In Ramis
    SERMONS -- De Tempore : In Cena Domini
    SERMONS -- De Tempore : In Pentecoste
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Andreas ap.
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Benedictus, abbas Casinensis
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Exaltatio
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Germanus, Autissiodorensis ep.
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Jacobus major ap.
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Adnuntiatio
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Adsumptio
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Nativitas
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Purificatio
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Maria Magdalene
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Michael archangelus
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Michael archangelus, Commemoratio
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Nicolaus, Myrensis ep.
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Omnes Sancti
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Petrus ap.
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Petrus in vinculis
    SERMONS -- Sermones de sanctis et festis Petrus et Paulus ap.
    SERMONS -- Sermones communes De dedicatione ecclesiae
    SERMONS -- Sermones communes in dedicatione ecclesiae ad s. Victorem
    SERMONS -- Sermones communes De virginibus
    SERMONS -- Sermones de diversis Ad contemplativos
    SERMONS -- Sermones de diversis ad paenitentes in absolutione
    SERMONS -- Sermones de diversis Ad sacerdotes
    SERMONS -- Sermones de diversis De paenitentia
    SERMONS -- Sermones de diversis In claustro
    SERMONS -- Sermones de diversis In synodo
    Théologie -- Extraits et notes
    Vertus -- Scala virtutum
    Vices -- Orgueil. Nota

Source des données