Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q66955
Manifeste IIIF
Numérisation :
Source des données : BnF Archives et manuscrits
Exemplaire le plus ancien de la collection canonique dite Dionysio-Hadriana. Il présente les particularités de cette collection : groupement en tête de toutes les tables de Tituli (1v-15v), absence des préfaces de Dionysius Exiguus et présence des canons africains en deux séries (46v-50 et 50-72v); cf. F. Maassen, Geschichte der Quellen und der Literatur des Canonischen Rechts, I, Gratz, 1870, 441-454 §§ 586 (ms. 1) et 588; H. Mordek, dans Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte, LXXXVI (1969), 39-63.
F. 1v-15v Tituli; cf. P. L., LXXX, passim. «Incipiunt tituli Canonum Apostolorum I...-... L...» (1v-2); — «... Tituli canonum Niceni concilii numero XX» (2v); — «... Tituli canonum Ancirani concilii numero XXIIII» (2v-3); — «Tituli canonum Neocaesariensium concilii numero XIIII» (3-3v); — «Tituli canonum Gangrensis concilii numero XX» (3v); — «Tituli canonum Anthioceni concilii numero XXII» (4-4v); — «Tituli canonum apud Laodiciam Phrigiae... numero LVIIII» (4v-5v); — «... Tituli canonum concilii apud Constantinopolim... numero III» (5v); — «Tituli canonum Calcedonensis concilii numero XXVII» (5v-6); — «Tituli canonum Serdicensis concilii numero XXI» (6-6v); — «Tituli canonum... apud Cartaginem numero XXXIII» (6v-7v); — «Tituli canonum diversorum conciliorum Africane provintie numero CV» (7v-9v); — «... Tituli decretorum papae Siricii numero XV» (9v); — «Tituli decretorum papae Innocenti numero LVII» (9v-10v); — «Tituli decretorum papae Zosimi numero IIII» (11); — «Tituli decretorum papae Bonefati numero IIII» (11); — «Tituli decretorum papae Caelestini numero XXII» (11-11v); — «Tituli decretorum papae Leonis numero XLVIIII» (11v-13); — «Tituli decretorum papae Hilari numero VI» (13); — «Tituli decretorum papae Simplicii [II]» (13); — «Tituli decretorum papae Felicis [I]» (13-13v); — «Tituli decretorum Gelasi numero XXVIII» (13v-14v); — «Tituli decretorum papae Anastasi numero VIII» (14v); — «Tituli decretorum papae Symmachi numero V» (14v-15); — «Item tituli ejusdem concilii numero VIII» (15-15v); — «Tituli decretorum papae Hormisdae [I-IIII]» (15v); — «Tituli decretorum papae Gregorii Junioris [I-XVII]...-... Expliciunt capitula canonum» (15v).
F. 16-72v Conciles (P. L., LXVII, 151-230; ms. ß de C. Turner, Ecclesiae Occidentalis monumenta juris antiquissima, Oxford, II/1, 1907; II/2, 1913; I/2, pars 3a, 1930, passim). La collection est incomplète du début par disparition d'au moins trois feuillets correspondant aux Canons des apôtres, au concile de Nicée et aux deux premiers canons du concile d'Ancyre.
F. 16-18v Ancyre, incomplet du début. [Regulae Ancirani concilii], à partir de : «[... erit potestas.] III. De his qui ex fuga conprehensi sunt...» (P. L., LXVII, 151-156; Turner, II/1, 35 et 59-115) (16-18); — «Et subscripserunt decim et octo episcopi... Vitalis...-... Expliciunt canones concilii Ancyrani» (Turner, ibid., 51) (18-18v).
F. 18v-19v Néocésarée : «... Canones concilii Neocesariensis» (P. L., LXVII, 155-158; Turner, II/1, 117-141) (18v-19); — souscriptions : «Convenerunt autem in unum... Vitalis...» (Turner, ibid., 53) (19-19v).
F. 19v-21v Gangres. [Epistola synodica] «... Synodus sanctus Gangrensis. Prefatio» (P. Hinschius, Decretales pseudo-Isidorianae, Lipsiae, 1863, 264-265; P. L., LXXXIV, 111-112; Turner, II/2, 174-183, interpretatio Isidori vulgata) (19v-20); — «... Regulae Gangrensis» (P. L., LXVII, 157-160; Turner, ibid., 185-211) (20-21v); — «Et subscripserunt Elianus...» (Turner, ibid., 173) (21v).
F. 21v-26 Antioche : «... Regulae Anthiocene concilii» (P. L., LXVII, 159-166; Turner, II/2, 233-311) (21v-25v); — «Et subscripserunt episcopi XXX... Eusebius...» (Turner, ibid., 313-315) (25v-26).
F. 26-29 Laodicée : «... Textus canonum concilii Laddicensis [sic]» (P. L., LXVII, 165-170; J. B. Pitra, Juris ecclesiastici graecorum historia et monumenta, Rome, 1864, I, 495-503).
F. 29-32v Constantinople : «... Regule Constantinopolitani [sic]» (P. L., LXVII, 169-172; Pitra, 508-509) (29-29v); — «Expositio fidei CL sanctorum qui Constantinopolim congregati sunt» (Pitra, 512; P. L., CXXX, 291-294) (29v-30); — «Et subscripserunt episcopi CL... Timotheus...» (30-32v).
F. 32v-40v Chalcédoine : «... Regule ecclesiastice promulgatae a Calcedonensis sancto concilio...» (P. L., LXVII, 171-176; Pitra, 522-532) (32v-36); — «... Constitutio et fides ejusdem concilii» [VIGILIUS, papa, Constitutum pro damnatione trium capitulorum], sans le texte du symbole de Nicée (P. L., LXIX, 143-144 et 145-146); cf. Jaffé-L., n° 937; P. L. S., IV, 1249; C. P. L., n° 1696; E. Zettl, Die Bestättigung des V. ökumenischen Konzils durch Papst Vigilius..., Bonn, 1974, passim (36-37); — «Et subscripserunt universi episcopi : Paschasinus episcopus vicarius Domini... Leonis...» (37-40v).
F. 40v-44v Sardique : «... Canones Sardicensis [sic]» (P. L., LXVII, 175-182; Turner, I/2, pars 3a, 452-486) (40v-43v); — «... Subscriptio... Osius...» (Turner, ibid., 546-558) (43v-44v).
F. 44v-72v Carthage (419) : «... Canones Cartaginensis» [Actio prima habita die XXV maii a. D. 419] (P. L., LXVII, 181-186; C. Munier, dans C. C. S. L., CXLIX, 89-94) (44v-46v); — «Professio fidei Niceni concilii» (P. L., LXVII, 186); cf. Munier, 96, version D (46v); — [Canones in causa Apiarii] c. I-XXXIII (P. L., LXVII, 186-193; Munier, 133-145; Turner, I/II-3, 563-624) (46v-50); — «... Canones conciliorum diversorum Africane provinciae Numediae centumquinquagenta [sic pro CV]» : [Regulae ecclesiae Carthaginensis, c. I-XCIV] (P. L., LXVII, 193-222; Munier, 182-228) (50-68v); [Concilium Carthaginense, 30 mai 419, c. XCV-C] «Huic concilio interfuit Ecclesie Romane lega[tio]» (P. L., LXVII, 222-224; Munier, 229-232) (68v-69v); «... Epistola ab omni concilio Africano ad Bonifatium Urbis Rome ep... CI» (P. L., LXVII, 224-226; Munier, 156-161) (69v-70v); [c. CII] «... Rescriptum ad concilium Africanum CIRILLI ALEXANDRINI ep...» (P. L., LXVII, 226-227; Munier, 162-163) (70v); [c. CIII] «... Epistola ATTICI episcopi Constantinopolitani...» (P. L., LXVII, 227; Munier, 163) (71); [c. CIV, Professio fidei] «... Exemplaria concilii Nicheni directa... Bonifacio urbis Rome episcopo» (P. L., LXVII, 227); cf. Munier, 165, IV (71); [c. CV] «... Epistola concilii Africani ad papam Caelestinum...» (P. L., LXVII, 228-230; Munier, 169-172 (71-72v); au f. 72v : «Explicit Africani concilii».
F. 72v-148v Décrétales (P. L., LXVII, 231-338); cf. H. Wurm, Studien und Texte zur Dekretalensammlung des Dionysius Exiguus, Bonn, 1939, 62-78, liste d'incipit et bibliographie.
F. 72v-76 S. SIRICIUS, papa : «... Epistula decretalis pape Siricii» (P. L., LXVII, 231-238; P. L., XIII, 1132-1147); cf. Jaffé-L., n° 255; C. P. L., n° 1637, ep. 1; Wurm, 62 n° 1.
F. 76-92 S. INNOCENTIUS I, papa, Epistolae : «... Epistola regularis pape Innocentii» (P. L., LXVII, 237-262; P. L., XX, 469-608, passim, ep. 25, 2, 6, 37-39, 18, 40, 36, 10, 15, 14, 23, 20, 22, 19, 24, 21, 41, 16, 17); cf. Jaffé-L., nos 311, 286, 293, 314-316, 304, 317, 313, 297, 302, 301, 309, 306, 308, 305, 310, 307, 318, 299, 303; C. P. L., n° 1641; Wurm, 63-69 nos 2-22.
F. 92-93 S. ZOZIMUS, papa, Epistolae : «... Constituta Zosimi pape» (P. L., LXVII, 261-264; P. L., XX, 669-673 et 678-680, ep. 9 et 14); cf. Jaffé-L., nos 339 et 345; C. P. L., n° 1644; Wurm, 70 nos 23-23a.
F. 93-96 S. BONIFATIUS I, papa, Epistolae (P. L., LXVII, 263-268; P. L., XX, 756-774, passim, ep. 7, 8, 3, 12); cf. C. P. L., n° 1648; Wurm, 70-71 nos 24-27. «... Supplicatio pape Bonifacii»; cf. Jaffé-L., n° 353 (93-94); — «... Rescriptum HONORI AUGUSTI ad Bonifacium...» (éd. O. Günther, dans C. S. E. L., XXXV, 1898, 83-84) (94-94v); — «Epistole Bonefacii...»; cf. Jaffé-L., nos 349 et 362 (94v-96).
F. 96-103v S. CAELESTINUS I, papa, Epistolae : «... Decreta pape Caelestini...» (P. L., LXVII, 267-278; P. L., L, 528-537 et 430-437, ep. 21, 4, 5); cf. Jaffé-L., nos 381, 369, 371; C. P. L., nos 1650-1652; Wurm, 72-73 nos 28-30.
F. 103v-120v S. LEO I, papa : «... Pape Leonis decreta» (P. L., LXVII, 277-302; P. L., LIV, 610-1209, passim, ep. 4, 7, 16, 18, 167, 14, 159, 12); cf. Jaffé-L., nos 402, 405, 414, 416, 544, 411, 536, 410; C. P. L., n° 1656; Wurm, 73-75 nos 31-37a.
F. 120v-124 S. HILARIUS, papa : «Incipit regule pape Hilari» [Synodus Romana, 19 nov. 465] (P. L., LXVII, 315-319; A. Thiel, Epistolae Romanorum pontificum, Braunsberg, 1868, I, 159-165 ep. 15); cf. Jaffé-L., p. 76 (120v-123v); — Epistola synodalis : «Preceptum. HILARUS ep. Ascanio et universis episcopis Taraconensis provincie» (P. L., LXVII, 319-320; Thiel, I, 159-165 ep. 16); cf. Jaffé-L., n° 560; C. P. L., n° 1662 (123v-124).
F. 124-125 S. SIMPLICIUS, papa : «... Constituta pape SIMPLICII» (P. L., LXVII, 319-322; Thiel, I, 201-202 et 175-177); cf. Jaffé-L., nos 583 et 570; C. P. L., n° 1664 ep. 14 et 1.
F. 125-127v S. FELIX III [vel II], papa : «... Constituta pape Felicis» [Synodus Romana, 13 mars 487] (P. L., LXVII, 321-326; Thiel I, 260-266); cf. Jaffé-L., n° 609; C. P. L., n° 1665 ep. 13.
F. 127v-133v S. GELASIUS I, papa : «... Epistola pape Gelasi» (P. L., LXVII, 301-312; Thiel, I, 362-380); cf. Jaffé-L., n° 636; C. P. L., n° 1667 ep. 14; Wurm, 76 n° 38.
F. 133v-136v S. ANASTASIUS II, papa. «... Epistola pape Anastasi» (P. L., LXVII, 311-316; Thiel, I, 615-623); cf. Jaffé-L., n° 744; C. P. L., n° 1677 ep. 14; Wurm, 76 n° 39.
F. 136v-147 S. SYMMACHUS, papa, Decreta; cf. C. P. L., n° 1678 ep. 1, 6 (extr.), 5. Synodus Romana, 1er mars 499 : «Post consulatum Paulini viri clarissimi... in basilica b. Petri apostoli synodo presidente... papa... Symacho Fulgentius arcidiaconus dixit...» (P. L., LXVII, 325-328; Thiel, I, 641-654); cf. Jaffé-L., I, p. 96 (136v-139v); — [Synodus Romana, 6 nov. 502] «Exemplar constituti facti a... Symmacho papa de rebus Ecclesie conservandas [sic]...» (P. L., LXVII, 328-333; Thiel, I, 682-695, passim, ep. 6 §§ 1-3, 11-19) (139v-143v); — «... Quarta synodus habita Romane Palmaris...» (23 oct. 501) (P. L., LXVII, 333-338; Thiel, I, 657-670); cf. Jaffé-L., ibid. (143v-147).
F. 147-148v S. HORMISDA, papa, Decreta, incomplet par suite de la perte d'un feuillet entre les ff. 147 et 148 et d'un ou plusieurs feuillets après le f. 148. «... JUSTINUS Augustus Hormisde papae», la datation de la lettre à la fin manque (P.L., LXVII, 337-338; Thiel, I, 941-944, Günther, éd. cit., 701-703) (147-147v); — [Deprecatio Justino ab Hierosolymitanis et Antiochenis et Secundae Syriae clericis], incomplet du début : «[... similiter con]dempnantes et Timotheum...» (P. L., LXVII, 339C; Thiel, I, 947; Günther, ibid., 706-707) (148); «HORMISDA Justino Augusto...-... propria unicu[ique personae...]», incomplet de la fin par lacune matérielle (P. L., LXVII, 339-340C; Thiel, I, 959-961; Günther, ibid., 716-719); cf. Jaffé-L., n° 857; C. P. L., n° 1683 ep. 137 (148-148v).
Les décrets de Grégoire II, annoncés dans la table des Tituli, manquent.
Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index