Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3250

  • Titre attesté :
    • S. Raymundus de Pennaforti, Summa de Casibus.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3250
    • Paris. BnF, Latin 3250
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Raymond de Peñafort (saint, 1175?-1275)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 61 ff.
  • Format :
    • 310 × 200 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Rubriques. Initiales réservées. — 7 cahiers de 8 ff., sauf le 3e de 10 ff., et le 7e, incomplet, de 5 ff. — Réclames. — De nombreux ff. sont mutilés, la marge inférieure ayant été découpée. 61 ff. 310 × 200 mm.
  • Reliure :
    • Reliure XVIIIe s. maroquin rouge aux armes royales.

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Première version, antérieure aux Décrétales de Grégoire IX.

    F. 1-61v [S. RAYMUNDUS DE PENNAFORTI] « Summa de penitenciis ». Prologue : « Quoniam, ut ait Jeronimus, secunda post naufragium... — ... caritate fraterna corrigas et emendes » (1) ; table du L. I (1) ; — [L. I]. « De symonia. Quoniam inter crimina ecclesiastica symoniaca heresis... — ... Require supra de symonia. Item per questionem et § Quare [sic] hic consequenter. Explicit particula ». (1-18). Au tit. VIII la fin du § 10 depuis : « Quod sequitur infra annum intellige... » est remplacée par le texte suivant : « Sed postea Honorius successor Innocentii constituit... — ... sine distinctione Innocentii supra posita » (9) ; le § 17 est transcrit avant le § 11 (9). Au tit. XIV § 2 le fragment : « Hoc autem intellige... — ... de relig. domibus : Ad haec » est remplacé par le texte suivant : « Consultius credo intelligendum de omnibus... — ... extra. III. de Sy. Cum apostolica » (14v) ; — « Incipit secunda [particula]. De homicidio. In prima parte dictum est de quibusdam criminibus... — ... curatori, domino, monasterio, patri, marito et ecclesie » (18-32v), précédé d'une table (18). Au tit. VII § 3 le fragment : [Item ratione dubii si quis dat decem solidos... — ... extra. ead. Naviganti § 1 et 2, quam require infra inter novas constitutiones]. Satis tamen consulte... » est remplacé par le texte suivant : « Item ratione dubii ut si quis merces valentes... — ... faciendam, non est usura » (29). Au tit. VIII § 6 la fin : « ... damnum dedisse, ut extra. de inj. et dam. dat. Si culpa » est remplacée par : « ... extra. II de homicidio. Inspectis, in fine » (31v). — [L. III] « De qualitate ordinandorum. Expeditis per Dei gratiam duabus particulis, restat ut de tertia prosequamur... — ... et alia bona opera ecclesie [lesit scandalizando]... », incomplet ; le texte s'arrête au milieu du § 65 tit. XXXIV. (32v-61v) ; précédé d'une table (32v). Quelques passages ne se trouvent pas dans l'édition : au tit. XVI § 5 : « ... [numquid iste potest intrare monasterium] vel recipere ordinem, videtur quod non quia, etiam mortuus, debet sepeliri invito creditore, extra. I. de app. Qua fronte, in fine. [Ad hoc dicas quod potes]... » (36v) ; au tit. XXII § 17 : « ... [arg. illius. c. de Judaeis]. Ad hoc potest cogi nisi majus malum timeatur propter illius ignorantiam, extra. I. Quod cleri. vel. vo. : Significatum. [Quid si clericus vult]... » (39) ; au tit. XXIV § 4 : « ... [I. q. I : Quod quidem]. Alia ratio quia baptismus non iteratur... — ... ad vomitum, si rebaptizari liceret. [Quod autem dictum est de benedictione]... » (40) ; à la fin du § 11 : « ... [ad recipiendos pauperes] extra. II. de ecclesiis edificandis : Si hospitale. [Item nota quod]... » ; (41) ; au tit. XXVI § 5 : « ... [et probantur hec] extra. III. de usu pallii, c. 1 et di. C : Quoniam, [extra. I de elect. : Significasti] » (41v) ; au tit. XXIX § 2 : « ... [Misericorida et veritas]. Non obstat etiam finis Decretalis extra. II. de etate : Ex tue... — ... eisdem tenentur obnoxii » (43) ; au tit. XXXIV § 47 : « ... [Oportet confiteri et satisfacere] non solum pro aliis peccatis sed... — ... peccata semel dimissa alicui. [Item Augustinus : Scio]... » (59v). Au tit. XIX § 3 le fragment : « Item numquid invenites in hoc casu... — ... extra. de sent. excomm. : Nuper » est transcrit à la fin du §, après : « ... hoc dicunt Jo., T. et multi alii » (37v). Variantes au tit. XXII § 2 (38v) ; tit. XXX § 9 (44v) ; tit. XXXIII, § 39 (51v), § 44 et 45 (52). De nombreux passages contenant des références aux Décrétales de Grégoire IX ne figurent pas dans ce ms., ceux du l. I et des deux premiers titres du l. II ont été ajoutés dans les marges par un scribe de la fin du XIIIe s. Quelques gloses marg., principalement au l. I. (Ed. Rome, 1603).

Intervenant

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Ad hoc potest cogi nisi majus malum timeatur...

    f. 39v

    Alia ratio quia baptismus non iteratur...

    f. 40

    Consultius credo intellegendum de omnibus ecclesiis...

    f. 14v

    Expeditis per Dei gratiam duabus particulis restat...

    f. 32v

    In prima parte dictum est de quibusdam criminibus...

    f. 18

    Item numquid invenies in hoc casu prohibitum episcopis...

    f. 37v

    Item ratione dubii ut si quis merces valentes hodie quinque...

    f. 29

    Non obstat etiam finis Decretalis Extra II de aetate...

    f. 43

    Quoniam inter crimina ecclesiastica simoniaca haeresis...

    f. 1

    Quoniam, ut ait Hieronymus, secunda post naufragium tabula est...

    f. 1

    Sed postea Honorius successor Innocentii constituit quod novicii in probatione...

    f. 9

    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    RAIMUNDUS DE PENNAFORTI (s.), O.P., archiep. Taraconensis -- Summa de casibus
    RELIURE -- Reliures XVIIIe s. aux armes et chiffre royaux

Source des données