Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q394318
Source des données : BnF Archives et manuscrits
F. 1-133v [GUILLELMUS DE MERULA], Sermones de Tempore. Recueil analogue au ms. Latin 3279, f. 3-147. Attribution restituée par J. Leclercq d'après le ms. 149 de la Bibl. mun. d'Alençon ; cf. Revue Mabillon, XXXIII (1943), 48-59 et pour la bibliographie et les incipit, Schneyer, Repert. lat. Serm., II, 494-500 (ajouter à la liste des mss. : Bibl. nat., lat. 2471, f. 70-72 et 2611, f. 4-168v, passim). « Incipit prologus in omeliis evangeliorum que leguntur dominicis diebus per totum annum. Quam jocundabit eternum Dei tabernaculum... » (éd. sous le nom de Barthélémy de Cluny par L. Petit-Radel, dans Hist. litt., XVIII (1835), 127-128) ; cf. Schneyer, loc. cit., n° 1 (1-2) ; — [Dominica prima in Adventu Domini] ; cf. Schneyer, nos 2-4 (2-8) ; — « Dominica IIa... » ; cf. Schneyer, n° 5 (8-10) ; — « Dominica IIIa... » ; cf. Schneyer, n° 6 (10-12v) ; — « Dominica IIIIa... » ; cf. Schneyer, n° 7 (12v-13v) ; — « In vigilia nativitatis Domini... » ; cf. Schneyer, n° 8 (13v-15) ; — « In nativitate Domini... » ; cf. Schneyer, n° 9 (15-17) ; — « Dominica Ia post nativitatem Domini... Tenetis in consensum, karissimi... » ; cf. Schneyer, n° 10 (17-19) ; — « In circoncisione Domini... » ; cf. Schneyer, n° 11 (19-20) ; — « In Epiphania Domini... » ; cf. Schneyer, n° 12 (20-22) ; — « Dominica infra octavas Epiphanie... » ; cf. Schneyer, n° 13 (22-23v) ; — « In octavis Epiphanie... » ; cf. Schneyer, n° 14 (23v-25) ; — « Dominica IIa post nativitatem Domini... » ; cf. Schneyer, n° 15 (25-27v) ; — « Dominica IIIa... » ; cf. Schneyer, n° 16 (27v-29) ; — « Dominica IIIIa... »; cf. Schneyer, n° 17 (29-30v) ; — « Dominica Va... » ; cf. Schneyer, n° 18 (30v-32) ; — « Dominica VIa... » ; cf. Schneyer, n° 19 (32-34) ; — « Dominica in Septuagesima... » ; cf. Schneyer, n° 20 (34-37v) ; — « Dominica in Sexagesima... » ; cf. Schneyer, n° 21 (37v-38v) ; — « Dominica in Quinquagesima... » ; cf. Schneyer, n° 22 (38v-40v) ; — « Dominica in Quadragesima... » ; cf. Schneyer, n° 23 (41-44) ; — « Dominica IIa quadragesime... » ; cf. Schneyer, n° 24 (44v-45v) ; — « Dominica IIIa quadragesime... » ; cf. Schneyer, n° 25 (45v-47) ; — « Dominica IIIIa quadragesime... » ; cf. Schneyer, n° 26 (47-50) ; — « Dominica Va quadragesime... » ; cf. Schneyer, n° 27 (50-53) ; — « Dominica in Ramis palmarum... » ; cf. Schneyer, n° 28 (53-58v) ; — « In Cena Domini... » ; cf. Schneyer, n° 29 (58v-60v) ; — « In Parasceve... » ; cf. Schneyer, n° 30 (60v-62) ; — « In vigilia Pasche... » ; cf. Schneyer, n° 31 (62-64) ; — « In die Pasche... » ; cf. Schneyer, n° 32 (64-65v) ; — « Feria secunda... » ; cf. Schneyer, n° 33 (65v-67v) ; — « Feria IIIa... » ; cf. Schneyer, n° 34 (67v-69v) ; — « Feria IIIIa... » ; cf. Schneyer, n° 35 (69v-71) ; — « Feria quinta... » ; cf. Schneyer, n° 36 (71-72v) ; — « Dominica in albis... » ; cf. Schneyer, n° 37 (72v-74) ; — « Dominica prima post octavam Pasche... » ; cf. Schneyer, n° 38 (74-75v) ; — « Dominica IIa... » ; cf. Schneyer, n° 39 (75v-77) ; — « Dominica tercia... » ; cf. Schneyer, n° 40 (77-78v) ; — « Dominica IIIIa... » ; cf. Schneyer, n° 41 (78v-79) ; — « In Ascensione Domini... » (éd. J. Leclercq, art. cit., 57-59) ; cf. Schneyer, n° 42 (79-80v) ; — « Dominica infra octavam Ascensionis dominice... » ; cf. Schneyer, n° 43 (80v-82) ; — « In die Pentecostes... » ; cf. Schneyer, n° 44 (82-84) ; — « Feria IIa... » ; cf. Schneyer, n° 45 (84-85) ; — « Feria IIIa... » ; cf. Schneyer, n° 46 (85-86v) ; — « Feria IIIIa... » ; cf. Schneyer, n° 47 (86v-87v) ; — « In octavis Pentecostes... » ; cf. Schneyer, n° 48 (87v-89) ; — « Dominica I (corr. in 2a) post octavam (gratté) Pentecosten... » ; cf. Schneyer, n° 49 (89-90v) ; — « Dominica IIa (corr. in IIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 50 (90v-91v) ; — « Dominica IIIa (corr. in IIIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 51 (91v-92v) ; — « Dominica IIIIa (corr. in IIIIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 52 (92v-94v) ; — « Dominica quinta (corr. in VIa)... » ; cf. Schneyer, n° 53 (94v-96) ; « Dominica VIa (corr. in VIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 54 (96-97) ; — « Dominica VIIa (corr. in VIIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 55 (97-99v) ; — « Dominica VIIIa (corr. in VIIIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 56 (99v-101v) ; — « Dominica [IX] (corr. in X)... » ; cf. Schneyer, n° 57 (101v-104) ; — « Dominica Xa (corr. in XIa)... » ; cf. Schneyer, n° 58 (104-106v) ; — « Dominica XIa (corr. in XIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 59 (106v-107v) ; — « Dominica XIIa (corr. in XIIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 60 (107v-109v) ; — « Dominica XIIIa (corr. in XIIIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 61 (109v-111v) ; — « Dominica XIIIIa (corr. in XIIIIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 62 (111v-114v) ; — « Dominica XVa (corr. in XVIa)... », jusqu'à : « quem illa discordia facit fictum... », incomplet des dernières lignes par suite de la perte de 2 ff. ; cf. ms. Latin 3279, f. 120-122 ; Schneyer, n° 63 (114v-115v) ; — [Dominica XVIIa] « ... [eventus rerum] per dicta vel per facta vel per somniorum revelationes... », incomplet du début ; cf. ms. Latin 3279, f. 123v-124 ; Schneyer, n° 65 (116-116v) ; — [De eodem] ; cf. Schneyer, n° 66 (116v-117) ; — [Dominica XVIIIa] ; cf. Schneyer, n° 67 (117-118) ; — « Dominica XVIIIa (corr. in XVIIIIa)... » ; cf. Schneyer, n° 68 (118-119v) ; — « Dominica [XIX] (corr. in XX)... » ; cf. Schneyer, n° 69 (119v-121) ; — « Dominica XX (corr. in XXI)... » ; cf. Schneyer, n° 70 (121-125) ; — « Dominica XXI (corr. in XXII)... » ; cf. Schneyer, n° 71 (125-127v) ; — « Dominica XXII (corr. in XXIII)... » ; cf. Schneyer, n° 72 (127v-129v) ; — « Dominica XXIII (corr. in XXIIII)... » ; cf. Schneyer, n° 73 (129v-131v) ; — « Dominica XX[IIII] (corr. in XXV)... » ; cf. Schneyer, n° 74 (131v-133v) ; — « Dominica XXV (corr. in XXVI)... », jusqu'à : « ...Porro si non potuero omnia intelligere assideo tamen [scripturis...] », incomplet de la fin par suite d'une lacune matérielle ; cf. ms. cit., f. 144-147 ; Schneyer, n° 75 (133v).
Abeuntes pharisaei consilium inierunt... (Mt. XXII, 15).
Latet multiplex in hac lectione utilitas. Patet autem duplex...
f. 129v
Abiit Jesus trans mare Galilaeae... (Joh. VI, 1).
Quia prolixum est evangelium et in hac sancta observatione...
f. 47
Adtendite a falsis prophetis... (Mt. VII, 15).
Intentio Salvatoris in hac lectione est vos a collegio corruptorum revocare...
f. 99v
Amen, amen dico vobis : Si quid petieritis Patrem... (Joh. XVI, 23).
Promissio ista cum omni diligentia est explananda ne veritatem mendacii...
f. 78v
Ascendens Jesus in naviculam transfretavit... (Mt. IX, 1).
Commendatur nobis moraliter in hoc Domini miraculo restauratio animi...
f. 119v
Ascendente Jesu in naviculam secuti sunt... (Mt. VIII, 23).
Navicula quam ascendit Dominus est lignum crucis in quod se ascensurum...
f. 30v
Aspectus angeli erat sicut fulgur... (Mt. XXVIII, 3)
Describitur nobis, dilectissimi, qualitas et habitus angeli...
f. 62
Cum appropinquaret Jesus Jerusalem, videns civitatem flevit... (cf. Lc. XIX, 41).
Quod flevit Dominus pro homine fletum jucundum debet suscitare in homine...
f. 104
Cum appropinquassent Jerosolymis et venissent Bethphage... (Mt. XXI, 1).
Erudit nos sapientia Dei Patris...
f. 2
Cum audisset Johannes in vinculis... (Mt. XI, 2).
Non est arbitrandum Johannem dubitasse Domino, de quo dixerat : Ecce qui tollit peccata... (Joh. I, 29)...
f. 10
Cum autem descendisset Jesus de monte... (Mt. VIII, 1).
Quis, carissimi, mons de quo Dominus Jesus descendit, mons in quo beneplacitum fuit...
f. 29
Cum esset desponsata mater Jesu (alias ejus) Maria Joseph... (Mt. I, 18).
Artifex, cum operatur in ligno, prius rudem silvam explanat...
f. 13v
Cum factus esset Jesus annorum duodecim... (Lc. II, 42).
Pueritia Salvatoris nostram erudit pueritiam, qui non pueri solum sed etiam infantes...
f. 25v
Cum invitatus fueris ad nuptias... (Lc. XIV, 8-10).
In hoc capitulo septem sunt ad utilitatem morum consideranda...
f. 117
Cum natus esset Jesus in Bethleem... (Mt. II, 1).
Oratores saeculi ad persuasionem causarum septem circumstantias suo negotio aptare solent...
f. 20
Cum sero esset die illo... (Joh. XX, 19).
Situs discipulorum et tempus et locus nobis commendatur ut audientes...
f. 72v
Cum sublevasset ergo oculos Jesus... (Joh. VI, 5).
Per singulas quasque lectiones, cum legitur evangelium, vocandus nobis est, ut super Genesim Origenes ait...
f. 133v
Cum turba multa esset... (Mc. VIII, 1).
In praesenti evangelio specialiter nobis commendatur virtus et meritum perseverantiae...
f. 97
Cum turbae irruerent in Jesum... (Lc. V, 1).
Summa evangelii breviter est tractanda, quia non tam expositores quam monitores...
f. 94v
Cum venerit Paracletus, ille arguet mundum de peccato... (Joh. XVI, 8)
Tres sunt principales causae damnationis : infidelitas...
f. 77
Dominus Jesus murmurantibus quod cum peccatoribus manducaret, dixit parabolam istam : Quis ex vobis homo... (Lc. XV, 4)
Parabola est quae aliud sonat...
f. 91v
Dominus quidem Jesus, postquam locutus est... (Mc. XVI, 19).
Fratres, sequamur caput nostrum et corpus nostrum, contemplemur angelos prae gaudio...
f. 79
Ductus est Jesus in desertum... (Mt. IV, 1).
O amplectenda misericordia Salvatoris ! Vere hic probatur quod misericordia ejus super omnia opera ejus...
f. 41
Dum iret Jesus in Jerusalem, transibat... (Lc. XVII, 11).
Via Salvatoris in Jerusalem terrenam tendentis exemplum...
f. 111v
Duo ex discipulis Jesu ibant... (Lc. XXIV, 13).
Non est arbitrandum vacari a mysterio aedificationis hanc Domini apparitionem...
f. 65v
Duo homines ascenderunt in Templum... (Lc. XVIII, 10).
Si quis nostrum in se confidit tamquam justus et aspernatur ceteros...
f. 106v
Ecce ascendimus Jerosolymam... (Lc. XVIII, 31)
Ascensurus ad passionem Salvator prophetizat discipulis sibi eventura...
f. 38v
Ecce dies veniunt, dicit Dominus... (Jer. XXIII, 5).
Ne imparati occurramus ad diem festum praevenit nos prophetica praenuntiatio praedicens tria...
f. 6v
Praeconium suae nativitatis Dominus tribus hebdomadis ante idcirco recitari instituit ut nostram segnitiem provocet...
f. 4
Ecce quomodo, ut in primis diximus, proponit nobis haec lectio meritum nostrum...
f. 116v
Ego sum pastor bonus... (Joh. X, 11).
Tria sunt genera pastorum : unum de quo Ezechiel propheta dicit in persona cujusdam boni pastoris...
f. 74
Egressus est Jesus cum discipulis suis trans torrentem Cedron... (Joh. XVIII, 1).
In hoc facto, carissimi, designavit Dominus mystice transitum passionis suae...
f. 60v
Egressus Jesus secessit in partes Tyri... (Mt. XV, 21).
Haec sacra lectio dupliciter a sanctis doctoribus exponitur allegorice et moraliter...
f. 44v
Erat Jesus ejiciens daemonium... (Lc. XI, 14).
Miraculum istud et temporale beneficium semel Salvator exhibuit...
f. 45v
Erat quidam regulus cujus filius infirmabatur Capharnaum... (Joh. IV, 46).
Haec est summa evangelicae lectionis quae auditoribus gratiarum praeconia...
f. 125
Erunt signa in sole... (Lc. XXI, 25).
Interrogatus Dominus quando Templi esset futura destructio et quod signum adventus ejus...
f. 8
Estote ergo misericordes sicut et Pater... (Lc. VI, 36).
Misericordia est beneficium misero gratis impensum. Est autem aliud misericordia in nobis...
f. 92v
Exiens Jesus de finibus Tyri... (Mc. VII, 31).
Series propositae evangelicae lectionis prosequitur gloriosum Salvatoris miraculum...
f. 107v
Homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho... (Lc. X, 30)
Sub exemplo hujus miseri hominis instruit quemdam nostrum aeterna sapientia...
f. 109v
Homo quidam erat dives qui habebat vilicum... (Lc. XVI, 1).
Proponit Dominus hoc quasi exemplum quo discamus in praesentis carceris tabernaculo...
f. 101v
Homo quidam erat dives qui induebatur... (Lc. XVI, 19).
Novit clementissimus plasmator et Creator noster quattuor esse qualitates...
f. 89
Homo quidam fecit cenam magnam... (Lc. XIV, 16).
Homo iste figuraliter est Deus propter nostram salutem humanatus...
f. 90v
In principio erat Verbum... (Joh. I, 1).
Disponentem ex temporis imminentis occasione verbum transitorium...
f. 15
Loquente Jesu ad turbas, ecce princeps unus... (Mt. IX, 18).
Mensa caelestis verbi vobis, fratres carissimi, conviviis sollem nibus...
f. 131v
Magister, quod est mandatum magnum... (Mt. XXII, 36)
Hunc Domini sermonem quem Legis doctor audivit...
f. 118
Manifestavit se iterum Jesus discipulis ad mare Tiberiadis... (Joh. XXI, 1).
Manifestationem istam spiritualiter salva historia accipiendam intellegimus...
f. 69v
Maria Magdalene et Maria Jacobi... (Mc. XVI, 1).
Aromata conficiuntur ex myrrha et thure et pigmento...
f. 64
Miserunt Judaei ab Jerosolymis... (Joh. I, 19).
Hoc quotidie spiritualiter videmus et sentimus in nobis fieri...
f. 12v
Mulier cum parit tristitiam habet... (Joh. XVI, 21)
Parabolae Salvatoris tanto gloriosiores sunt quanto gloriosior inventor...
f. 75v
Nemo potest venire ad me nisi Pater... (Joh. VI, 44).
Sic dispensanda sententia de gratia Dei et libero arbitrio...
f. 86v
Nigra sum sed formosa... (Cant. I, 4)
Vox ista propria hujus dominae cui hodie militamus. Duobus enim modis...
f. 71
Nisi abundaverit justitia... (Mt. V, 20).
Veritas hic sub typo scribarum et pharisaeorum redarguit inflatos quosque...
f. 96
Nuptiae factae sunt in Cana... (Joh. II, 1).
Miraculum aquae et vini, ut hoc loco super Johannem dicit beatus Augustinus, non est solitarium...
f. 27v
Obtulerunt ei partem piscis assi... (Lc. XXIV, 42)
Non otiose factum arbitror ut Salvatori ad aedificandam suscitatae carnis veritatem cibum petenti...
f. 67v
Oportet vos nasci denuo... (Joh. III, 7).
Audistis, carissimi, quod Nicodemus princeps Judaeorum accessit ad Dominum...
f. 87v
Postquam consummati sunt dies octo... (Lc. II, 21).
Utinam impleantur in nobis octo dies et circumcidatur puer et inveniatur in nobis vocari Jesus...
f. 19
Quam jucundabit (alias jucunde videbit) aeternum Dei tabernaculum, qui aliquid ibi de suo recognoverit...
f. 1
Qui male agit, odit lucem... (Joh. III, 20)
Versiculus iste hodierni evangelii certam adsignat inter probos et reprobos differentiam...
f. 84
Qui non intrat per ostium... (Joh. X, 1)
Docet nos, carissimi, veritas in brevibus hujus parabolae verbis plene et plane...
f. 85
Respicite volatilia caeli... (Mt. VI, 26)
Haec adhortatio caeli, fratres carissimi, etiam secundum litteram...
f. 114v
Scitis quia post biduum Pascha... (Mt. XXVI, 2).
Quoniam textus Passionis, fratres carissimi, prolixior est...
f. 53
Si quis diligit me, sermonem meum... (Joh. XIV, 23).
Dilectio Dei tripliciter appetenda est : toto corde, tota anima, tota virtute...
f. 82
Simile est regnum caelorum homini patrifamilias... (Mt. XX, 1).
Scio enim, carissimi, quod invidia est serpens antiquus...
f. 34
Simile est regnum caelorum homini regi qui voluit rationem... (cf. Mt. XVIII, 23).
In hac lectione sancti Evangelii Dominus contra impios praelatos...
f. 127v
Simile factum est regnum caelorum homini qui seminavit... (Mt. XIII, 24).
Si tractantes salutiferam evangeliorum utilitatem ad honorem Dei et aedificationem scilicet proximi...
f. 32
Simile factum est regnum caelorum homini regi qui fecit nuptias... (Mt. XXII, 2).
Testimonio Salomonis habemus quia anima justi sedes est sapientiae...
f. 121
Super quem videris descendentem Spiritum... (Joh. I, 33)
Ab hac apparitione Spiritus descendentis, carissimi, hodierna...
f. 23v
Surgit Dominus Jesus a cena... (Joh. XIII, 4)
Operum Salvatoris alia humilitatis erant, alia potentiae...
f. 58v
Tenetis in consensum, carissimi, quod Christus duos patres non habuerit...
f. 17
Tulerunt lapides Judaei ut jacerent in Jesum... (Joh. VIII, 59)
Multis irrogatis conviciis Judaei cucurrerunt ad lapides...
f. 50
Venit hora ut omnis... (Joh. XVI, 2)
Sicut unus fidelis aliis est odor vitae, aliis odor mortis...
f. 80v
Venit Jesus a Galilaea in Jordanem ad Johannem... (Mt. III, 13).
Factus est Dominus forma servorum, fecit opera sua...
f. 22
Vobis datum est nosse mysterium... (Lc. VIII, 10)
Haec vox dominica, fratres, ad vos specialiter adtinet quos sponsus...
f. 37v
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index