Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3238A

  • Titre attesté :
    • Guillelmus Peraldus, Summa de virtutibus.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3238A
    • Paris. BnF, Latin 3238A
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Guillaume Perault (1200?-1271)
  • Date de fabrication :
  • Support : Vélin.
  • Composition :
    • 287 ff. à 2 colonnes.
  • Format :
    • 280 × 190 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Initiales rouges et bleues à filigranes et à antennes ; rubriques ; pieds-de-mouches. Réclames à chaque cahier. — Foliotation rubriquée contemp. en chiffres romains jusqu'au f. 56. — Les ff. 135-287 portent des marques d'humidité et de moisissure. — Notes marginales contemp. et quelques inscriptions du XVIe siècle : « Qui cupit optatam cursu contingere melam... » (17v) ; « ??? » (112), etc. — Aux ff. 8, 40, 82, signature : « J. Cheironus » (fin XVIe s.). — Au f. 287v, signatures du XVIe s. : « Baltessart » (?) et « T. Melly », et mention signée : « Ego, Petrus Barberi, vendidit [sic] istum librum domino Michaelli de Cruce prebitero Uticiensis [sic pro Uticensis] diocesis octo florenorum, ... die vicesima mensis Julii anno Domini millesimo CCCCmo octuagesimo nono. Barberii prebiter ».287 ff. à 2 colonnes.280 × 190 mm.
  • Reliure :
    • Reliure veau raciné, dos basane rouge au chiffre de Louis XVIII ; titre au dos : « Guill. de Brucia, summa de virt. de vitiis ».

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • [GUILLELMUS PERALDUS] « Tractatus moralis de virtutibus » (d'après le titre du f. 3v). Table : « Presens opus habet V. partes principales ...— ... in XIIa parte tangitur de patientia persecutionum » (1-3v) ; prol. : « Cum circa utilia studere debeamus exemplo Salomonis dicentis : Cogitavi in corde meo... — ... quinto de beatitudinibus » (3v-4v) ; texte en 5 parties : « Si separaveris preciosum a vili, quasi os meum eris. Jere. XV. Preciosum est anima. Proverb. VI. Mulier animam viri preciosam rapit... — ... quibus obligaverunt parentes nostri celestem hereditatem. Explicit tractatus virtutum » (4v-287v) ; cf. A. Dondaine, dans Archivum Fr. Praed., XVIII (1948), 162-236, et spécialement 189 (liste des éditions) et 193-197 (liste des mss.)

    F. 287v Vers mnémotechniques : « .A. timet et pauper regnat ; perit inde superbus... — ... .G. sapit et pacis est filius. Hic fuge luxus. Isti versus precedentes faciunt adoptionem de VII. donis Spiritus sancti ad VII. beatitudines et ad VII. peccata mortalia » ; « Vicia pauperum. Sunt inopum vicia murmur, detractio, livor... » ; « Vicia divitum. Fastus, segnicies, fraus, indignatio, ponpa... » ; « De tribus inimicis. Nos nexunt triplici certamine tres inimici... » ; « De bona eucharistia. Panis mutatur, spetie remanente priore... » ; « Si cecus cecum presumat ducere secum ... » ; « De fatuis virginibus. Aspera vox : ite ; vox lenis, grata : venite ... » ; additions contemp., de la même main que l'ensemble du ms.

    F. de garde I et 1v Formules notariales avignonnaises : « Subcriptio : [Anno] nativitatis Domini. M° CCC° XXII., ind. V, die XXIX mensis octobris... Procuratorium : In nomine Domini, amen. Anno nativitatis ejusdem M° CCC° XXIIII, ind. etc., in presencia mei... » ; — Notes sur les 7 âges du monde et les 7 âges de l'homme ; — Notes annalistiques : « Anno Domini MCCCLXXXIX. venit rex Francie ad partes istas tempore domini Clementis pape septimi... et intravit civitatem Avinionis die XXX. mensis octobris, et erat sabatum. Anno predicto et die festo omnium sanctorum fuit coronatus rex Cicilie, videlicet filius condam domini ducis Andegavensis », etc. (I) ; — Notes de droit canonique : « Sequitur de requestis et appellationibus. Si fiat requesta coram vicario... » ; « Litere quomodo prelatus recomendat conventum alicujus monasterii sindicis seu universitati. Venerabiles et amici carissimi, quamvis, ut tenemur... « Super inquestis. Circa hoc notandum est quod quis non debet subici ad inquestam... » ; additions de diverses mains de la 2e moitié du XIVe s.

Intervenant

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • A timet et pauper regnat, perit inde superbus// B pius et mitis...

    f. 287v

    Anno Domini millesimo trecentesimo octogesimo nono, venit rex Franciae ad partes istas tempore domini Clementis papae septimi...

    f. I

    Aspera vox : ite ; vox levis, grata : venite//...

    f. 287v

    Circa hoc notandum est quod quis non debet subjici ad inquestam...

    f. 1v

    Cum circa utilia studere debeamus exemplo Salomonis dicentis : Cogitavi in corde meo... (Eccl. II, 3)...

    f. 3v

    Fastus, segnities, fraus, indignatio, pompa // Otia, mollities...

    f. 287v

    [...] Mulier animam viri pretiosam rapit...

    f. 3v

    Nos nexunt triplici certamine tres inimici // Serpens antiquus...

    f. 287v

    Panis mutatur, specie remanente priore // Et non est talis...

    f. 287v

    Praesens opus habet quinque partes principales. Prima est de virtute in communi...

    f. 1

    [...] Pretiosum est anima. Mulier animam viri pretiosam rapit... (cf. Prov. VI, 26)...

    f. 4v

    Qui cupit optatam cursu contingere melam...

    f. 17v

    Si caecus caecum praesumat ducere secum // In foveam...

    f. 287v

    Si fiat requesta coram vicario vel ejus locumtenente...

    f. 1v

    Incipit du lemme biblique

    Si separaveris pretiosum a vili... (Jer. XV, 19)

    Incipit

    Pretiosum est anima. Prov. VI, 26 : Mulier animam viri pretiosam rapit... Ideo Filius Dei seipsum...

    f. 4v

    Sunt inopum vitia, murmur, detractio, livor //...

    f. 287v

    Venerabiles et amici carissimi, quamvis, ut tenemur, non ignoratis...

    f. Iv

    Âges de l'homme -- Sept âges de l'homme
    Âges du monde
    AVIGNON (Vaucluse). Abbaye Saint-Pierre de Luxembourg (Célestins) -- Formules notariales
    BALTESSART -- Signature (XVIe s.)
    CHEIRONUS (J.) -- Signature (XVIe s.)
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Encadrement de couleur bleu et rouge (XIIIe et XIVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (XIIIe et XIVe s.)
    Droit canonique -- Notes et extraits
    FORMULAE -- Formulae ad usum notariorum Avinionensium (XIVe s.)
    Grec -- Mentions
    GUILLELMUS PERALDUS, O.P. -- Summa de virtutibus et vitiis. De Virtutibus
    MELLY (T.) -- Signature (XVIe s.)
    MICHAEL DE CRUCE, presbyter Uticensis -- Possesseur (XVe s.)
    PETRUS BARBERII -- Possesseur
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Louis XVIII
    Vers anonymes latins -- Divers
    Vices -- Vers

Source des données