Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.11429

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Papier (filigranes: var. Briquet 8093, Fabriano, 1471; huchet et poisson: manquent dans Briquet), XVe s. (a. 1462), 79 ff. (f. 1v°, 32v° et 75-78v° blancs; foliotation ancienne en chiffres arabes de 1 à 73, correspondant aux actuels f. 2-74), 215 x 150 mm. Gloses marginales et interlinéaires de plusieurs mains contemporaines. Au f. 1, notes ou extraits divers (XVe s.): «Etas ‹in› quinque diuiditur uel sex partibus...» (3 lignes); «hoc crepusculum est cum dies a nocte diuiditur...» (5 lignes); «Prothesis est appositio littere uel silabe...» (6 lignes); «O scelus impium inexacrabile malum...» (2 lignes); «Nunc igitur. Ra. pro nostra amicitia...» (5 lignes - texte d’une lettre qui cite à la fin: «Garinum uirum suauissimum...» publiée par J. Ruysschaert, op. cit. infra, Vatican, 1959, f. 20-21). Le manuscrit a été très endommagé par l’humidité, surtout à partir du f. 60.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 3 (2ème du texte): //gestas scribere

    f. 2-73v°: Sallvstivs, Opera.

    f. 2-32: De coniuratione Catilinae.

    titre: «GAI CRISPI SALVSTII KATALINARIVS LIBER INCIPIT».

    (gloses) inc. f. 2: «Studium est uehemens animi adplicatio ad aliquid faciendum... »

    à la fin «τελος. Salustii Cripsi (corr. en «Crispi ») uiri clarissimi atque eloquentissimi liber de katiline coniuratione ingnenti [sic] celeritate. AMEN».

    f. 33-73v°: Bellum Iugurthinum (famille des integri)

    pas de titre.

    f. 69v°: «... gratia preparare [sic]. Ceterum//» (76, 1).

    15 feuillets environ manquent.

    f. 70: «//ea Bochus placide et benigne respondit... » (102, 12).

    texte suivi du quatrain:

    inc.: «Si cupis ingotum [sic] Iugurte noscere letum... ».

    expl.: «... Carcere nam nectus Sed sic pro crimine fertur» (4 v. - éd. d'après ce manuscrit par J. Ruysschaert, op. cit. infra, p. 19-20; cf. aussi R. Sabbadini, Spogli Ambrosiani latini dans Stud. ital. filol. class., 11, 1903, p. 304; C. Pascal, Note sopra alcuni epigrammi dell’Antologia latina dans Stud. ital. filol. class., 15, 1907, p. 114).

    ~ f. 74-74v° ‹Hieronymvs presbyter, Aduersus Iouinianum (extrait: II, 5-6)›.

    ~ f. 79-79v°: ‹Iacobvs Alpoleivs de Vrbe Salia, Ars punctandi›.

    ~ f. 79v°: Ars punctandi.

    inc.: «Punctus est signum recreans spiritum prolatoris... » (16 lignes).

    - (add.): Seneca, Troades (extrait)

    titre: «Seneca ».

    texte: «O te excelsum altius superi leuarunt, eo mitius lapsos preme » (v. 695-696, var.).

Intervenant

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

  • Origine: italienne, écriture humanistique ronde. Le copiste Benedetto de Silvestrinis a signé et daté au bas du f. 73v°, après l’invocation en 2 vers qui suit le quatrain sur la mort de Jugurtha:

    «Istius finitor christus sit eius protector

    Sic dimictamus nec carmina plus faciamus ».

    «Belli Iugurtini liber scriptus per me Benedictum domini Francisci de Siluestrinis de Nursia tempore sanctissimi in Christo patri domini domini Pii diuina prouidentia pape secundi 1462 ad laudem omnipotentis Dei sueque gloriosissime matris uirginis Marie totiusque curie triumphantis. Amen ».

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Iohannes Franciscus Sertorianus, de Norcia (cf. infra, Vat. lat. 11572 et 11580), dont l'ex-libris se lit partiellement au f. 1 : «Hic liber est meus qui uocor Io‹hannes› Franc‹iscu›s ‹...› Nursinus»; Marc Antoine Muret († 1585), d'après l’étiquette collée au revers du plat antérieur de la reliure; le Collège des Jésuites de Rome; le manuscrit a été donné en 1912 par Pie X à la Bibliothèque Vaticane.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 796 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • J. Ruysschaert, Codices Vaticani latini. Codices 11414-11709, Vatican, 1959, p. 19-21
    • E. Pellegrin, Manuscrits de Pétrarque à la Bibliothèque Vaticane. Supplément au catalogue de Vattasso. Addendum (Ital. med. e uman., 19, 1976, p. 495 n. 1)
    • J. Fohlen, Colophons... (Roma, magistra mundi..., 1, Louvain-la-Neuve, 1998, 1, p. 248, 257 et 264)
    • M. Buonocore, Per un «iter»... (Giorn. ital. filol., 52, 2000, p. 92)
    • Réf.: BMBV (1986) 27695, (2005) p. 713 (3).

Vie du document

Source des données