Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.5128

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Papier, XVe s., I + 156 ff. + 1 f. blanc (f. 47-48v°, 86-86v° et 156-156v° blancs), 210 x 147 mm.

    Recueil de deux parties: 1) f. 1-86 (filigranes f. 1-24: non identifié, et var. Briquet 11882, Venise, 1457; f. 25-84: Briquet 14089, Pise-Rome-Lucques etc., 1454-1461; f. 85-86: non identifié); 2) f. 87-156 (filigrane: var. Briquet 4734, Milan, 1466). Gloses ou additions marginales contemporaines.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //maximȩ in amicitiis

    1 - f. 1-46v°: Vincentivs Bellovacensis, Speculum historiale (extraits).

    f. 1-21: Cicero, Opera (extraits).

    f. 1-8v°: De officiis.

    titre (très effacé): «Flosculi librorum ‹...› M. Tulli Ciceronis in Libro primo De officiis ».

    inc.: «VIRTVTIS OMNIS LAVS in actione consistit a qua tamen soepe [sic] fit intermissio... » (I, 6, 19).

    f. 6: «DE EODEM LIBRO TERTIO ».

    expl. f. 8: «...: Quod igitur affirmate et quasi deo teste promiseris id // f. 8v° //tenendum est» (III, 29, 104 = Spec. hist., VI, 7-12).

    f. 8v°-12v°: De amicitia.

    titre: «Flosculi eiusdem de amicitia Qui Lelius inscribitur ».

    inc.: «‹A›MICITIA OMNIBVS rebus humanis preponenda est. Nichil enim est tam naturȩ aptum... » (5, 17).

    expl.: «... Omnia breuia tolerabilia esse debent etiam si magna sint» (27, 104 = Spec. hist., VI, 13-15).

    f. 12v°-15: De senectute.

    titre: «Flosculi eiusdem de senectute ».

    inc.: «Tanta inest hominibus stultitiȩ inconstantia atque peruersitas quod omnes ut adipiscantur... » (2, 4 -var.).

    expl.: «... crematum est quo nemo uir melior natus est nemo pietate prestantior » (23, 84 = Spec. hist., VI, 16-17).

    f. 15-15v°: De oratore.

    titre: «FLOSCVLI EIVSDEM DE ORATORE ».

    inc.: «‹M›emoria est thesaurus omnium rerum que nisi custos inuentis... » (I, 5, 18: var.).

    expl.: «... Hystoria est temporum testis, lux ueritatis uita memoriȩ magistra uitȩ nuntia uetustatis » (II, 9, 36 = Spec. hist., VI, 18).

    f. 15v°-16v°: Paradoxa ad Brutum.

    titre: «FLOSCVLI EIVSDEM DE PARADOXIS ».

    inc.: «‹N›on expletur unquam nec satiatur sitis cupiditatis... » (I, 6).

    expl.: «... ‹A›nimus hominis (add. en marge: “ diues ”) archa appellari solet» (VI, 44 = Spec. hist., VI, 19).

    f. 16v°-17v°: Orationes in M. Antonium Philippicae

    titre: «FLOSCVLI EIVSDEM ‹IN PRIMA› PHILIPPICA ».

    inc.: «‹V›os nobiles magna quedam spectare decet non pecuniam quidem non opes uiolentas... » (I, 12, 29).

    expl.: «... qui maximis laboribus et periculis ad summam laudem gloriamque contenderetur» (XIV, 12, 32 = Spec. hist., VI, 20).

    f. 17v°-21: De inuentione.

    titre: «Flosculi rhetoricoRum eius, ex primo in prologo ».

    inc.: «‹S›Apientia sine eloquentia parum prodest. Eloquentia uero sine sapientia nunquam prodest... » (I, 1, 1).

    expl.: «... Potentia est ad sua conseruanda et alt‹er›ius obtinenda idonea [sic] rerum facultas » (II, 56, 169 = Spec. hist., VI, 21-23 en partie).

    f. 21: Ps. Cicero, Rhetorica ad Herennium (extraits)

    titre: «Idem in rhetoricis libro II».

    inc.: «Tria sunt genera causarum quȩ recipere debet orator... » (I, 2, 2).

    expl.: «... Inuentio autem in sex partes orationis consumitur scilicet exordium, narrationem diuisionem et cȩtera de quibus supra » (I, 3, 4 -15 lignes = Spec. hist., VI, 23 fin).

    f. 21-28: Cicero, Opera (extraits).

    f. 21-24: Tusculanae disputationes

    pas de titre (ou complètement effacé).

    inc.: «‹H›onos alit artes omnesque incenduntur ad studia gloria... » (I, 2, 4).

    expl.: «... Sed orator ille tantus apud alios uidelicet loqui didicerat non multum ipse secum » (V, 36, 103 = Spec. hist., VI, 24-27).

    f. 24v°-25: De legibus.

    titre: «Item de legibus et de finibus bonoRum et maloRum ».

    inc.: «‹L›ex est ratio summa insita in natura que iubet ea quȩ facienda sunt... » (I, 6, 18).

    expl.: «... et qui modeste paret (add. en marge: «uidetur») qui aliquando imperare dignus esset (corrigé au-dessus: «sit ») » (III, 2, 5 = Spec. hist., VI, 28 en partie).

    f. 25: De finibus.

    pas de titre (cf. supra, f. 24v°).

    inc.: «‹N›emo uoluptatem quia uoluptas sit aspernatur neque dolorem quia dolor... » (I, 10, 32).

    expl.: «... Virtus rationis absolutio diffinitur » (V, 14, 38 = Spec. hist., VI, 28 fin).

    f. 25-25v°: De natura deorum.

    titre: «ITEM DE NATVRA DEORVM LIBRO PRIMO et de ceteri (?)... ».

    inc.: «‹M›Vlta sunt incommoda in uita quȩ sapientes commodorum compensatione leniunt... » (I, 9, 23).

    expl.: «... Versutos eos appello quorum celeriter mens uersatur» (III, 10, 25 = Spec. hist., VI, 29 en partie).

    f. 25v°: De diuinatione

    pas de titre.

    inc.: «Omnibus in rebus temeritas in assentiendo errorque turpis est... » (I, 4, 7).

    expl.: «... quod autem crebro uidet et quis non miratur etiam si cur fiat nescit» (II, 22, 49 -var. = Spec. hist., VI, 29 en partie).

    f. 25v°-26: De fato

    pas de titre.

    (texte): «Ad animorum motus uoluntarios non est requirenda externa causa. Motus enim // f. 26 //uoluntarius... in nostra potestate nobisque pareat» (11, 25-5 lignes = Spec. hist., VI, 29 en partie).

    f. 26: Timaeus.

    titre: «Idem de creatione mundi ».

    texte: «‹P›arentem uniuersitatis huius inuenire difficile est et cum iam quis eum inuenerit indicare in uulgus nefas est » (2, 6 = Spec. hist., VI, 29 en partie).

    - Lucullus seu Academica priora.

    titre: «Idem in dyalogo ad Hortensium ».

    inc.: «‹O›mnis cognitio multis est obstructa difficultatibus est enim... » (3, 7).

    expl.: «... Sed fallax quȩdam simulatio ac imitatio uirtutis » (46, 140 -10 lignes = Spec. hist., VI, 29 en partie).

    - Partitiones oratoriae.

    titre: «Idem de partitione orationis ».

    (texte): «Communia quasi quinque lumina orationis sunt hec: dilucidum, breue, Probabile, Illustre, Suaue » (cf. 6, 19 -var. = Spec. hist., VI, 29 en partie).

    - Academica posteriora.

    pas de titre.

    (texte): «‹I›nepte qui Mineruam docet » (I, 5, 18 = Spec. hist., VI, 29 fin).

    f. 26-26v°: Oratio pro M. Marcello.

    titre: «Egregia dicta eiusdem in orationibus et primo in oratione pro Marco Marcello ».

    inc.: «‹I›lle fortunatus uere est ex cuius salute non minor pene ad omnes quam ad ipsum laetitia... » (1, 4).

    expl.: «... qui ea quȩ illa adepta est uictis remisit » (4, 12 = Spec. hist., VI, 30 en partie).

    f. 26v°: Oratio pro Q. Ligario.

    titre: «Idem in oratione pro Q. Ligario ».

    inc.: «Nihil est tam populare quam bonitas. Nulla de uirtutibus... » (12, 37).

    expl.: «... nec natura melius quam ut uelit seruare quam plurimos » (12, 38-9 lignes = Spec. hist., VI, 30 en partie).

    - Oratio pro rege Deiotaro.

    titre: «Idem pro Deiotaro ».

    texte: «Nemo fere est qui sui periculi iudex non sibi se ȩquiorem quam reo prebeat » (2, 4 = Spec. hist., VI, 30 en partie).

    - Oratio pridie quam in exilium iret.

    titre (peu lisible): «Idem de pridie q‹uam› ir‹et› in exilium ».

    inc.: «Officium liberale est serere beneficium ut possis metere... » (1, 2).

    expl.: «... prius sententiis dimiceret quam suppliciis addiceretur» (7, 17 = Spec. hist., VI, 30 en partie).

    f. 26v°-27: Oratio pro P. Sestio

    pas de titre.

    inc.: «Multorum animus uultu flagitia parietibus teguntur... » (9, 22).

    expl.: «... speremus quod uolumus quod acciderit feramus» (68, 143 = Spec. hist., VI, 30 en partie).

    f. 27-27v°: Oratio pro M. Caelio

    titre: «Idem pro Celio ».

    inc.: «Illud te esse admonitum uolo p‹rimum› ut qualis es...» (3, 8).

    expl.: «... contraque fictas omnium insidias facile per se ipsam se defendit» (26, 63 = Spec. hist., VI, 30 fin - 31 en partie).

    f. 27v°: Oratio cum populo gratias egit

    titre: «Idem cum gratias egit po‹pulo›».

    texte: «Bona ualitudo iocundior est his qui e graui morbo... -... magis quam assidue percepta delectant » (1, 4 = Spec. hist., VI, 31 en partie).

    f. 27v°-28: Oratio de domo sua

    titre: «Idem pro domo sua ».

    inc.: «Est quidam modus religionis Nimium esse superstitiosum... » (40, 105).

    expl.: «... quam in utendo// f. 28 //ratio et in carendo patientia‹m›» (58, 146 = Spec. hist., VI, 31 en partie).

    f. 28: Oratio de prouinciis consularibus

    titre: «Idem de prouinciis consularibus ».

    (texte): «Homo his (correction en marge: “non”) solum gratus esse debet qui accepit beneficium sed etiam is cui potestas accipiendi fuit » (17, 41 = Spec. hist., VI, 31 en partie).

    - Oratio de haruspicum responsis.

    titre: «Idem de responsis auruspicum [sic]».

    (texte): «Miserior es cum in omnem fraudem oculis raperis quam si omnino oculos non habueris » (18, 39 = Spec. hist., VI, 31 en partie).

    - Oratio pro L. Cornelio Balbo.

    titre: «Idem pro Helio (?) Balbo ».

    inc.: «Est hec seculi malitia quedam atque labes uirtuti... » (6, 15).

    expl.: «... ‹V›sus assiduus uni rei deditus et ingenium et artem saepe uincit» (20, 45 = Spec. hist., VI, 31 en partie).

    - Orationes in Catilinam.

    (I) titre: «Idem in inuectiua contra Katilinam presentem ».

    inc.: «‹I›am tecum sic loquar ut non odio permotus uidear... » (I, 7, 16).

    (II) titre: «Idem in eundem absentem ».

    inc.: «‹N›on intelligo cur minore quidam dolore perituros se cum... » (II, 10, 21).

    (IV) titre: «Idem ut interficiatur deprehensi (?) ».

    (texte): «‹N›equaquam turpis mors uiro forti potest accidere» (IV, 2, 3 = Spec. hist., VI, 31 suite).

    - Orationes in M. Antonium Philippicae

    pas de titre.

    (texte): «‹O›mnino nulla est causa cuiquam iusta arma contra patriam capiendi » (II, 22, 53 - Spec. hist., VI, 31 fin)

    à la fin: «M. T. C. EGREGIA DICTA FELICITER EXPLICIVNT ».

    f. 28-28v°: Ps. Sallvstivs, Inuectiua in Ciceronem.

    titre: «INCIPIVNT EGREGIA DICTA EIVSDEM DE SALVSTI IN (?) INVECTIVIS AD INVICEM ».

    f. 28v°: «Salustius contra Tullium ».

    (accessus de Vincent de Beauvais): «‹E›ius quoque contemporaneus fuit Salustius ut patet superius... / ... de quibus omnibus haec pauca escripsi (?) » (7 lignes - même texte dans le ms. Bern, Stadtbibl. 161 (XIVe s.) f. 78v°).

    inc.: «Homo leuissimus Supplex inimicis contumeliosus amicis... ».

    expl.: «... quȩ honeste nominari non possunt inhonestissima sunt» (3, 5 -8 lignes = Spec. hist., VI, 32 en partie).

    f. 28v°: Ps. Cicero, Inuectiua in Sallustium

    titre: «TVLIVS CONTRA SALVSTIVM ».

    inc.: «Non qui ita uiuit ut tu aliter ac tu loqui potest... » (1,1).

    expl.: «... qui aliena uitia aperte dixerunt quam eos qui commiseruNT» (8, 22 = Spec. hist., VI, 32 fin).

    f. 28v°-29v°: Sallvstivs, De coniuratione Catilinae.

    titre: «Salustii in Catilinario egregia dicta Foeliciter incipiunt ».

    inc.: «‹P›Riusquam incipias consulto ubi consulueris mature opus est facto... » (1, 6).

    expl.: «... Domi uoluptati. Foris autem pecuniȩ seruitur aut gratiȩ» (52, 23 = Spec. hist., VI, 33).

    f. 29v°-30: Sallvstivs, Bellum Iugurthinum.

    titre (à peine lisible): «Egregia dicta...».

    inc.: «‹F›rustra uiri [sic] neque aliud fatigando nisi odium querere extremȩ dementiae est... » (3, 3).

    expl.: «... Nihil satis festinatur superbia commune nobilitatis malum » (cf. 64, 1 = Spec. hist., VI, 34).

    f. 30v°-33: Terentivs, Comoediae (extraits).

    (prol.) titre: «Terentii egregia dicta in suis comediis (?) foeliciter incipiunt ».

    (accessus de Vincent de Beauvais) inc.: «‹E›O Tempore Publius Terentius Carthaginensis comediarum scriptor ob ingenium... ».

    comprend lignes 7-13: Anthol. lat. 487c (Epitaphium Terentii)

    titre: «Huius Terentii legitur hoc epitaphium ».

    f. 31: «... Igitur comediarum Terentii breues moralesque sententias in hoc loco excerpere decreui» (Spec. hist., V, 72-73 début).

    f. 31-31v°: Andria

    pas de titre.

    inc.: «‹D›Esinant maledicere malefacta ne// f. 31v° //noscant sua... » (prol. v. 22-23).

    expl.: «... Nemo ui (?) pergit dicere quȩ uult audiet ea quȩ non uult» (v. 920 = Spec. hist., V, 73 en partie).

    f. 31v°: Eunuchus

    pas de titre.

    inc.: «Plenus sum Rimarum hac atque illae effluo » (v. 105 -var.).

    expl.: «... ‹E›uge ipsi patrono opus est quem defensorem paro» (v. 770 = Spec. hist., V, 73 en partie).

    f. 31v°-32: Heautontimorumenos

    pas de titre.

    inc.: «‹V›T quid aliena cures quȩ ad te non pertinent

    ‹H›omo sum et ideo humani nihil a me alienum puto » (v. 76-77, var.).

    expl.: «... ‹Q›ue dum incipias dumque ignoras grauia sunt ubi cognoueris facilia erunt » (v. 1058-1059, var. = Spec. hist., V, 73 en partie).

    f. 32-32v°: Adelphoe.

    titre: «Idem in Adelphis ».

    inc.: «‹H›omine imperito nihil quicquam iniustius qui nihil rectum putant [sic] nisi quod ipse facit... » (v. 98-99).

    expl.: «... ad contumeliam omnia accipiunt magis propter suam impotentiam se credunt Negligi » (v. 606-607, var. = Spec. hist., V, 73 en partie).

    f. 33: Hecyra.

    titre: «Idem in echyra ».

    inc.: «Vno animo omnes socrus oderunt nurus... » (v. 201).

    expl.: «... Ex quo multa fuerint commoda ȩquum est te ferre incommoda» (v. 840 = Spec. hist., V, 73 en partie).

    - Phormio.

    titre: «Idem in Phormione ».

    inc.: «Quam inique comparatum est ut hi qui minus habent... » (v. 41).

    expl.: «... ‹N›ichil est quin male narrando possit deprauari » (v. 696-697 = Spec. hist., V, 73 fin).

    f. 33v°-35v°: Vincentivs Bellovacensis, Speculum historiale (extrait De Vergilio)

    titre: «De commendatione Virgilii et eius egregiis gestis ac dictis ».

    inc.: «‹C›Onstat Virgilium inter omnes optimum fuisse poetarum. Macrobius dicit eum... ».

    expl.: «... inter actores apocrifos seperandi [sic] sunt» (VI, 61-62).

    f. 35v°-36: Vergilivs, Opera (extraits).

    titre: «Egregia eiusdem dicta in libro bucolicorum ».

    (court prol.): «De illis autem tribus paucas has sententias notabiles quȩ sequuntur excerpsi ».

    f. 35v°: Eclogae seu Bucolica.

    inc.: «Pallas quas condidit arces ipsa colat... » (II, 61-62).

    expl.: «... ‹O›mnia uincit amor et nos cedamus amori » (X, 69 = Spec. hist., VI, 63 en partie).

    f. 35v°-36: Georgica.

    titre: «Idem? in Georgicis ».

    inc.: «‹L›abor omnia uincit Improbus et duris urgens in rebus egestas... » (I, 145-146).

    expl.: «... Dum faciles animi iuuenum dum mobilis ȩtas » (III, 165 = Spec. hist., VI, 63 en partie).

    f. 36: Anthol. lat. 672 (extrait).

    titre assez effacé: «eidem in Georgicis libro› quarto ».

    (texte): «‹E›st [sic] legum seruanda fides suprema uoluntas

    Quod mandat fierique iubet parere necesse est» (v. 18-19 = Spec. hist., VI, 63 en partie).

    f. 36-36v°: Aeneis (extraits).

    titre: «Idem in Eneide libro primo ».

    inc.: «Res animos incognita turbat » (I, 515).

    expl. «... Omnia pȩnarum percurrere nomina possem » (VI, 627 = Spec. hist., VI, 63 en partie).

    suivi d'une note de Vincent de Beauvais sur la vie et la mort de Virgile:

    (texte): «Hęc de Virgilii dictis ad presens sufficiant, uixit autem secundum cronica annis LIII» (Spec. hist., VI, 63 fin).

    «Anno (au-dessus: “ Augusti ”) eius XXV° Virgilius Brundusii moritur Sensio Saturnino et Lucretio Cuma (?) consulibus. Ossa eius Neapolim translata in secundo ab urbe miliario sepeliuntur titulo huius supra scripto ».

    f. 36v°: Epitaphium Vergilii.

    inc.: «Mantua me genuit... » (éd. A. Riese, Anthol. lat., 2, p. 62 = Spec. hist., VI, 60 fin).

    f. 36v°: Vincentivs Bellovacensis, Nota de Varrone.

    titre: «De Marco Varrone et eius egregiis dictis ac laudibus ».

    (texte): «Anno imperii Augusti XV° regni uero Herodis V° Marcus Terentius Varro prope nonagenarius moritur» (Spec. hist., VI, 57 en partie).

    ~ f. 36v°-37v°: Avgvstinvs Hipponensis, De ciuitate Dei (extrait)

    titre: «Augustinus de ciuitate Dei libro VI».

    inc.: «Quis Marco Varrone curiosius deorum figmenta quesiuit? Quis inuenit doctius...».

    expl.: «... tam multa scripsit quam multa uix quemquam legere potuisse credamus » (VI, 2 - éd. B. Dombart et A. Kalb, S. Augustini... De ciuitate Dei, 1, Teubner, 1928, p. 246-248 l. 1).

    f. 37v°, titre: «De libris eius et opinionibus circa diuina ».

    - ‹H›ic cum deos ita coluit colendosque censit ut in ipso eo opere... » (ed. cit., p. 248 l. 6).

    l. 12-14: «... hos in res humanas diuinasque diuisit rebus humanis XXV diuinis XVI tribuit» (cf. ibid., 3, p. 248 l. 25-26 = Spec. hist., VI, 57-58 en partie).

    f. 37v°-38v°: Vincentivs Bellovacensis, Nota de Varrone.

    suit sans séparation le texte précédent.

    f. 37v°, l. 15: «Ideo autem dicit se prius scribere de humanis rebus quam de diuinis quod prius extiterint ciuitates... ».

    f. 38, vers le bas: «... Sed eas animo non oculis uideri quo et uocari heroas et lares et genios ».

    «‹M›Arcus Varro tria genera theologiȩ esse posuit scilicet unum fabulosum quo utuntur poetȩ Alterum naturale... » .

    f. 38v°: «... Extant igitur sententiȩ Varronis ad Atheniensem auditorem morales atque notabiles de quibus has paucas que sequntur escripsi » (Spec. hist., VI, 58 fin).

    f. 38v°-40v°: Ps. Varro, Sententiae (extraits).

    titre en marge: «M. Varronis egregia dicta ».

    inc.: «‹C›um natura litigat qui mori graue fert » (Sent. 4).

    expl.: «... Vtile sed ingloriosum est ex illaborato in alienos succedere labores » (Sent. 149 - éd. P. Germann, Die sogenannten Sententiae Varronis, Paderborn, 1910, p. 30-44 = Spec. hist., VI, 59).

    f. 40v°: Hieronymvs presbyter, Chronicon Eusebii (extraits)

    titre: «De Cornelio gallo et Planco ».

    inc.: «Anno Augusti XVIII Cornelius Gallus Foroiuliensis poeta a quo primum Ȩgypthum... ».

    l. 5: «Messala Coruinus primus prefectus... ».

    l. 9: «Anno eiusdem XX°, Numacius [sic] Plancus Ciceronis discipulus... ».

    expl.: «... Lugdunium condidit» (12 lignes - éd. P. L., 27, 551-552 = Spec. hist., VI, 60 en partie).

    - Macrobivs, Saturnalia (extrait).

    titre (effacé): «[Mac]robius... ».

    inc.: «Hic est Plancus qui in iudicio amici molestum testem destruere uolenti ei et interroganti... ».

    expl.: «... Galla enim dicebatur uxor Planci » (9 lignes -II, 2, 6 -var. = Spec. hist., VI, 60 en partie).

    f. 41-44v°: Qvintilianvs, Institutio oratoria (extraits).

    titre: «M. Fabii Quintiliani egregia dicta foeliciter incipiunt ».

    (accessus): «‹M›Arcus Fabius Quintilianus a Galba imperatore ab Hyspania Romam perductus qui et (ou “ etiam ”) primus illic publicam scholam tenuit et ex isto salarium accepit».

    (texte) titre: «Egregia eiusdem dicta in oratoria institutione libro primo »

    inc.: «Vtinam liberorum nostrorum mores non ipsi perderemus infantiam statim » (I, 2, 6).

    expl.: «... In grandibus cȩnis hoc saepe nobis accidit ut cum optimis saciati sumus uarietas tamen nobis ex uilioribus grata sit » (Spec. hist., IX, 121-123).

    f. 44v°-46v°: Ps. Qvintilianvs, Declamationes maiores (extraits)

    titre: «De eodem in libro causarum in causa prima ».

    inc.: «Totius hominis libertas [sic] est oculos perdidisse» (II, 9) - «Oculi sunt per quos paupertates [sic] ferre non possumus » (II, 10).

    f. 46v°: «Idem in XVII causa ».

    expl.: «... Non habes causam loquendi cui credi non potest. Ablata est ab eo omnium uerborum fides omnis sermonis auctoritas » (XIX, 11 fin = Spec. hist., IX, 124-125)

    à la fin: «M. FABBII QVINTILIANI EGREGIA DICTA FOELICITER EXPLICIVNT ».

    f. 49-85v°: Ps. Cvrtivs Rvfvs, Epistulae

    pas de titre.

    f. 56: liv. II (l'ep. 14 manque au f. 60v°).

    f. 63 v°: liv. III.

    f. 64v°-65, deux lettres inédites intercalées entre les ep. 6 et 7.

    1) inc.: «‹L›Iuius S. d. p. Niuio. Perlegi litteras tuas accurata uerba... ».

    f. 65 expl.: «... quam cito quam primum athletam [sic]. Vale ».

    2) inc.: «‹N›Euius S. d. p. Liuio. Si hi non sunt in magna quantitate... ».

    expl.: «... lectum restituam tu deinde sibi reddes. Vale » (cf. Barb. lat. 64, f. 196v°-197: Manuscrits classiques latins..., I, Paris, 1975, p. 113).

    f. 69-72, le liv. IV est constitué de 11 lettres inédites:

    inc.: «‹S›enatvs Consultus Genucio auguri tribunico [sic] S. P. D. Omnis enim Capadocia quotidie undique... ».

    expl.: «... me sibi deditissimum dono [sic] do. VALE » (pour les incipit et les explicit, cf. S. Prete, Codices Barberiniani latini. Codices 1-150, Vatican, 1968, p. 113-114).

    f. 72-73, la première lettre du liv. V est inédite:

    inc.: «‹L›VTIVS Camillus S. D. P. Appio Claudio. Cum ingenii animique exercitationes considero... ».

    expl.: «... in omni ȩtate sicut in uenereis uoluptatibus debilitatur. VALE» (cf. supra, Barb. lat. 64, f. 202v° avec un explicit différent: Manuscrits classiques latins..., I, Paris, 1975, p. 113).

    suivent les ep. IV, 3-16 (f. 73-80v°) et V, 1-15 de l'édition.

    expl.: «... aut ex carceribus nullo unquam tempore solui. VALE » (V, 15 et dernière - éd. J. A. Fabricivs, Bibliotheca latina, Hambourg, 2, 1721, p. 799-861).

Ancien possesseur

Anciennement dans

Origine

  • Origine: italienne, 1 - écritures humanistiques cursives plus penchées au début, plus petites et moins penchées aux f. 49-85v°.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Aldo Manuzio († 1597) dont les manuscrits ont été acquis par la Bibliothèque Vaticane en 1616.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 466 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • H. Dessauer, Die handschriftliche Grundlage der pseudo-Quintilianischen Declamationen, Leipzig, 1898, p. 61, brève mention
    • P. O. Kristeller, Iter italicum, 2, Londres-Leyde, 1967, p. 331, bref sommaire de la deuxième partie)
    • Réf.: BMBV (1991) 13590.

Vie du document

Source des données