Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Urb.lat.1157

Numérisations

Certains Manifestes IIIF sont enrichis et peuvent contenir un index, une recherche plein texte, ou des annotations. Ils sont signalés ci-dessous par un astérisque au niveau du logo IIIF. Qu'est-ce qu'un Manifeste IIIF ? open_in_new

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Parch., XVe s., 175 ff. (f. 91 v°, 107 v°, 174-174 v° blancs), 276 x 186 mm. Le f. 1 est un feuillet de garde. Au f. 1 v°, table du contenu en capitales rouges dans un encadrement bleu orné de pastilles d’or irradiantes. Au f. 2, bordure sur trois côtés à «bianchi girari », avec oiseaux et pastilles d’or enserrant dans la marge inférieure le blason des Montefeltro. Initiale d’or à «bianchi girari »; autres initiales d’or sur fond de couleurs et filets. Rares gloses marginales contemporaines. Les citations grecques manquent. Le f. 175 est un fragment d’un autre manuscrit.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2-19: Donatvs, Ars maior (II, I, III).

    titre: «DONATI GRA‹M›MATICI DE OCTO PARTIBVS ORATIONIS INCIPIT».

    (liv. II) expl. f. 11 v°: «... inconditas inuenimus EXPLICIVNT OCTO PARTES ORATIONIS DONATI GRAMATICI ».

    (liv. I) titre f. 11 v°: «INCIPIT DE VOCE ».

    (liv. III) titre f. 14 v°: «De Barbarismo ».

    f. 19 v°-28 v°: Servivs, Commentarius in artem Donati.

    titre: «Seruii interpretatio in Donatum de octo partibus orationis ».

    expl. inachevé: «... idem faciunt ut longo post tempore uenit et illud sciendum est» (éd. H. Keil, Gramm. lat., 4, 1864, p. 420, l. 12).

    ~ f. 29-50 v°: Beda Venerabilis, Opera.

    f. 29-35: De schematibus et tropis.

    f. 35-50 v°: De metrica arte.

    f. 50 v°-55 v°: Sergivs, De littera, de syllaba...

    titre: «INCIPIT COMMENTARIVM. SERGII de littera ».

    f. 55 v°-60 v°: Maximvs Victorinvs, De ratione metrorum.

    titre: «COMMENTARIVM MAXIMINI VICTVRINI de ratione metrorum. Primo De litteris et sillabis ».

    à la fin, transposition du passage: «Omnia participia... exeunt litteram longa sunt ut ultra una Victorinus finit» (éd. H. Keil, op. cit. supra, 6, 1874, p. 224).

    f. 60 v°-63 v°: Maximvs Victorinvs, De finalibus metrorum.

    titre: «INCIPIT METRORIVS MAXIMINVS ».

    f. 63 v°-66 v°: Servivs, De finalibus.

    titre: «INcipit de Finalibus litteris HONORati GRammatici ».

    f. 66 v°-80 v°: Phocas, Ars de nomine et uerbo.

    titre: «INCIPIT Ars Foce grammatici de nomine et uerbo ».

    f. 81-83 v°: Servivs, De centum metris.

    titre: «INCIPIT SERVII Centimeter».

    expl. incomplet: «... canit tempus fugit intende laborem EXPLICIT CENTIMETRVM SERVII HONORATI GRAMMATICI» (éd. H. Keil, op. cit. supra, 4, p. 464).

    f. 83 v°-85: Mallivs Theodorvs, De metris (extraits remaniés).

    titre: «Mallii Theodori de metris incipit feliciter ».

    inc.: «METRVM dactilicum exametrum inuentum... » (éd. H. Keil, op. cit. supra, 6, p. 589, l. 20).

    expl. l. 3: «... Vocat omnes bona etc... » (éd. H. Keil, op. cit., p. 600, l. 1) suivi sans séparation d’une interpolation: «De metro sotadico hoc trochaico. Arma sicca...».

    expl. l. 12: «... exercet mentes fraternas. Gratias malis explet» (9 l., mêmes extraits et même interpolation dans les mss. Vat.lat. 1491 (XVe s.),f. 30-30 v°et 5106 (XVe s.), f. 9-11 v°).

    ~ f. 85-88: ‹Fragmenta Berolinensia›.

    f. 85-85 v°: De heroo Hexametro.

    suit sans séparation le texte précédent.

    titre: «De metro heroo triametro ».

    inc.: «Hoc creditur ab Appolline [sic] inuentum...».

    expl.: «... tam immensam uarietatem » (éd. H. Keil, op. cit., 6, p. 633-634).

    f. 85 v°-86 v°: De speciebus hexametri heroici.

    titre: «De exametro heroico ».

    inc.: «Exametrus heroicus constat pedibus dactilicis... ».

    expl.: «...argenti uiuati (?) sulphura» (éd. H. Keil, op. cit., 6, p. 634-637).

    f. 86 v°-88: De hexametro.

    titre: «Incipit de heroo ».

    inc.: «QVANQ‹uam› de singulis uniuersisque metrorum generibus... ».

    expl.: «... nam qui sic ceciderit erit uitiosus et turpissimus Explicit Mallii Theodori de metris feliciter ».

    f. 88-88 v°: Pompeivs grammaticus, Commentum artis Donati (extrait) .

    titre: «INcipit de Barbarismo iux‹ta› Pompeium ».

    inc.: «BARBARISMVS est et cetera definit quid est barbarismus...».

    expl. incomplet: «...si peregrinus fuerit appellatur barbarolexis EXPLICIT» (éd. H. Keil, op. cit., 5, p. 283-284, l. 21).

    f. 89-91: Ovidivs, Heroides XV (Sappho ad Phaonem).

    inc.: «Nunquid ubi aspecta est studiose littera dextre... ».

    à la fin: «EX POEMATIBVS SAPHOS POETISSE MITILENEE AD PHAON DILECTVM SVVM ».

    f. 92-104: Ps. Cicero, Synonyma.

    titre: «CICERONIS Synonyma ».

    (praef.) inc.: «CICERO LVCIO VETVrio suo salutem Collegi ea que... »

    «...per alphabetum initium capiamus».

    (texte) inc.: «Abditum opertum Absconditum obscurum...».

    expl.: «...Opperitur Prestolatur, Expectat Sustinet Finis» (éd. W. L. Mahne, Cicero Synonyma ad Lucium Veturium, Leyde, 1850, p. 1-46 et 1851, p. 1-56).

    f. 104 v°-107: Priscianvs, De metris Terentii.

    titre: «PRISCIANI DE METRIS COMICIS ».

    expl. inachevé: «... ad integrum restituere musice locum Finit » (III, 20, éd. H. Keil, op. cit., 3, p. 418-426).

    f. 108-173 v°: Festvs (Pompeivs), De uerborum significatu (Epitome Pauli Diaconi).

    titre: «EXCERPTA ex libris Pompeii Festi de significatione uerborum incipiunt ».

    ~ f. 175-175 v°: ‹Poggivs Bracciolinvs, Defensiunculae contra Guarinum Veronensem ad Franciscum Barbarum› (fragment).

    inc. mutilé: «//et taciti testimonio asserentis magna illa ingenia...».

    expl. mutilé: «... quid hoc ad libertatis causam pertinet // » (éd. in Poggii operibus, Bâle, 1538, p. 373, 20-375, 4).

Ancien possesseur

Anciennement dans

Origine

  • Origine: italienne, écriture gothico-humanistique sauf aux f. 175-175 v°: écriture humanistique cursive.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseur: Federico da Montefeltro dont les armes simples accompagnées de ses initiales «F.C. » sont peintes au f. 2 («Indice vecchio » 576).

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.


Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • H. Keil, Gramm. lat., 4, 1864, p. xxxv; 6, 1874, p. xxi, 229, 582 (simples mentions)
    • L. Holtz, Tradition et diffusion de l’oeuvre grammaticale de Pompée commentateur de Donat (Rev. Philol., 45, 1971, p. 57), simple mention
    • C. Jeudy, L’«Ars de nomine et uerbo » de Phocas : manuscrits et commentaires médiévaux (Viator, 5, 1974, p. 144-145)
    • M. Passalacqua, I codici di Prisciano..., p. 326-327 n° 677.

Vie du document

Source des données