An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q99597
IIIF Manifest
Digitisation:
Papier (filigranes f. 3-28: tête de bœuf, manque dans Briquet; f. 29-70 et 73-82: var. Briquet 2661, Ferrare, 1404; f. 71, 84, 144-145 et 151-248: mont, manque dans Briquet; f. 72, 83, 85-112, 139-141 et 148-150: Briquet 3296, Ferrare, 1406; f. 113-138, 142-143, 146 et 147: var. Briquet 10462, Ferrare, 1407), XVe s., 249 ff., 2 col.: f. 3-25, 308 x 210 mm. Commentaire marginal notamment aux f. 29-247v°. Les f. 1-2 (XIVe s.) et 249 (XIIIe s.) sont des feuillets de garde contenant des fragments d’actes notariés et de registres de comptes.
Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI
f. 5: //incipit Primus
f. 3-25: Lactanttvs Placidvs, Narrationes fabularum Ouidianarum.
titre: «Publii Ouidii Nasonis metamorphoseos liber primus cum suis narrationibus incipit », suivi des incipit de chaque narratio .
(texte) inc.: «Chaos ut Hesiodus indicat uolumine quod deorum originem... ».
expl.: «... Nomina habent iuncta sed sua facta magis. Hic tamen etc. et sit finis deo gratias » (éd. H. Magnus, P Ouidii Nasonis Metamorphoseon libri XV. Lactantii Placidi qui dicitur Narrationes fabularum Ovidianarum, Berlin, 1914, p. 631-721).
f. 25: Ovidivs, Metamorphoses (extraits)
titre: «Preceptum Iouis ad Venerem ».
texte: «Hanc animam interea ceso de nomine raptam
Fac iubar ut semper Capitolia nostra forumque
Diuus ab excelsa prospectet Iulius ede » (XV, 840-842).
- ‹Distichon›.
texte: «Bis sex millenos in codice scriptos
Sed ter quinque minus continet Ouidii ».
on trouve ce distique avec l'incipit «Bis sex millenos uersus in codice scriptos...» dans près de soixante-dix manuscrits (éd. R. Ehwald, P. Ovidius Naso. Metamorphoses, Leipzig, Teubner, p. 494).
(comment.) marge droite: «Nota quod in fine Ouidii consueuerunt apponi isti uersus scilicet Bis sex millenos etc., sed ego diligentiori calculo numerans inueni plene .XII. milia metrorum in hoc uolumine contineri, unde taliter emendando dixi:
Perfert bissena metrorum milia plena
Ouidius uero si reputes numero ».
f. 25v°: Anthol. lat. 787.
titre: «Epitaphium Lucretie quod ei fecit Ouidius adolescens ».
- Carmen de Ouidii libris.
titre: «Prefatio quedam librorum Ouidii »
inc.: «Ouidius Naso Peligna natus in urbe
Et Pilio genitore fuit Sulmoneque regno... ».
expl.: «... Quos octo post quem titulo designat amorum
Composuisse tamen fertur celeberrimus autor» (15 v. - cf. F. T. Coulson et B. Roy, Incipitarium Ovidianum, Turnhout, 2000, n° 317).
- Ovidivs, Ex Ponto (extraits).
1) titre: «Ouidius ad Atticum ».
inc.: «Qui semel et lesus fallaci piscis ab hamo... ».
expl.: «... Occulit et colitur pro Ioue forma Iouis » (II, 7, 9-14 et 59; II, 8, 60-62).
2) titre: «Ouidius ad Cottam ».
inc.: «Iupiter oranti surdas si prebet aures... ».
expl.: «... Musta sub adducto si pede nulla fluant » (II, 9, 25-32).
3) titre: «Ouidius ad Martum [sic]».
inc.: «Omnia sunt hominum tenui pendentia filo... ».
expl.: «... Indigus effectus omnibus ipse magis » (IV, 3, 35-44).
f. 26-28v°: Oricvs de Capriana, Summa memorialis Ouidii Metamorphoseos (ms. D de Munzi).
(praef.) titre: «Prohemium summe memorialis Ouidii Metamorphoseos »
inc.: «‹I›n Metamorphoseos ter quinis Naso libellis... ».
(Summa lib. I) titre: «Primi libri summa ».
inc.: «‹I›n primo quod massa rudis fuit aut chaos olim... ».
(Summa lib. XV) expl.: «... Pretulit inuicti nullis obnoxia iussis ».
(Gratiarum actio) titre: «Actio gratiarum de consummatione huius operis »
inc.: «Iam declinabat stilus hunc tamen ipse retraxi...».
(quatrain) inc.: «Omnis ad actorem scintilla remittitur ignis...».
expl.: «... Vt pateat bene sit uigilet tibi nocte dieque ».
à la fin: «Explicit summa memorialis Ouidii methamorphoseos composita a magistro Orico de Capriano ciue Mantuano » (cf. J. Fohlen, op. cit. infra, p. 215-218).
- f. 28v° (add. marge infér.): ‹Carmina›.
1) inc.: «Est Aries Taurus Germini Cancer Leo Virgo... » (cf. H. Walther, Initia carminum..., n° 5599 = Anth. lat. 679, v. 6).
2) texte: «In terra serpens anguis versatur in unda
Ast in colubri semper duxere draconem » (non identifié).
f. 29-247v°: Ovidivs, Metamorphoses.
titre: «Publii Nasonis Ouidii Sulmonensis Metamorphoseos liber primus incipit ».
(comment. liv. II) inc. f. 44 en marge: «Iste est secundus liber huius uoluminis in quo continentur. XI. Metamorphoses principales et ponuntur etiam multe alie... ».
(comment. liv. III) inc. f. 62v° en marge: «Iste est 3us liber in ordinem huius uoluminis in quo continentur. VII. Metamorphoses... ».
(comment. liv. XIII) inc. f. 200: «Iste est tertius decimus liber huius uoluminis in ordinem, prima mutatio eius est Ayax in florem et propter hoc... ».
f. 208v°, le texte passe du v. XIII, 487 au v. XIII, 538, les 5 dernières lignes du feuillet (v. XIII, 538-542) ont été raturées et encadrées des syllabes ua -cat ; les vers manquants ont été copiés sur le f. 209, ajouté.
f. 209: «// Que corpus complexa anime tam fortis inane... » (XIII, 488).
f. 209v°: «... Nunc positi spectat uultum nunc uulnera noti//» (XIII, 543), mais ce vers est exponctué et encadré par les syllabes ua -cat parce qu’il figurait déjà au début du f. 210.
f. 248: Ovidivs, Amores (extraits: III, 5)
titre: «OVIDIVS DE SOMNO ».
inc.: «Nox erat et somnus lassos summisit ocellos... ».
expl.: «... Fugit et ante oculos nox stetit alta meos. Explicit Ouidius de somno ».
Origine: italienne, écriture humanistique ronde avec a cursifs.
Possesseurs: Mateus, étudiant ou professeur à Padoue, d’après la mention en partie grattée au bas du f. 29: «D. Mateus conduxit in Paduam 19 nov. 1409 » (cf. L. Gargan, op. cit. infra, p. 22, n° 42; le manuscrit a ensuite été corrigé et utilisé à plusieurs reprises pour ses cours par Damianus de Pola, à Padoue en 1415 et 1442, à Venise en 1430 et à Feltre en 1452, d'après les longues notes, écrites en plusieurs temps, du f. 247v°: «Hunc Ouidium emendaui ego Damianus de Pola anno Domini 1415. Sex tamen primos libros antea correxeram et legi eum a primo usque ad finem Padue (add. marg.: «et publice ») et compleui die 6 octobris 1415 ad laudem omnipotentis et omnium sanctorum amen, et meus est liber iste.
Bis sex millenos uersus in codice scriptos
Et ter quinque minus continet Ouidius »
suivie de deux additions: «Rursus compleui lecturam huius Ouidii Venetiis in schola mea de sancto Leone die lune 25 septembris 1430 hora 23 » et «Tercio legi hunc Ouidium publice Padue in schola mea et compleui lecturam eius die veneris 12 Ianuarii 1442 hora quasi 24. Prius autem legeram ipsum bis, prius Otonello de Mediis Comitibus, deinde Francisco de Perusio olim fratris magistri Gentilis et sic quinquies legi » (éd. P. Sambin, op. cit. infra, p. 378); autre note au f. 159v°, dans la marge inférieure: «Hec exposui die Iouis septembris 1452 pulsantibus uesperis in uigilia natiuitatis sancte Marie Virginis ego Damianus de Pola in ciuitate Feltri salariatus pro magistro scolarum »; vers la fin de sa vie, d'après une addition à la note du f. 247v°, Damianus de Pola a vendu le volume à Francesco Diana: «Nunc est Francisci Diane quem a me emit duc. 4 Padue paulo antequam obirem diem meum » (éd. P. Sambin, op. cit. infra, p. 378); d’autres notes du f. 249v° font allusion à des possesseurs ou des utilisateurs vénitiens: «Magister Iohannes de la Nuça med[...] Camerino habet commen[...] et multos alios libros Ouidii etiam in textu ueteri etiam [...] sex Barnabe de Camerino qui hec dixit mihi Venetiis...»; «Magister Daniel de Iustinopoli, stans in egesio (?) habet zonum in Vergilium...»; «A di 23 de luglio 1523 ricavai de maestro Nicholo da [...] in contanti...»; «A di 28 di giugnno [sic] 1523 maestro Orlando da Bresa mi dette [...] in contanti per [...] da me suo nipote »; Aldo Manuzio († 1597), dont les manuscrits ont été acquis par la Bibliothèque Vaticane en 1616.
These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.
These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index