Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Pal.lat.1662

Digitisations

Codicological aspects

  • Papier (filigranes: f. 1-49 v° et f. 63-74 v°: oiseaux, dont le 2ème a le cou plus étroit: var. Briquet 12125, Vicence, 1459; f. 51-62 v°: var. Briquet 11881, Vicence, 1453; f. 75-116: mêmes filigranes entremêlés), XVe s., I + 116 ff. (f. I v°, 50-50 v°, 74 v°, 94 v° et 105-105v° blancs), 210 x 142 mm. Quelques gloses marginales et interlinéaires contemporaines aux f. 1-48 v°, 51-56 et 75-76 v°.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Heidelberger historische Bestände – digital

  • Langue(s) des textes dans le manuscrit : latin

    Titre(s) :
    1r-49v - Ovidius: Ars amatoria
    51r-74r - Cicero: De amicitia
    75r-88v - Cicero: Paradoxa ad Brutum
    89r-94r - Cicero: De potentiis animae
    95r-103v - Donatus: Ars maior (III, De barbarismo)
    103v-104v - Ps.-Ovidius seu Alcuinus: Conflictus ueris et hiemis
    106r-111r - Seneca: De remediis fortuitorum
    111rv - Ps.-Ovidius: De pulice
    112r-112v - Ovidius: Amores (Auszug)
    113r-114r - Ps.-Ovidius: De philomela (Anthol. lat. 762)
    114v-116v - Ovidius: Medicamina faciei feminae

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 1-49 v°: Ovidivs, Ars amatoria.

    titre: «Ouidii de arte amandi liber primus incipit ».

    (gloses) inc. f. 1 marge de droite: «Autumedon fuit rector currus Achillis qui in bello Troiano regebat equos suos...».

    expl. f. 49 v° marge de gauche: «... cigni dicuntur trahere currum Veneris ... pauones enim ad diuites pertinent ».

    f. 51-74: Cicero, De amicitia.

    titre ajouté au XVIe s.: «De amicitia».

    inc.: «Qvintus Mutius augur Sceuola multa narrare...».

    (gloses) inc. f. 51 marge de droite: «Comendat huius libri doctrinam in hoc quod dicit se habuisse eam... ».

    expl. f. 56 marge de droite: «...singule res singulis rebus opportune sunt, sed amicitia uero habet singulam opportunitatem ».

    f. 75-88 v°: Cicero, Paradoxa ad Brutum.

    titre ajouté au XVIe s.: «Paradoxa».

    (gloses) inc. f. 75 marge de droite: «Auunculus proprie est pater matris... ».

    expl. f. 76 v° marge de gauche: «Bias Prieneus inter septem sapientes connumeratur ».

    ~ f. 89-94: ‹De potentiis animae›.

    inc.: «‹P›Otentie anime ita possunt distingui. quedam enim sunt naturales, quedam cogitiue et sensitiue... ».

    expl. inachevé: «... fortitudo in irascibili, temperantia in concupiscibili ».

    f. 95-103 v°: Donatvs, Ars maior (III: De barbarismo).

    titre ajouté au XVIe s.: «De figuris».

    inc.: ‹B›Arbarismus est una pars orationis uitiosa... ».

    expl.: «... Helenam Troianas uexit ad urbes. Finis» (éd. H. Keil, Gramm. lat., 4, 1864, p. 392-402).

    f. 103 v°-104 v°: Ps. Ovidivs seu Alcvinvs, Conflictus ueris et hiemis.

    inc.: «‹C›onueniunt subito cunti de montibus altis...».

    expl. (vers ajouté): «...Finitur doculus pastorum dulcis amicus. Finis» (éd. E. Dümmler, dans M.G.H., Poetae latini aevi Carolini, 1, Berlin, 1881, p. 270-272).

    f. 106-111: Seneca, De remediis fortuitorum.

    à la fin: «Liber Senece ad Galionem amicum suum contra omnes fortune impetus compositus sub dialogo ut sit sensus conquerens et ratio exhortans. Explicit ».

    f. 111-111 v°: Ps. Ovidivs, De pulice.

    à la fin: «Explicit liber Ouidii poete de pulice » (éd. cf. supra, Pal. lat. 381, f. 142).

    f. 112-112 v°: Ovidivs, Amores (extrait).

    inc.: «‹N›OX erat et sonpnus lassos sumissit ocellos... ».

    expl.: «... Fugit et ante oculos nox stetit ipsa meos

    Ouidii poete liber de sonpno explicit» (III, 5).

    f. 113-114: Ps. Ovidivs, De philomela (Anthol. lat. 762).

    les v. 64, 66, 67 et 68 manquent.

    suivi d'un distique, extrait de Ieremias de Montagnone:

    «Tu ualeas felix ceu longo tempore fenix

    ... Et foueat tellus fouit ceu pelle uitellus » (éd. cf. supra, Pal. lat. 910, f. 115-116).

    à la fin: «Ouidii poete liber de philomena explicit ».

    f. 114 v°-116 v°: Ovidivs, Medicamina faciei feminae.

    à la fin: «Ouidii poete de medicamine faciei liber explicit ».

Participants

Former owners

Formerly part of

Origin

  • Origine: italienne, écritures humanistiques cursives. Le premier copiste, f. 1-49 v°, souscrit ainsi au f. 49 v°:

    «Hoc opus haud septem spatio maiore dierum

    Scripsi. Igitur Lector noli mirarier ipsa

    Littera si turpis; nec si corrupta uacatque

    Deest quoque si quicquam debes mirarier ipse ».

    On peut distinguer cinq mains: f. 1-49 v°; 51-62 v°; 63-74; 75-103 v° et 106-111. Une sixième main a ajouté le Conflictus ueris et hiemis aux f. 103 v°-104 v° et les textes des f. 111-116 v°.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Ulrich Fugger (peut-être 391 seors d’après P. Lehmann, op. cit. infra); bibliothèque palatine de Heidelberg (au f. 1 cote du transfert: C. 64/1096); le manuscrit a été utilisé au Vatican par Nicolas Heinsius (cf. M. D. Reeve, op. cit. infra).

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.


These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • P. Lehmann, Eine Geschichte..., 2, p. 529
    • R. Badali, Sui codici dei «Paradoxa » di Cicerone (Riv. cult. class. med., 10, 1968, p. 53), simple mention
    • M. D. Reeve, Heinsius’s manuscripts of Ovid (Rhein. Mus., 117, 1974, p. 144).

Life cycle of this document

Data sources