An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q255766
IIIF Manifest
Full digitisation
Parch., XIVe s., 112 ff. (+ f. 109 bis), 2 col., 305 x 223 mm. Au f. 15, bordure de feuilles d’acanthe parsemée de pastilles d’or; initiale historiée sur fond d'or représentant un personnage de profil, l’index levé, probablement en train d'enseigner. Très nombreuses gloses et variantes de plusieurs mains contemporaines et postérieures.
Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI
f. 2 (table): //sunt atque
f. 16 (2ème du texte): //etiam tot
f. 1-14: Valerivs Maximvs, Facta et dicta memorabilia (Tabulae per ordinem alphabeti)
pas de titres.
1) f. 1-1v°: ‹Tabula rerum›.
inc.: «Absoluti lib. 8 cap. 1°. Abstinentia et continentia lib. 4 cap. 3... ».
expl.: «... Vis et sedicio lib. 9 cap. 7. Vltio li. 9 ca°. 10. » (même table dans le ms. Vat. lat. 1917, f. II-IIv°, cf. Manuscrits classiques latins..., III, 1, Paris, 1991, p. 477).
2) f. 1v°-13: ‹Tabula nominum›.
(praef.) inc.: «Cum ordo sit parium dispariumque sua cuique loca tribuens... ».
expl.: «... denotat enim tabula ipsa et librorum et capitulorum ac exemplorum numerus seriatim ».
(texte) inc.: «Accius poeta Iullio non assurrexit li° 3 ca° 7 ex°. 17°. .. ».
expl.: «... Zeno philosophus dentibus aurem absidit li° 3 c° 3 ex.° 9. Zeusis pictor li° 3 c. 7° ex°. 20 » (même table dans le ms. Vat. lat. 1917, f. III-XV, cf. supra).
3) f. 13-14: ‹Tabula notabilium›.
inc.: «Notabile de prisco instituto li° 1 ca° 1 ex° 1... ».
expl.: «... Nota uerba contra se occidentes lib° 9 ca°12. Deo gratias» (même table dans le ms. Vat. lat. 1917, f. XV-XVv°, cf. Manuscrits classiques latins..., III, 1, Paris, 1991, p. 477).
~ f. 14 (add. XVe): Gasparinvs Barzizivs, De nominibus magistratum Romanorum.
f. 14v°: Valerivs Maximvs, Facta et dicta memorabilia (extrait)
titre: «Valerius Maximus ex‹emplo› sexto de religione ».
texte: «A Tiberio enim Gracco ad collegium augurum literis ex provincia missis et cetera» (I, 1, 3).
- Cicero, De natura deorum (extrait).
titre: «Cicero 2° de natura deorum scite hunc locum explicat haud satis ab ullo ex commentatoribus intellectum uerba ci‹ceronius› sunt hec »
inc.: «At uero apud maiores tanta religionis uis fuit... ».
expl.: «... id tenere puncto temporis contra religionem maluerunt » (II, 3, 10-11,4, 11).
- Gellivs, Noctes Atticae (extrait remanié).
titre: «Gelius de noctibus atticis ».
inc.: «Maximus Valerius Coruinus post appellatur adhuc adolescens... » (cf. IX, 11, 1).
expl.: «... et ab eo Maximus et Coruinus appellatus fuit » (cf. IX, 11,9).
f. 15-110v°: Valerivs Maximvs, Facta et dicta memorabilia.
titre: «Incipit liber Maximi Valerii dictorum et factorum memorabilium liber primus ».
(gloses) inc. f. 15 en marge: «Valerii Maximi factorum dictorumque memorabilium ad Tiberium Cesarem liber primus incipit feliciter. Per hoc quod dicitur Valerii Maximi inuitur causa efficiens. Per hoc quod dicitur factorum dictorumque memorabilium inuitur causa materialis... ».
(texte) f. 55v°: «possederit cui mortuo lectus funebris// » (IV, 4, 1).
1 feuillet manque.
f. 56: «//funera inopes dotum filias... » (IV, 4, 11).
f. 59v°: «... diuites sunt aliorum iacturis locupletes calamita// » (IV, 7, Ext. 2).
f. 60: «//claustris obseratas nonne prestantiorem aliquanto... » (IV, 8, Ext. 2).
f. 66v°: «... Veste duxit. Nec discerni potuit ut//» (V, 4, 6).
f. 67: «//no loquor qui tametsi artissima familiaritate Lelio iunctus erat... » (V, 5, 1).
f. 76v°: «... sic renati erant. Menibus nostris et finiti// » (VI, 5, 1).
f. 77: «//stum legislatorem partitus. Sed aliquanto Charunde... » (VI, 5, Ext. 3).
f. 80v°: «... triumphi pretextum largita est. Fecit ut //» (VII, 1,1).
f. 81: «//sit. Nam cum promptissima et fidelissima eius opera... » (VII, 2, 6).
(gloses) expl. f. 109 bis v° en marge: «... Cesar morti damnauit illum qui propter similitudinem se dicebat regem Capadocie »
à la fin: «Explicit liber Valerii Maximi. Deo gratias amen ».
f. 110-110v°: liste des capitula.
inc.: «Capitula primi libri. De religione C.1. De neglecta religione. C.2... ».
expl.: «... De hiis qui infimo loco nati mendatio se clarissimis familiis inserere conati sunt. C. 16. Finita tabula nos benedicat uirgo Maria ».
f. 110v°-112v° (add. XIVe s.): Ivncta de Sancto Geminiano, Tabula super libro Valerii Maximi
titre: «Incipit prologus tabule super Valerium Maximum ».
(prol.) inc.: «Maximi Valerii uerborum suauitas me inducit et quorumdam fratrum dilectorum caritas... ».
expl.: «... ad potiorem utilitatem diuersimode consignabo ».
(table) inc.: «Abstinentia li. 4. c. 3 per totum. Absolutio reorum li. 8. c. 1. in parte... ».
expl.: «... Vxor li. 6. c. 7. per totum. Deo gratias» (cf. D. M. Schullian, Valerius Maximus, dans Catal. transl. et comm., 5, 1984, f. 301 qui reproduit le début du prologue où l'auteur se nomme et cite ce ms. - même table anonyme avec un prologue différent dans les mss Reg. lat. 604, f. 1-90 et 748, f. 103-105v°, cf. Manuscrits classiques latins, II, 1, Paris, 1978, p. 90 et 104).
Origine: italienne, écriture gothique arrondie de type bolonais; invocation de copiste au f. 110:
«Qui scribit scribat (corrigé en “scriba”) semper cum domino uiuat
Viuat in celis Ierusalem in nomine felix
Omnia que scripsi laus et gloria sint crucifixi ».
Possesseurs: peut-être Thomas Gradenico, dont on lit le nom, d’une main du XVe s., dans la marge supérieure du f. 31v°; Antonio Seripando, de Naples († 1531), qui le reçut de Giano Parrasio († 1522), selon l'ex-libris, effacé, du f. 109v°: «Antonii Seripandi ex Iani Parrhasii testamento »; la cote «XXIII», qui se lit au dos et sur le revers du plat supérieur du livre, est peut-être celle qu'il portait dans la bibliothèque de la famille des Conti, ducs de Poli, qui a été achetée par la Bibliothèque Vaticane en 1786 (cf. supra, Vat. lat. 7227).
These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.
These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index