Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.8501

  • Other label of the document :
    • Vat. lat. 8501
    • BAV, Vat. lat. 8501
    • Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. lat. 8501
    • Bibliothèque vaticane, Vat. lat. 8501
    • Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.8501
  • Held at : Vatican. Biblioteca apostolica vaticana
  • Date of Origin :
  • Place of Origin :

Digitisations

IIIF Manifest

Codicological aspects

  • Papier (sauf f. 3 en parch.), XVe-XVIe s.; II + 103 ff. (f. 71-74v°, 97v° et 98v°-103v° blancs). Les f. I, II, 1 et 2 sont des feuillets de garde. Titre à l’encre sur la tranche de queue: MARTIANVS CAPELLA.

    Recueil de de deux parties: 1) f. 4-74v° (filigrane var. Briquet 4033, Perpignan, 1397); 2) f. 75-99v° (filigrane var. Briquet 5905, Sienne, 1450-1452), foliotation ancienne 69-92 (= f. 75-98).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 5: //inuidia sed

    f. 76: //Nam sophiam

    1 - f. 4-4v°: Ps. Sallvstivs, Inuectiua in Ciceronem

    pas de titre.

    f. 4v°-6: Ps. Cicero, Inuectiua in Sallustium

    pas de titre.

    f. 6v°-19: Cicero, Orationes in L. Catilinam (I-IV).

    titre (add. dans la marge supér.): «Liber inuectiuarum Marci Tulii contra Chatellinam [sic]».

    f. 19-69: Cicero, Orationes in M. Antonium Philippicae (I-XIV).

    f. 44, l. 6, lacune des manuscrits de la classe D : le texte passe de «... Quam ob rem p. c. legatorum mentionem... » (V, 12, 31) à «... nunquam uidi tantam quanta... » (VI, 7, 18).

    f. 44 et 46v°, les Orat. VI et VII du ms. correspondent respectivement aux Orat. VII et VIII des éditions.

    f. 49, l'Orat. VII du ms. commence aux mots «Omnis id quidem facere... » (VIII, 10, 30).

    f. 57v°, l'Orat. XII du ms. commence aux mots «Hoc s. c. ardentem inflammabitis... » (XI, 13, 32).

    f. 61, l'Orat. XIV du ms. commence aux mots «‹H›ec ergo in Vrbem prouideo» (XII, 11, 1)

    expl. inachevé: «... quibus auspiciis istos fasces augur acciperem quatinus haberem [un blanc] traderem quemquam » (XIV, 5, 14).

    ~ f. 69 (add.): Avgustinvs Hipponensis, Epist. 26 (extrait)

    titre: «Autoritas P. S.».

    texte: «Vincula uero huius mundi asperitatem habent ueram iocunditatem falsam certum dolorem incertam uoluptatem durum laborem timidam quietem rem plenam miseri et spem beatitudinis inanem » (C. P. L., 262 - éd. A. Goldbacher, Vienne, 1985 (C. S. E. L., 34, 1), p. 85).

    ~ f. 69v°-70 (add.): Bernardvs, De cura rei familiaris.

    ~ f. 70v° (add.):

    titre: «Gregorius in moralibus ».

    inc.: «Simonia regnat in clericis, heresis in relligiosis [sic], fraus in mercatoribus, usura in ciuibus... » (non identifié).

    2 - f. 75-97: Martianvs Capella, De nuptiis Philologiae et Mercurii (I-II).

    (gloses) inc. f. 75 dans la marge supér.: «Introducitur hoc loco satira Marciani amica uel ipse Marcianus in honorem ymeney... »

    à la fin: «Explicit liber Martiani Capella etc.».

    f. 98: Vita Martiani Capellae.

    inc.: «M‹artianus›iste dicitur Afer genere ciuis cartaginensis, studuit partim Rome, partim in Italia... ».

    expl.: «... quod sermone mentes hominum ad diuersa rapiunt ».

Former owners

Formerly part of

Origin

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: le cardinal Jorge da Costa († 1508), d’après C. M. Grafinger, op. cit. infra ; la bibliothèque du couvent Santa Maria del Popolo; le manuscrit a été acquis par la Bibliothèque Vaticane pendant la première moitié du XIXe s.

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 713 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)
  • TEEUWEN, Mariken (2005), "The vocabulary of Martianus Capella commentators. Some observations", Archivum latinitatis medii aevi, 63, p. 71-81, ici p. 73 (https://doi.org/10.3406/alma.2005.887, https://www.persee.fr/doc/alma_0994-8090_2005_num_63_1_887)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • C. Leonardi, I codici di Marziano Capella, I (Aevum, 33, 1959, p. 463, 482)
    • Id., I codici di Marziano Capella, II (Aevum, 34, 1960, p. 479-480, n° 220)
    • C. E. Lutz, Martianus Capella (Catal. transl. et comm., 2, Washington, 1971, p. 370 et 375)
    • C. M. Grafinger, Die Handschriften und Kardinals Jorge da Costa in der Vatikanischen Bibliothek (Miscellanea Bibliotheca Apostolica Vaticana, XI, Vatican, 2004 (Studi e testi, 423), p. 418 et 419, n. 52)
    • Réf.: BMBV (1994) 14003-14004.

Life cycle of this document

Data source