Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q255452
Manifeste IIIF
Numérisation intégrale
Papier (filigranes f. 1-27: deux clefs croisées, manquent dans Briquet; f. 17-19bis, 136-171 et 256-274: Briquet 6443, Rome-Naples-Florence, 1498-1518; f. 28-43: var. Briquet 12160 (?): Trévise-Udine, 1465-1479; f. 44-135: var. Briquet 7695, Rome-Naples-Venise, 1472-1484; f. 136-191 et 232-255: var. Briquet 13887, Trévise-Rome-Naples, 1514-1521; f. 192-214: non identifié; f. 215-228: var. Briquet 6274, Trévise, 1477), XVe s. (fin) et XVIe s. (début), 274 ff. (+ f. 19bis, 194bis et 194ter; f. 19v°-19bis v°, 179v°-180, 194bis-194bis v° blancs), 220 x 145 mm. Lire les f. 1-99 dans l’ordre suivant: 1-16, 20-27, 17-19, 28-43, 64-79, 44-63 et 80-99. Rares gloses et notabilia de la main du copiste.
Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI
f. 2: //uastus animus
f. 1 (une ligne raturée dans la marge supér.): Cicero, Epistulae ad familiares (extrait).
texte: «Opus est hue delimatulo (pour “limatulo”) et polito tuo iudicio » (VII, 33, 2).
f. 1-27: Sallvstivs, Opera (extraits).
f. 1-10: De coniuratione Catilinae
titre: «Ex Salustii Catillinario ».
inc.: «Animi imperio, corporis seruitio magis utimur; alterum nobis cum Diis, alterum cum beluis commune est... » (1, 2).
expl.: «... Vnumquemque nominans appellet hortatur rogat » (59, 5).
f. 10-16v°, 20-27v° et 17-19: Bellum Iugurthinum
titre: «Ex SAlustii Iugurtino ».
inc.: «Magis Nature industriam hominum quam uim aut tempus deesse... » (1, 2).
expl. f. 19: «... spes atque opes ciuitatis site in Mario [sic] erant » (fin du texte).
f. 28-96: Cicero, Epistulae (extraits).
f. 28-43v° et 64-73: Epistulae ad Atticum.
inc. mutilé: «//Nec uero dubito quin exitiosum bellum impendeat... » (IX, 9, 2).
expl. f. 72v°: «... tecum de eadem re agam sepius » (XVI, 16 F, 17)
à la fin f. 73: «Hactenus ad Atticum ».
f. 73-79v°, 44-63v° et 80-96: Epistulae ad familiares
titre: «Ex epistolis ad Lentulum ».
inc.: «Quod dat accepimus. Quod instituit referre de relligione... » (I, 1, 2 fin).
expl.: «... Te ut dixi fero oculis. Hactenus ex Epistolis ad Lentulum » (XVI, 27, 2).
f. 96v°-128: Cicero, Orationes (extraits).
f. 96v°-98v°: De imperio Cn. Pompei.
titre: «Pro lege Manilia siue de laudibus GN. Pompei »
inc.: «Perfectum ingenio, elaboratum industria... » (1, 1).
expl.: «... periniquum et non ferendum uidetur » (22, 63 var.).
f. 98v°-101: Pro T. Annio Milone
titre: «Pro Milone ».
inc.: «Quis non ingemuit. Quis non arsit dolore... » (7, 16).
expl.: «... mortem uero finem esse non penam » (37, 101).
f. 101-106: Pro Cn. Plancio
titre: «Pro Sex. Planco ».
inc.: «Perraro grati homines repperiuntur... » (2, 4).
expl.: «... a uobis deprecor sed custodem salutis mee » (42, 102).
f. 106-109: Pro P. Sulla.
titre: «Pro P. Sylla ».
inc.: «Sed quoniam ita tulit casus infestus... » (1, 1).
expl.: «... atque humanitate causam totam repono » (33, 92).
f. 109v°-110: Pro Q. Ligario
titre: «Pro Q. Ligario ».
inc.: «Quoniam diligentia inimici inuestigatum est... » (1, 1).
expl.: «... accedunt quam salutem hominibus dando » (12, 38).
f. 110-111: Pro rege Deiotaro
titre: «Pro Rege Deiotaro ».
inc.: «More maiorum de seruo in dominum... » (1, 3).
expl.: «... usque ad ultimos prosequutum » (15, 42).
f. 111v°-117: Pro A. Cluentio
titre: «Pro Aulo Cluentio ».
inc.: «Parum firmamenti et parum uirium falsitas [sic pour «ueritas »] habeat... » (2, 5).
expl.: «... esse inuidiȩ locum in iudiciis ueritati. Laborare ex inuidia» (fin du texte avec add. à la fin).
f. 117-120: Pro P. Quinctio
titre: «Pro P. Quinctio ».
(le texte est écrit sur 2 col.)
col. 1: «Tenues opes
Nulle facultates
Exigue amicorum copi » (1, 2)
col. 2: «Due res in ciuitate
plurimum possunt,
summa gratia et
eloquentia » (1, 2).
expl.: «... usque ad rogum prosequatur» (fin du texte).
f. 120-125v°: Pro L. Flacco
titre: «Pro L. Flacco ».
inc.: «Salus nostra spe exigua extremaque pendet... » (2, 4).
expl.: «... Via preceps et lubrica. Via plana et stabilis » (cf. 42, 105).
f. 125v°-126v°: Cum populo gratias egit
titre: «In qua Populo gratias agit »
inc.: «Et si homini nihil magis est optandum... » (1, 2).
expl.: «... uerum etiam impius appellatur» (9, 23).
f. 126v°-128: Cum senatui gratias egit
titre: «Populo quando gratias agit ».
inc.: «Vestra in nos uniuersa pro merita quis possit non dicam... » (1, 1 -var.).
expl.: «... propugnator mearum fortunarum et defensor assiduus » (15, 38).
f. 128-129: Ps. Cicero, Oratio pridie quam in exilium iret (extraits)
titre: «Ad EQVITES Romanos pridie quam iret in exilium »
inc.: «Est enim liberale officium serere beneficium... » (1, 2).
expl.: «... in uoluptate quam diu fortune libido poscit » (12, 30).
f. 129-227v°: Cicero, Orationes (extraits).
f. 129-134: De domo sua.
titre: «Ad Pontifices Pro domo sua ».
inc.: «Cum multa pontifices a maioribus nostris diuinibus... » (début du texte).
expl.: «... In mea salute principem semper locum tenuistis » (58, 147).
f. 134-135: In P. Vatinium testem
titre: «In VaTINIVM ».
inc.: «Nimium es uehemens feroxque natura... » (2, 4).
expl.: «... nonullam laudatione tua labeculam aspersisti » (17, 41).
f. 135-140: Pro M. Caelio
titre: «Pro M. Caelio ».
inc.: «Que accusatores deformandi huius causa... » (2, 3).
expl.: «... fortunis, ore, lingua, manu omni inquinatus » (32, 78).
f. 140-145: Pro Sex. Roscio Amerino
titre: «Pro Sex. Roscio ».
inc.: «Sibi ex animo scrupulum qui se dies... » (2, 6).
expl.: «... sensum omnem humanitatis ex animis ammittimus » (fin du texte).
f. 145v°-152v°: Pro L. Murena
titre: «Pro L. Murena ».
inc.: «Ea res mihi magistratuique meo, Populo plebique... » (1, 1).
expl.: «... Iunonis hospite cui omnes consules subiacere necesse est» (41, 90), suivi sans séparation de la glose: «Iuno hospita a consulibus colebatur».
f. 152v°-157: Pro L. Cornelio Balbo
titre: «Pro CORNELIO BALBO».
inc.: «Que copia que facultas non opinnione [sic] tacita... » (1, 2).
expl.: «... rei p. temporibus et concordie conuenire » (27, 61).
f. 157-164v°: De haruspicum responsis.
titre: «DE RESPONSIONE Aruspicum in P. CLODIVM ».
inc.: «Clodii impudica impudicitia [sic]... » (1, 1).
expl.: «... et inusitato aliquid sono incredibilique predicunt » (28, 63).
f. 164v°-169: De prouinciis consularibus
titre: «DE PROVINCIIS CONSVLARIBVS IN PISONEM »
inc.: «Precipuus ille et proprius sensus doloris mei... » (1, 2).
expl.: «... Iudicium, notio, mos, seuerissimus censorum » (19, 46 -var.).
f. 169-184v°: Pro P. Sestio
titre: «Pro P. SEXTIO ».
inc.: «Offerre salutem in discrimen... » (1, 1, var.).
expl.: «... uos me reficere et renouare rei p. potestis » (69, 147 -var.).
f. 184v°-196: De lege agraria (II)
titre: «DE LEGE AGRARIA ».
inc.: «Est hoc in more positum Quirites... » (II, début du texte).
expl.: «... Summum est illud communibus fortunis presidium » (II, 37, 103).
f. 196-200v°: Pro C. Rabirio perduellionis reo
titre: «Pro C. RABIRIO PERDvellione »
inc.: «Consulatus ipse mihi una uobiscum... » (1, 2).
expl.: «... quod equiti romano premium dari par fuisset » (11, 31).
f. 200v°-209: Pro A. Caecina
titre: «Pro AVlo CECINNA ».
inc.: «In agris locisque desertis audacia plurimum potest... » (1, 1-var.).
expl.: «... in homine offendendum sit» (36, 104).
f. 209-223v°: In L. Pisonem
titre: «IN L. PISONEM ».
inc.: «Iamne uides bellua iamne sentis... » (début du texte).
expl.: «... Illa trophea plena dedecoris et risus » (40, 97).
f. 223v°-227v°: Pro C. Rabirio Postumo
titre: «Pro RABIRIO POSTVMO ».
inc.: «Fortune opes fundatas atque optime constitutas... » (1, 1-var.).
expl.: «... uestigium facere liceat » (17, 48).
f. 227v°-228: Ps. Sallvstivs, Inuectiua in Ciceronem (extraits)
titre: «Ex inuectiua Salustii in M. Tulliium »
inc.: «Audacissimo cuique est perfidie locus... » (1, 1-var.).
expl.: «... in illa parte fidem habens » (fin du texte).
f. 228-229v°: Ps. Cicero, Inuectiua in Sallustium (extraits)
titre: «M. Tullii in Salustium ».
inc.: «Magna uoluptas est equalem ac parem... » (1, 1).
expl.: «... Affluens ac beatus similis ac par tui » (7, 20).
f. 230-274v°: Cicero, Orationes (extraits).
f. 230-235v°: Pro M. Fonteio
titre: «Pro M. FONTEIO ».
inc.: «Hoc pretore oppressam esse re alieno... » (5, 11).
expl.: «... aut inuitissimi paruerunt» (21, 49).
f. 235v°-240v°: Pro Q. Roscio Comoedo.
titre: «PRO ROSCIo Comedo. Oratio sine principio est »
inc.: «Quemadmodum turpe est scribere... » (1, 2).
expl.: «... ea qua societatem coit» (18, 55).
f. 241-252v°: Orationes in L. Catilinam (I-IV)
titre: «IN Catilinam ».
inc.: «Quem ad finem sese effrenata... » (I, 1, 1).
expl.: «... neque beneficio placare possis » (IV, 20, 22).
f. 252v°-257: In Q. Caecilium diuinatio
titre: «Ex libro I in VERREM ».
inc.: «Siculi nonnullum in me presidium suis fortunis... » (1,2).
expl.: «... uno tempore uniuersa perdamus » (22, 72 fin).
f. 257-274v°: In C. Verrem actiones.
titre: «Ex accusationibus contra Verrem l. II ».
inc.: «Id non humano consilio se prope diuinitus... » (Actio I, 1, 1).
expl. mutilé: «... procrastinant Stenium statim //» (Actio II, II, 37, 90).
Origine: italienne, grosse écriture humanistique cursive penchée peu régulière; à plusieurs reprises, on remarque le g oncial du cercle de Pomponio Leto.
Possesseurs: le manuscrit a été acquis par la Bibliothèque Vaticane entre 1623 et 1640.
Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index