Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.8761

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Papier, XVe s. (2ème moitié), I + 174 ff. (+ f. 1a-1c, 49a-49g, 76 bis, 106 bis-106 ter, 149 bis et 163 bis; f. 49a-49g v°, 59v°, 76v°-76 bis v°, 106 bis-106 ter v°; 131v°, 149-149 bis, 158-159v° et 163-163v° blancs), 188 x 140 mm.

    Recueil d’au moins douze parties: 1) f. 1d-30; 2) f. 31-36; 3) f. 37-49g; 4) f. 50-59; 5) f. 60-67; 6) f. 68-96; 7) f. 97-106 ter; 8) f. 107-134; 9) f. 135-142; 10) f. 143-149 bis; 11) f. 150-163 (filigrane var. Briquet 6700: Reggio-d’Émilie-Ferrare-Mantoue, 1477-1482); 12) f. 163bis-174v° (filigrane var. Briquet 2656: Ferrare 1501).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //ne dulcissime

    f. 151 : //Dilecti filii

    f. 165: //magnam

    11 — ~ f. 150-150v°: Iohannes Mocenigvs, Epistula ad Sixtum papam IV (15 mars 1483 - cf. L. Bertalot, Initia humanistica..., II, 1, n° 1369, ne cite aucun ms. et l'attribue à Bernardvs Ivstinianvs, d'après Hain.

    ~ f. 151: Sixtvs papa IV, Epistula ad Ferrarienses.

    ~ f. 151v°-152v°: Lvdovicvs Carbo, Gratiarum actio.

    le texte est mutilé de la fin; la suite se trouve aux f. 24v°-27 v°.

    ~ f. 153-154: Ferdinandvs Aragoniae rex, Epistula ad Sixtum papam IV (Naples, 21 juin 1482).

    ~ f. 154-154v°: ‹Epistula Senatus Venetiarum ad Sixtum IV papam›.

    ~ f. 155-156v°: Sixtvs papa IV, Epistula ad Iohannem Mocenigum (Rome, 4 avr. 1483).

    ~ f. 157-157v°: ‹Epistula Ferrarensium ad Sixtum IV papam› (déc. 1482).

    ~ f. 157v°: Carmen.

    titre: «DELPHICVM CARMEN».

    inc.: «Pandimus ex alto Venetum nunc funera tandem... » (4 v. - non identifié).

    f. 158v°-159v°: Vergilivs, Aeneis (extraits).

    copiés en travers dans la marge

    pas de titre.

    (texte): «Insultans portis alii bipatentibus adsunt

    Milia quot magnis numquam uenere Micenis » (II, 330-331).

    (f. 159v°): «Pantus otriade arcis Phebique sacerdos » (II, 319).

    «Incipio super his iuuenes fortissima frustra

    Pectora si uobis audententem [sic] extrema Cupido est » (II, 348-349).

    ~ f. 159v° ‹Carmen› (italice).

    ~ f. 160-162v°: Iohannes Mocenigvs, Epistula ad Sixtum IV papam (janv. 1482 - cf. supra, f. 150).

    f. 163: Cicero, Brutus (extrait).

    titre: «C. Caesaris laudibus » [sic].

    inc.: «Sed de Caesare cupio audire quid tandem Atticus uidelicet... ».

    expl.: «... bene de nomine ac dignitate P‹opuli› R‹omani› meritum esse existimare debemus» (72, 251-253).

    f. 163v°: Plinivs maior, Naturalis historia (extrait)

    titre: «Locus laudum C. Iulii Caesaris ex Plinio »

    inc.: «Animi uigore prestantissimum arbitror... ».

    expl.: «... Scipionis ea omnia optima concremasse fide atque non legisse » (VII, 25-26).

    ~ f. 163v°: Ps. Plvtarchvs, Epistula ad Traianum de institutione principis [= Iohannes Saresberiensis, Policraticus, V, 1] (cf. L. Bertalot, Initia humanistica..., II, 1, n° 12192 - cite le ms.).

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

  • Origine: 4: italienne, diverses écritures humanistiques cursives. Les f. 160-163v° ont été copiés après 1483, date de la lettre du doge Giovanni Mocenigo à Sixte IV.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: le cardinal Jorge da Costa († 1508), d'après C. M. Grafinger, op. cit. infra ; la bibliothèque du couvent Santa Maria del Popolo; le manuscrit a été acquis par la Bibliothèque Vaticane dans la première moitié du XIXe s.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 719 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • J. Hankins, Repertorium Brunianum..., I, Rome, p. 207, n° 2871
    • C. M. Grafinger, Die Handschriften und Inkunabeln der Kardinals Jorge da Costa in der Vatikanischen Bibliothek (Miscellanea Bibliotheca Apostolica Vaticana, XI, Vatican, 2004 (Studi e testi, 423), p. 418 et 419, n. 53)
    • Réf.: BMBV (1986) 26806 (ne concerne pas la partie décrite).

Vie du document

Source des données