Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q96662
Manifeste IIIF
Numérisation :
Parch., XIVe s. (fin) ou XIVe-XVe s., I + 115 ff. + 1 f. blanc au verso (+ f. 54bis; f. 1 et 115v° blancs; ancienne foliotation en chiffres romains rouges au verso des feuillets depuis f. 2v° = 1 jusqu'à f. 114v° = CXIII, + f. LXXXVIIbis), 271 x 198 mm. Initiales laissées en blanc; en titres courants, numéros des discours, de I à XIIa rubriqués. Le f. 1 est un f. de garde; le f. 47 est déchiré mais complet; f. 2-6, quelques gloses marginales de la main de Carolus Gigli. Au f. I en marge, en travers, titre du manuscrit: «12 orationes Tullii» (XVe s.); au f. 1v°, table des discours de Cicéron, avec brefs sommaires en rouge, et renvois à l'ancienne foliotation, probablement de la main d’Agapito Grilli, qui répète ces sommaires, parfois en les abrégeant, au début de chaque discours. A la fin, f. [116], autre table des discours (XVIe s. ?); en haut, dans le coin droit, d’une main contemporaine compte du total des lignes copiées dans le manuscrit, en italien: «fol. 113 linee 29 S‹umm›a linearum IIIm IIc LXXVII, dobbele VIm (IIIIc raturé) Vc LIIII».
Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI
f. 3 (f. 2 du texte):// uiris comparo
f. 1v°: Tabula orationum Ciceronis.
inc.: «Liber orationum... Prima pro Marco Marcello in graciam Gaii Iulii Cesaris ab exilio restituto quam in senatu egit ad ipsum Cesarem in carta 1a...».
expl.: «... Duodecima ad iudices pro Aulo Cluentio habito [sic] accusato a Statio Albio Oppianico quod condennari [sic] fecerat Opianicum patrem suum corruptis iudicibus peccunia [sic] in cartis LXXXXVIIII».
f. 1v°-30v°: Cicero, Orationes.
f. 1v°, 2-6: Pro M. Marcello.
(accessus, de la main du glosateur) inc. f. 1v°: «Confecto bello ciuili Cesar uictor multos ex his qui partes pompeianas secuti sunt ad patriam in pristinam dignitatem Restituit...».
expl.: «... Mera enim narratione diuisione et confutatione nequaquam usus est eas causa non exigente» (13 lignes).
titre f. 2: «Incipiunt orationes Tullii Ciceronis et primo ad senatum pro redditu [sic] Marci Marcelli in gratiam Gaii Cesaris restituti».
(glose) inc. en marge: «Diuturni silentii etc. Incipit hic oratio Et exordium in quo captat beniuolentiam a persona Cesaris cum ostendit benefitio...».
f. 6-20: Pro P. Sulla.
titre: «Incipit oratio eiusdem ad iudices pro deffensione [sic] Publii Sille accusati a Torquato».
f. 20-30v°: De imperio Cn. Pompei.
titre: «Incipit oratio ad senatum ut Pompeius eligeretur imperator contra Metridatem [sic]».
à la fin: «Explicit oratio ad populum romanum pro Pompeio eligemdo [sic] ad bellum Mitridaticum siue Asiaticum imperatorem».
f. 30v°-35: Ps. Cicero, Oratio pridie quam in exilium iret.
titre: «Incipit oratio eiusdem Ciceronis ad equites romanos pro se ipso Tullio qui opere inimicorum suorum in exilium mictebatur [sic]».
f. 35-115: Cicero, Orationes.
f. 3542: Cum senatui gratias egit.
titre: «Incipit oratio Ciceronis ad senatum agentis gracias quia ab exilio fuerat restitutus».
f. 42-46v°: Cum populo gratias egit.
titre: «Incipit oratio eiusdem ad populum romanum gratias refferentis [sic] pro eodem beneficio».
inc. incomplet f. 42v°: «‹Q›Virites etsi nil est homini magis optandum quam prospera...» (1, 2).
f. 46v°-63: Pro T. Annio Milone.
titre: «Incipit oratio eiusdem pro Tito Annio Milone in iudicio accusato homicidii quia P. Clodium occiderat».
expl.: «... optimum et sapientissimum quemque legit».
f. 63-82v°: Pro Cn. Plancio.
titre: «Incipit oratio Ciceronis pro Gneo Planco [sic] de ambitu in iudicio accusato a M. Laterense».
à la fin: «Explicit Tullii oratio ad iudices pro Gneo Planco accusato a Marco Laterense Quod edilis factus fuerat largitione».
f. 82v°-88v°: Pro Q. Ligario.
titre: «Incipit oratio eiusdem Ciceronis ad Iullium [sic] Cesarem dictatorem pro Quinto Ligario accusato a Quinto Tuberone quod fuerat In Africa contra ipsum Cesarem».
f. 88v°-95v°: Pro rege Deiotaro.
titre: «Incipit oratio eiusdem ad eumdem Cesarem pro rege Deiotaro accusato a Castore eius nepote».
à la fin, même titre avec une addition: «... nepote suo Quod uoluerat Cesarem interficere».
f. 95v°-101: Pro A. Licinio Archia poeta.
titre: «Incipit oratio eiusdem Tullii pro Aulo Licinio Archia cui in iudicio denegabatur ciuilitas Rome».
à la fin: «Explicit Oratio Tullii Ciceronis pro Aulo Licinio Archia quem Graccus negabat ciuem esse romanum».
f. 101-115: Pro A. Cluentio.
titre: «Incipit oratio eiusdem coram iudicibus pro Aulo Cluentio ab Oppianico accusato quod patrem suum corrupto iudicio damnari fecerat».
expl. inachevé: «... sic eiusmodi iudices infesti tum reo uenerant» (27, 75) le reste de la page est blanc.
Origine: italienne, petite écriture gothique arrondie soignée.
Possesseurs: probablement Agapitus Grillus, dont le nom semble avoir été gratté et remplacé par celui de Carolo Gigli dans le titre du XVe s., en rouge, de la table du f. 1v°: «Liber orationum Marci Tullii Ciceronis qui est mei Caroli Giglii [sic] Lucensis» (ces 3 derniers mots sont écrits en noir sur grattage), comme dans le ms. Vat. lat. 1687 (cf. supra); f. Iv° on lit le nom «Caroli» (XVe s.), avec une cote: «n° 37»: le manuscrit a été acquis par la Bibliothèque Vaticane entre 1550 et 1590.
Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.
Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index