Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.2932

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Papier (filigranes f. 1-40: var. Briquet 13631, Milan, 1452-1456 etc.; f. 41-91: Briquet 7876, Milan, 1412-1435 etc.), XVe s., 91 ff., 202 x 143 mm.

    Recueil de deux parties: 1) f. 1-402; 2) f. 41-91.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 1:... gratiae//

    f. 2: //minimae ductu

    f. 42: //afferat sic

    2 - ~ f. 41-65: Ianus sacerdos.

    daté de Pavie, 1427.

    suivi f. 65 d’un épilogue en italien (16 v. - cf. P. Viti, Due commedie umanistiche pavesi: «Ianus sacerdos » e «repetitio magistri Zanini coquini », Padoue, 1983 (Miscellanea erudita, 38) p. 24-26 et 49-82).

    ~ f. 65v°-66v°: Carmina seu Sonetti (italice).

    ~ f. 67-70: Andrieta (Dialogus).

    personnages: Andrieta, Sechius, Fulchius, Ronzius.

    inc.: «(An.) Heus quo pergitis. (Se.) ut uerum... » (même texte dans le ms. Milano, Bibl. Ambros., O. 63. sup., f. 244-245, cf. P. O. Kristeller, Iter italicum, 1, Londres-Leyde, 1963, p. 337; cf. aussi M. De Panizza Lorch, op. cit. infra, p. 118).

    ~ f. 70: ‹Carmen› (italice).

    ~ f. 70v°: Franciscvs Petrarca, Epistula ad Italiam (Epist. metricae, III, 24).

    ~ f. 71-77v°: Poggivs Bracciolinvs, Epistula ‹ad Nicolaum Niccoli› (a. 1416).

    ~ f. 77v°-85v°: Leonardvs Brvnvs Aretinvs, Oratio Heliogabali ‹ad matronas Romanas ad meretricium inuitans›.

    ~ f. 86-87v°: ‹Carmina 2 (italice)› .

    ~ f. 87v°: Dantes Aligherivs, Diuina commedia (Purgatorio, extraits avec var.).

    f. 88-88v°: Ovidivs, Amores (extrait)

    titre: «Ouidius sine titulo ».

    inc.: «‹T›V mihi tu certe memini Gracine negabas... ».

    expl.: «... Conueniens uite mors fuit ista sue. FINIS » (II, 10).

    f. 88v°-89: Ps. Ovidivs, De pulice.

    titre: «Incipit Ouidius de pulice» (éd. F. Lenz, De pulice libellus, dans Maia, N.S. 14, 1962, p. 313).

    ~ f. 89v°-91: ‹Carmina 4› (italice).

    ~ f. 91 en haut (add.): ‹Carmen›.

    texte: «Si sapiens fore uis sex serua quȩ tibi mando

    Quid loqueris et ubi, de quo, cui, quomodo, quando » (cf. H. Walther, Initia carminum..., n° 17963 - éd. Id., Proverbia..., 4, 1966, n° 29127).

    ~ - (add.) ‹Excerptum?›.

    inc.: «Omnia namque uincit studiosa sedulitas nec est ulla tam magna potentia quam... » (5 lignes - non identifié).

    f. 91v° (add. de plusieurs mains):

    ~ - ‹Carmen?›.

    texte: «Hei mihi uix (?) humeros (?) dilecte cernere possum Virginis, hos etiam tramite cerno breuis (?) » (non identifié).

    - Seneca, Agamemno (extraits).

    titre: «Ex Agamemnone Senecae ».

    texte: «Aduersus Euro Zephirus et Boree Notus » (v. 476).

    - «In uota miseros ultimus cogit timor » (v. 510).

    - «Fulmine irati Iouis

    Armata Pallas quicquid aut [sic] hasta minax » (v. 528-529).

    - Horativs, Carmina seu Odae (extrait).

    pas de titre.

    texte: «Iulium sidus micat inter omnes

    Velut inter ignes luna minores » (I, 12, v. 46-48 en désordre).

    ~ - ‹Gaspar› Tribrachvs, Carmen.

    inc.: «Tribrachus. Longa sit et quamuis in diis certissima spes est... » (2 v. - non identifiés).

    - Ovidivs, Opera (extraits).

    1) titre: «Ouidius ».

    texte: «Si quotiens peccant homines sua fulmina mittat

    Iuppiter exiguo tempore inermis erit » (Tristia, II, 33-34).

    2) titre: «Idem sed ali‹bi›».

    texte: «Hei mihi quod nullis amor est medicabilis herbis

    Nec prosunt domino quae prosunt omnibus artes » (Metamorphoses, I, 523-524).

    - Propertivs, Elegiae (extrait: II, 1, 57-58).

    titre: «Propertius in prima secundi libri Elegia ».

    texte: «Quoslibet [sic] humanos sanat medicina dolores

    Solus amor morbi non amat artificem ».

    ~ - ‹Carmen›.

    texte: «Hic pede suspensus tristis Barbatia pendet

    Non puduit sanctam quem uiolare fidem » (non identifié).

Intervenants

Origine

  • Origine: 2: italienne (Lombardie?), plusieurs mains, 1) f. 41-70v° et 2) f. 71-87v° écritures humanistiques cursives, additions d'autres mains aux f. 70, 70v° et 87v°; 3) f. 88-89: écriture humanistique cursive arrondie très soignée; 4) f. 89v°-91v°: humanistiques cursives allongées, peu soignées, de plusieurs mains. Au f. 87v° on lit ces deux noms de copistes (?): «Iacobus de Codaciis scripsit » et «Lodouichus ».

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: acquis par la Bibliothèque Vaticane au début du XVIe s., le manuscrit est attesté dans les inventaires de 1518, 1533 et 1550 (où il portait le n° 1138); il a été emprunté le 24 janvier 1661 par Ferdinand von Fürstenberg (1626-1683) et restitué le 2 février de la même année.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • BARTÒLA, Alberto (2011), "Cronaca degli avvenimenti italiani : 2010-2011", Archivum latinitatis medii aevi, 69, p. 281-317, ici p. 293 (https://doi.org/10.3406/alma.2011.1106, https://www.persee.fr/doc/alma_0994-8090_2011_num_69_1_1106)
  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 40 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • M. Vattasso, I codici petrarcheschi della Bibliotheca Vaticana..., Rome, 1908 (Studi e testi, 20), p. 5 n° 9
    • P. O. Kristeller, Iter italicum, 2, Londres-Leyde, 1967, p. 315 et 585, brèves descriptions
    • M. De Panizza Lorch, The Attribution of the «Janus Sacerdos » to Panormita: an hypothesis (Quad. Urb. di cult. class., 5, 1968, p. 118, 119 et 125)
    • J. Hankins, The latin poetry of Leonardo Bruni (Hum. Lov., 39, 1990, p. 16-17, n. 31)
    • P. O. Kristeller, Iter italicum, 6, Londres-Leyde, 1992, p. 331
    • M. Buonocore, Aetas ovidiana..., Sulmone, 1994, p. 202, n° 275, indique un passage des Héroïdes, non recensé (V, v. 159)
    • J. Hankins, Repertorium Brunianum..., 1, Rome, 1997, p. 202, n° 2780
    • Réf.: BMBV (1986) 22684 -22685, (1991) 12151, (1998) p. 491, (2005) p. 638 (2).

Vie du document

Source des données